<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="yes"?>
<usx version="3.0"><book code="RUT" style="id"></book>
  <para style="ide">UTF-8</para>
  <para style="h">RUT</para>
  <para style="toc3">Rut</para>
  <para style="toc1">RUT</para>
  <para style="toc2">RUT</para>
  <para style="mt1">Rut</para>
  <chapter number="1" style="c" sid="RUT 1"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="RUT 1:1"/><char style="w" strong="H3212">En</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3212">en</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8199">jueces</char> <char style="w" strong="H8199">juzgaban</char>, <char style="w" strong="H1961">hubo</char> <char style="w" strong="H7458">hambre</char> <char style="w" strong="H3212">en</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> tierra. Un <char style="w" strong="H1121">hombre</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Bel&#233;n <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3063">Jud&#225;</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">fue</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> vivir al pa&#237;s <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4124">Moab</char> con <char style="w" strong="H1931">su</char> esposa y <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>.<verse eid="RUT 1:1"/> <verse number="2" style="v" sid="RUT 1:2"/><char style="w" strong="H1121">El</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> aquel <char style="w" strong="H1121">hombre</char> <char style="w" strong="H1961">era</char> Elimelec, y <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> su esposa <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>. <char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> sus <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1961">eran</char> Mahl&#243;n y Queli&#243;n, efrateos <char style="w" strong="H1121">de</char> Bel&#233;n <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3063">Jud&#225;</char>. Llegaron al pa&#237;s <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4124">Moab</char> y vivieron <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char>.<verse eid="RUT 1:2"/> <verse number="3" style="v" sid="RUT 1:3"/>Elimelec, <char style="w" strong="H1931">el</char> esposo <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>, <char style="w" strong="H4191">muri&#243;</char>, y <char style="w" strong="H1931">ella</char> <char style="w" strong="H7604">qued&#243;</char> con <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>.<verse eid="RUT 1:3"/> <verse number="4" style="v" sid="RUT 1:4"/>Ellos <char style="w" strong="H5375">tomaron</char> para s&#237; esposas de las mujeres de Moab. <char style="w" strong="H3427">El</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> de una <char style="w" strong="H8141">era</char> Orfa, y <char style="w" strong="H3427">el</char> de la <char style="w" strong="H8145">otra</char> <char style="w" strong="H8141">era</char> Rut. Vivieron <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char> unos <char style="w" strong="H6235">diez</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char>.<verse eid="RUT 1:4"/> <verse number="5" style="v" sid="RUT 1:5"/>Mahl&#243;n <char style="w" strong="H1571">y</char> Queli&#243;n <char style="w" strong="H4191">murieron</char>, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">la</char> mujer <char style="w" strong="H7604">qued&#243;</char> despojada de sus <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3206">hijos</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> de su marido.<verse eid="RUT 1:5"/> <verse number="6" style="v" sid="RUT 1:6"/><char style="w" strong="H3588">Entonces</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> <char style="w" strong="H6965">levant&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H3618">nueras</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H7725">volver</char> del pa&#237;s <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4124">Moab</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H8085">o&#237;do</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> pa&#237;s <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4124">Moab</char> <char style="w" strong="H3588">c&#243;mo</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char><note style="f" caller="+"><char style="fr">1:6 </char><char style="ft">&#8220;Yahv&#233;&#8221; es el nombre propio de Dios, a veces traducido como &#8220;SE&#209;OR&#8221; (en may&#250;sculas) en otras traducciones.</char></note> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> visitado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5414">d&#225;ndole</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char>.<verse eid="RUT 1:6"/> <verse number="7" style="v" sid="RUT 1:7"/><char style="w" strong="H3318">Sali&#243;</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H4725">lugar</char> <char style="w" strong="H8033">donde</char> <char style="w" strong="H1961">estaba</char>, y sus <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3618">nueras</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H8033">ella</char>. Siguieron <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H1870">camino</char> <char style="w" strong="H4480">para</char> regresar <char style="w" strong="H3068">a</char> la tierra <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3063">Jud&#225;</char>.<verse eid="RUT 1:7"/> <verse number="8" style="v" sid="RUT 1:8"/><char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char> <char style="w" strong="H5973">les</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3618">nueras</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Vayan</char>, <char style="w" strong="H7725">vuelvan</char> cada una <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H1004">casa</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> su madre. Que <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char> las trate <char style="w" strong="H5973">con</char> bondad, <char style="w" strong="H5973">como</char> <char style="w" strong="H4191">han</char> tratado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5973">los</char> <char style="w" strong="H4191">muertos</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> m&#237;.<verse eid="RUT 1:8"/> <verse number="9" style="v" sid="RUT 1:9"/>Que Yahv&#233; les conceda que encuentren <char style="w" strong="H4496">descanso</char>, cada <char style="w" strong="H4672">una</char> en la <char style="w" strong="H1004">casa</char> <char style="w" strong="H5414">de</char> su marido&#8221;.</para>
  <para style="p">Entonces ella las <char style="w" strong="H5401">bes&#243;</char>, y ellas <char style="w" strong="H5375">alzaron</char> la <char style="w" strong="H6963">voz</char> y <char style="w" strong="H1058">lloraron</char>.<verse eid="RUT 1:9"/> <verse number="10" style="v" sid="RUT 1:10"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> le dijeron: &#8220;<char style="w" strong="H3588">No</char>, <char style="w" strong="H3588">pero</char> <char style="w" strong="H7725">volveremos</char> <char style="w" strong="H5971">contigo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>&#8221;.<verse eid="RUT 1:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="RUT 1:11"/><char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H7725">Vuelvan</char>, <char style="w" strong="H1323">hijas</char> m&#237;as. &#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> quieren <char style="w" strong="H3212">ir</char> <char style="w" strong="H5973">conmigo</char>? &#191;<char style="w" strong="H5750">A&#250;n</char> tengo <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H1961">mi</char> vientre, <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H4100">que</char> <char style="w" strong="H1961">sean</char> sus maridos?<verse eid="RUT 1:11"/> <verse number="12" style="v" sid="RUT 1:12"/><char style="w" strong="H7725">Vuelvan</char>, <char style="w" strong="H1323">hijas</char> m&#237;as, sigan <char style="w" strong="H3588">su</char> camino, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H1961">soy</char> demasiado vieja <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H1961">tener</char> marido. <char style="w" strong="H3588">Si</char> dijera: &#8216;<char style="w" strong="H3426">Tengo</char> <char style="w" strong="H8615">esperanza</char>&#8217;, <char style="w" strong="H3588">si</char> incluso <char style="w" strong="H3426">tuviera</char> un marido <char style="w" strong="H1961">esta</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char>, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> diera <char style="w" strong="H3068">a</char> luz <char style="w" strong="H1121">hijos</char>,<verse eid="RUT 1:12"/> <verse number="13" style="v" sid="RUT 1:13"/>&#191;esperar&#237;an <char style="w" strong="H3588">entonces</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> crecieran? &#191;<char style="w" strong="H1961">Se</char> abstendr&#237;an <char style="w" strong="H3588">entonces</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1961">tener</char> maridos? <char style="w" strong="H3588">No</char>, <char style="w" strong="H1323">hijas</char> m&#237;as, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H4480">me</char> duele <char style="w" strong="H3966">mucho</char> <char style="w" strong="H3588">por</char> ustedes, <char style="w" strong="H3588">pues</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> Yahv&#233; ha <char style="w" strong="H3318">salido</char> <char style="w" strong="H4480">contra</char> <char style="w" strong="H1431">m&#237;</char>&#8221;.<verse eid="RUT 1:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="RUT 1:14"/>Levantaron la <char style="w" strong="H6963">voz</char> y volvieron <char style="w" strong="H3068">a</char> llorar; entonces Orfa <char style="w" strong="H5401">bes&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H2545">suegra</char>, pero Rut se qued&#243; con ella.<verse eid="RUT 1:14"/> <verse number="15" style="v" sid="RUT 1:15"/>Ella dijo: &#8220;<char style="w" strong="H2009">Mira</char>,<note style="f" caller="+"><char style="fr">1:15 </char><char style="ft">&#8220;Mira&#8221;, de &#8220;&#1492;&#1460;&#1504;&#1461;&#1468;&#1492;&#8221; (He aqu&#237;), significa mirar, fijarse, observar, ver o contemplar. Se utiliza a menudo como interjecci&#243;n.</char></note> tu cu&#241;ada ha <char style="w" strong="H7725">vuelto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> su dios. Sigue <char style="w" strong="H3068">a</char> tu cu&#241;ada&#8221;.<verse eid="RUT 1:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="RUT 1:16"/>Rut le dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3588">No</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> insistas <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> <char style="w" strong="H5800">deje</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5800">deje</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> seguirte, <char style="w" strong="H3588">porque</char> adonde t&#250; <char style="w" strong="H3212">vayas</char>, <char style="w" strong="H3212">ir&#233;</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char>; <char style="w" strong="H3588">y</char> donde t&#250; <char style="w" strong="H3588">te</char> <char style="w" strong="H3885">quedes</char>, <char style="w" strong="H3588">me</char> quedar&#233; <char style="w" strong="H3588">yo</char>. Tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> ser&#225; mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> tu Dios<note style="f" caller="+"><char style="fr">1:16 </char><char style="ft">La palabra hebrea traducida como &#8220;Dios&#8221; es &#8220;&#1488;&#1457;&#1500;&#1465;&#1492;&#1460;&#1425;&#1497;&#1501;&#8221; (Elohim).</char></note> mi Dios.<verse eid="RUT 1:16"/> <verse number="17" style="v" sid="RUT 1:17"/><char style="w" strong="H8033">Donde</char> <char style="w" strong="H6213">t&#250;</char> mueras, <char style="w" strong="H4191">morir&#233;</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char> ser&#233; enterrada. <char style="w" strong="H3588">Que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">haga</char> <char style="w" strong="H3541">as&#237;</char> <char style="w" strong="H6213">conmigo</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char> tambi&#233;n, <char style="w" strong="H3588">si</char> algo <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H4194">muerte</char> nos separa <char style="w" strong="H3068">a</char> ti <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> m&#237;&#8221;.<verse eid="RUT 1:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="RUT 1:18"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> Noem&#237; <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> estaba decidida <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3212">ir</char> <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H1931">ella</char>, <char style="w" strong="H2308">dej&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> insistirle.<verse eid="RUT 1:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="RUT 1:19"/><char style="w" strong="H2063">As&#237;</char> <char style="w" strong="H1961">fueron</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> llegaron <char style="w" strong="H3068">a</char> Bel&#233;n. <char style="w" strong="H5704">Cuando</char> llegaron <char style="w" strong="H3068">a</char> Bel&#233;n, <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5892">ciudad</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> entusiasm&#243; <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">ellas</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> preguntaron: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H2063">Esta</char> <char style="w" strong="H1961">es</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>?&#8221;.<verse eid="RUT 1:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="RUT 1:20"/>Ella les dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3588">No</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> llamen <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>.<note style="f" caller="+"><char style="fr">1:20 </char><char style="ft">&#8220;Noem&#237;&#8221; significa &#8220;agradable&#8221;.</char></note> Ll&#225;menme <char style="w" strong="H4755">Mara</char>,<note style="f" caller="+"><char style="fr">1:20 </char><char style="ft">Un payim (o pim) era 2/3 siclos de plata, es decir, 0,26 onzas o 7,6 gramos.</char></note> <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H7706">Todopoderoso</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> ha tratado <char style="w" strong="H3588">con</char> mucha <char style="w" strong="H4843">amargura</char>.<verse eid="RUT 1:20"/> <verse number="21" style="v" sid="RUT 1:21"/>Sal&#237; <char style="w" strong="H4392">llena</char>, y el <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char> me ha hecho <char style="w" strong="H7725">volver</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> casa <char style="w" strong="H7387">vac&#237;a</char>. &#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> me <char style="w" strong="H7121">llaman</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>, ya <char style="w" strong="H4100">que</char> Yahv&#233; ha testificado contra <char style="w" strong="H6030">m&#237;</char>, y el <char style="w" strong="H7706">Todopoderoso</char> me ha afligido?&#8221;.<verse eid="RUT 1:21"/> <verse number="22" style="v" sid="RUT 1:22"/><char style="w" strong="H7725">Volvi&#243;</char>, pues, <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>, y <char style="w" strong="H5973">con</char> ella Rut la <char style="w" strong="H4125">moabita</char>, <char style="w" strong="H1992">su</char> <char style="w" strong="H3618">nuera</char>, <char style="w" strong="H7105">que</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H7725">vuelto</char> <char style="w" strong="H5973">del</char> pa&#237;s <char style="w" strong="H5973">de</char> <char style="w" strong="H4124">Moab</char>. Llegaron <char style="w" strong="H3068">a</char> Bel&#233;n al comienzo <char style="w" strong="H5973">de</char> la cosecha <char style="w" strong="H5973">de</char> <char style="w" strong="H8184">cebada</char>.<verse eid="RUT 1:22"/></para>
  <chapter eid="RUT 1"/>
  <chapter number="2" style="c" sid="RUT 2"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="RUT 2:1"/><char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char> ten&#237;a un pariente de su marido, un <char style="w" strong="H1368">hombre</char> <char style="w" strong="H1368">poderoso</char> y rico, de la <char style="w" strong="H4940">familia</char> de Elimelec, <char style="w" strong="H3045">que</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> <char style="w" strong="H8034">llamaba</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char>.<verse eid="RUT 2:1"/> <verse number="2" style="v" sid="RUT 2:2"/>Rut, la <char style="w" strong="H4125">moabita</char>, <char style="w" strong="H5869">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>: &#8220;D&#233;jame <char style="w" strong="H3212">ir</char> <char style="w" strong="H4994">ahora</char> al <char style="w" strong="H7704">campo</char> y recoger <char style="w" strong="H7641">espigas</char> detr&#225;s <char style="w" strong="H5869">de</char> aquel <char style="w" strong="H4994">que</char> me mire con favor&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H5869">Le</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Ve</char>, <char style="w" strong="H1323">hija</char> m&#237;a&#8221;.<verse eid="RUT 2:2"/> <verse number="3" style="v" sid="RUT 2:3"/>Ella <char style="w" strong="H3212">fue</char>, y se puso <char style="w" strong="H3068">a</char> espigar <char style="w" strong="H3212">en</char> el <char style="w" strong="H7704">campo</char> detr&#225;s de los segadores; y por casualidad <char style="w" strong="H3212">lleg&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H2513">parte</char> del <char style="w" strong="H7704">campo</char> que le pertenec&#237;a <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char>, que era de la <char style="w" strong="H4940">familia</char> de Elimelec.<verse eid="RUT 2:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="RUT 2:4"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> resulta que <char style="w" strong="H1162">Booz</char> vino <char style="w" strong="H5973">de</char> Bel&#233;n y <char style="w" strong="H5973">les</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5973">los</char> segadores: &#8220;Que Yahv&#233; est&#233; <char style="w" strong="H5973">con</char> ustedes&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H5973">Le</char> respondieron: &#8220;Que Yahv&#233; <char style="w" strong="H5973">te</char> <char style="w" strong="H1288">bendiga</char>&#8221;.<verse eid="RUT 2:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="RUT 2:5"/>Entonces <char style="w" strong="H1162">Booz</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H5288">criado</char>, <char style="w" strong="H4310">que</char> <char style="w" strong="H5324">estaba</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> frente <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> segadores: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H5921">De</char> <char style="w" strong="H4310">qui&#233;n</char> <char style="w" strong="H2063">es</char> <char style="w" strong="H2063">esta</char> joven?&#8221;.<verse eid="RUT 2:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="RUT 2:6"/><char style="w" strong="H1931">El</char> <char style="w" strong="H5288">criado</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H5324">estaba</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> cargo <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> segadores <char style="w" strong="H6030">respondi&#243;</char>: &#8220;<char style="w" strong="H1931">Es</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> joven <char style="w" strong="H4125">moabita</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> regres&#243; <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> pa&#237;s <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4124">Moab</char>.<verse eid="RUT 2:6"/> <verse number="7" style="v" sid="RUT 2:7"/>Ella dijo: &#8216;<char style="w" strong="H2088">Por</char> favor, d&#233;jame espigar <char style="w" strong="H5704">y</char> recoger detr&#225;s <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> segadores entre las gavillas&#8217;. <char style="w" strong="H2088">As&#237;</char> <char style="w" strong="H6258">que</char> vino, <char style="w" strong="H5704">y</char> ha continuado <char style="w" strong="H5704">desde</char> la <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H6258">ahora</char>, excepto <char style="w" strong="H6258">que</char> descans&#243; un <char style="w" strong="H4592">poco</char> <char style="w" strong="H5704">en</char> la <char style="w" strong="H1004">casa</char>&#8221;.<verse eid="RUT 2:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="RUT 2:8"/><char style="w" strong="H1571">Entonces</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Rut: &#8220;<char style="w" strong="H8085">Escucha</char>, <char style="w" strong="H1323">hija</char> m&#237;a. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3212">vayas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> espigar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">otro</char> <char style="w" strong="H7704">campo</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H5973">te</char> <char style="w" strong="H3212">vayas</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> <char style="w" strong="H2088">aqu&#237;</char>, <char style="w" strong="H3808">sino</char> qu&#233;date <char style="w" strong="H2088">aqu&#237;</char> <char style="w" strong="H5973">cerca</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> mis criadas.<verse eid="RUT 2:8"/> <verse number="9" style="v" sid="RUT 2:9"/>F&#237;jate en el <char style="w" strong="H7704">campo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> est&#225;n cosechando, y <char style="w" strong="H1980">ve</char> tras ellas. &#191;<char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H6680">les</char> he <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> los muchachos <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5869">te</char> <char style="w" strong="H5060">toquen</char>? Cuando tengas <char style="w" strong="H6770">sed</char>, <char style="w" strong="H1980">ve</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> las vasijas y <char style="w" strong="H8354">bebe</char> <char style="w" strong="H5869">de</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> los muchachos han sacado&#8221;.<verse eid="RUT 2:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="RUT 2:10"/>Entonces <char style="w" strong="H5921">ella</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> postr&#243; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> suelo <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H5921">qu&#233;</char> he <char style="w" strong="H4672">hallado</char> <char style="w" strong="H2580">gracia</char> <char style="w" strong="H6440">ante</char> tus <char style="w" strong="H5869">ojos</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5869">te</char> fijes <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char>, siendo yo extranjera?&#8221;.<verse eid="RUT 2:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="RUT 2:11"/><char style="w" strong="H1162">Booz</char> le <char style="w" strong="H6030">respondi&#243;</char>: &#8220;Me han contado <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> has <char style="w" strong="H6213">hecho</char> por <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H2545">suegra</char> desde <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4194">muerte</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> marido, y c&#243;mo has dejado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> padre, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> madre y <char style="w" strong="H3605">la</char> tierra donde naciste, y has llegado <char style="w" strong="H3068">a</char> un <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3045">conoc&#237;as</char>.<verse eid="RUT 2:11"/> <verse number="12" style="v" sid="RUT 2:12"/><char style="w" strong="H1961">Que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5973">te</char> pague tu trabajo y <char style="w" strong="H5973">te</char> <char style="w" strong="H8478">d&#233;</char> una recompensa completa <char style="w" strong="H8478">de</char> parte <char style="w" strong="H8478">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H8478">bajo</char> cuyas <char style="w" strong="H3671">alas</char> has venido <char style="w" strong="H3068">a</char> refugiarte&#8221;.<verse eid="RUT 2:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="RUT 2:13"/><char style="w" strong="H3588">Entonces</char> <char style="w" strong="H5921">ella</char> <char style="w" strong="H1696">dijo</char>: &#8220;<char style="w" strong="H4672">Halle</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H2580">gracia</char> ante tus <char style="w" strong="H5869">ojos</char>, se&#241;or <char style="w" strong="H5921">m&#237;o</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> has consolado <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> has <char style="w" strong="H1696">hablado</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> bondad <char style="w" strong="H3068">a</char> tu <char style="w" strong="H8198">sierva</char>, <char style="w" strong="H3588">aunque</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">soy</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H4672">una</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> tus <char style="w" strong="H8198">siervas</char>&#8221;.<verse eid="RUT 2:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="RUT 2:14"/><char style="w" strong="H3068">A</char> <char style="w" strong="H7646">la</char> <char style="w" strong="H6256">hora</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> comer, <char style="w" strong="H1162">Booz</char> le dijo: &#8220;Ven <char style="w" strong="H1988">aqu&#237;</char>, come un poco <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> y moja tu bocado <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H3427">el</char> <char style="w" strong="H2558">vinagre</char>&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H4480">Se</char> sent&#243; junto <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> segadores, y estos le <char style="w" strong="H3427">pasaron</char> grano <char style="w" strong="H7039">tostado</char>. <char style="w" strong="H4480">Ella</char> comi&#243;, <char style="w" strong="H3498">qued&#243;</char> satisfecha y dej&#243; un poco.<verse eid="RUT 2:14"/> <verse number="15" style="v" sid="RUT 2:15"/><char style="w" strong="H1571">Cuando</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H6965">levant&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> espigar, <char style="w" strong="H1162">Booz</char> <char style="w" strong="H6680">les</char> <char style="w" strong="H6680">orden&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H5288">criados</char>, diciendo: &#8220;D&#233;jenla espigar incluso <char style="w" strong="H3808">entre</char> las gavillas, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> le reprochen <char style="w" strong="H3808">nada</char>.<verse eid="RUT 2:15"/> <verse number="16" style="v" sid="RUT 2:16"/><char style="w" strong="H1571">Tambi&#233;n</char> saquen algo <char style="w" strong="H4480">para</char> <char style="w" strong="H4480">ella</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> los manojos <char style="w" strong="H1571">y</char> d&#233;jenlo. D&#233;jenla espigar, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1571">la</char> reprendan&#8221;.<verse eid="RUT 2:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="RUT 2:17"/>As&#237; <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H3950">espig&#243;</char> <char style="w" strong="H5704">en</char> el <char style="w" strong="H7704">campo</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> la noche; <char style="w" strong="H5704">y</char> desgran&#243; <char style="w" strong="H5704">lo</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> espigado, <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H1961">era</char> <char style="w" strong="H1961">como</char> un efa <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H8184">cebada</char>.<verse eid="RUT 2:17"/> <verse number="18" style="v" sid="RUT 2:18"/>Lo <char style="w" strong="H3950">recogi&#243;</char> y se fue <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H5892">ciudad</char>. Entonces su <char style="w" strong="H2545">suegra</char> <char style="w" strong="H7200">vio</char> lo que hab&#237;a espigado, y Rut <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> y le <char style="w" strong="H5414">dio</char> lo que le hab&#237;a sobrado.<verse eid="RUT 2:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="RUT 2:19"/>Su <char style="w" strong="H2545">suegra</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> <char style="w" strong="H5046">dijo</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H8034">D&#243;nde</char> has espigado <char style="w" strong="H3117">hoy</char>? &#191;<char style="w" strong="H8034">D&#243;nde</char> has trabajado? <char style="w" strong="H1288">Bendito</char> <char style="w" strong="H1961">sea</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H3117">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> fij&#243; <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H5973">ti</char>&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H5973">Le</char> <char style="w" strong="H5046">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H2545">suegra</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H6213">qui&#233;n</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> trabajado: &#8220;<char style="w" strong="H5973">El</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H5973">del</char> hombre <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H6213">quien</char> he trabajado <char style="w" strong="H3117">hoy</char> <char style="w" strong="H1961">es</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char>&#8221;.<verse eid="RUT 2:19"/> <verse number="20" style="v" sid="RUT 2:20"/><char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char> <char style="w" strong="H1931">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> <char style="w" strong="H3618">nuera</char>: &#8220;<char style="w" strong="H1931">Que</char> sea bendecido por Yahv&#233;, <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">ha</char> abandonado <char style="w" strong="H1931">su</char> bondad con <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H2416">vivos</char> y con <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H4191">muertos</char>&#8221;. <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char> a&#241;adi&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H1931">Ese</char> hombre <char style="w" strong="H1931">es</char> un <char style="w" strong="H1350">pariente</char> <char style="w" strong="H7138">cercano</char> nuestro, uno de nuestros parientes redentores&#8221;.<verse eid="RUT 2:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="RUT 2:21"/>Rut <char style="w" strong="H1571">la</char> <char style="w" strong="H4125">moabita</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3588">S&#237;</char>, <char style="w" strong="H5973">&#233;l</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> dijo: &#8216;<char style="w" strong="H3588">Te</char> quedar&#225;s <char style="w" strong="H5973">cerca</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> mis muchachos <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> terminen <char style="w" strong="H3605">toda</char> mi cosecha&#8217;&#8221;.<verse eid="RUT 2:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="RUT 2:22"/><char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Rut, <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H3618">nuera</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Es</char> <char style="w" strong="H2896">bueno</char>, <char style="w" strong="H1323">hija</char> m&#237;a, <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3318">salgas</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> sus criadas <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> encuentren <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H3808">ning&#250;n</char> otro <char style="w" strong="H7704">campo</char>&#8221;.<verse eid="RUT 2:22"/> <verse number="23" style="v" sid="RUT 2:23"/>As&#237; <char style="w" strong="H5704">que</char> se <char style="w" strong="H3427">qued&#243;</char> cerca <char style="w" strong="H5704">de</char> las criadas <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char>, <char style="w" strong="H5704">para</char> espigar <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3427">el</char> final <char style="w" strong="H5704">de</char> la cosecha <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H8184">cebada</char> <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H2406">trigo</char>; <char style="w" strong="H5704">y</char> vivi&#243; <char style="w" strong="H5704">con</char> su <char style="w" strong="H2545">suegra</char>.<verse eid="RUT 2:23"/></para>
  <chapter eid="RUT 2"/>
  <chapter number="3" style="c" sid="RUT 3"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="RUT 3:1"/><char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>, su <char style="w" strong="H2545">suegra</char>, le dijo: &#8220;<char style="w" strong="H1323">Hija</char> m&#237;a, &#191;<char style="w" strong="H3808">no</char> he de buscar tu <char style="w" strong="H4494">descanso</char> para <char style="w" strong="H3808">que</char> te vaya <char style="w" strong="H3190">bien</char>?<verse eid="RUT 3:1"/> <verse number="2" style="v" sid="RUT 3:2"/>&#191;<char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char> nuestro pariente, con <char style="w" strong="H1931">cuyas</char> criadas <char style="w" strong="H1961">estabas</char>? F&#237;jate <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H1931">esta</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H1961">estar&#225;</char> aventando <char style="w" strong="H8184">cebada</char> en <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1961">era</char>.<verse eid="RUT 3:2"/> <verse number="3" style="v" sid="RUT 3:3"/><char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H5921">tanto</char>, <char style="w" strong="H7364">l&#225;vate</char>, perf&#250;mate, v&#237;stete <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3381">baja</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> era; pero <char style="w" strong="H5921">no</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> des <char style="w" strong="H3068">a</char> conocer <char style="w" strong="H5921">al</char> hombre <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> haya terminado <char style="w" strong="H5921">de</char> comer <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H8354">beber</char>.<verse eid="RUT 3:3"/> <verse number="4" style="v" sid="RUT 3:4"/><char style="w" strong="H1961">Cuando</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> acueste, te fijar&#225;s en <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H4725">lugar</char> <char style="w" strong="H8033">donde</char> <char style="w" strong="H1931">est&#225;</char> <char style="w" strong="H7901">acostado</char>. Entonces entrar&#225;s, <char style="w" strong="H1931">le</char> <char style="w" strong="H1540">descubrir&#225;s</char> <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H4772">pies</char> y te acostar&#225;s. Entonces <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char> te dir&#225; <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> debes <char style="w" strong="H6213">hacer</char>&#8221;.<verse eid="RUT 3:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="RUT 3:5"/><char style="w" strong="H3605">Ella</char> le dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> me digas, <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">har&#233;</char>&#8221;.<verse eid="RUT 3:5"/> <verse number="6" style="v" sid="RUT 3:6"/>Baj&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> era <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> su <char style="w" strong="H2545">suegra</char> le dijo.<verse eid="RUT 3:6"/> <verse number="7" style="v" sid="RUT 3:7"/>Cuando <char style="w" strong="H1162">Booz</char> hubo comido y <char style="w" strong="H8354">bebido</char>, y su <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char> <char style="w" strong="H7901">estaba</char> alegre, <char style="w" strong="H1540">fue</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> acostarse al final <char style="w" strong="H8354">del</char> <char style="w" strong="H6194">mont&#243;n</char> de grano. Ella se acerc&#243; suavemente, le <char style="w" strong="H1540">descubri&#243;</char> los <char style="w" strong="H4772">pies</char> y se acost&#243;.<verse eid="RUT 3:7"/> <verse number="8" style="v" sid="RUT 3:8"/><char style="w" strong="H3068">A</char> medianoche, el hombre <char style="w" strong="H1961">se</char> asust&#243; y <char style="w" strong="H1961">se</char> dio la vuelta; y resulta <char style="w" strong="H1961">que</char> una mujer <char style="w" strong="H1961">estaba</char> acostada <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H4772">pies</char>.<verse eid="RUT 3:8"/> <verse number="9" style="v" sid="RUT 3:9"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> dijo: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4310">Qui&#233;n</char> eres?&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H5921">Ella</char> respondi&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Yo</char> soy Rut, tu sierva. <char style="w" strong="H6566">Extiende</char>, <char style="w" strong="H3588">pues</char>, <char style="w" strong="H5921">la</char> esquina <char style="w" strong="H5921">de</char> tu manto <char style="w" strong="H5921">sobre</char> tu sierva, <char style="w" strong="H3588">porque</char> eres <char style="w" strong="H1350">pariente</char> cercano&#8221;.<verse eid="RUT 3:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="RUT 3:10"/>&#201;l dijo: &#8220;<char style="w" strong="H4480">Que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H4480">te</char> <char style="w" strong="H1288">bendiga</char>, <char style="w" strong="H1323">hija</char> m&#237;a. Has mostrado <char style="w" strong="H4480">m&#225;s</char> bondad <char style="w" strong="H4480">al</char> final <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H4480">al</char> principio, porque <char style="w" strong="H1115">no</char> <char style="w" strong="H4480">te</char> <char style="w" strong="H3212">fuiste</char> tras los muchachos, fueran <char style="w" strong="H1800">pobres</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> ricos.<verse eid="RUT 3:10"/> <verse number="11" style="v" sid="RUT 3:11"/><char style="w" strong="H6258">Ahora</char>, <char style="w" strong="H1323">hija</char> m&#237;a, <char style="w" strong="H6213">no</char> tengas <char style="w" strong="H3372">miedo</char>. <char style="w" strong="H6213">Har&#233;</char> <char style="w" strong="H5971">contigo</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> digas; <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> ciudad <char style="w" strong="H3588">de</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3045">sabe</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> eres una mujer <char style="w" strong="H2428">virtuosa</char>.<verse eid="RUT 3:11"/> <verse number="12" style="v" sid="RUT 3:12"/><char style="w" strong="H3588">Es</char> <char style="w" strong="H3588">cierto</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> soy un <char style="w" strong="H1350">pariente</char> <char style="w" strong="H7138">cercano</char>. Sin embargo, <char style="w" strong="H3426">hay</char> un <char style="w" strong="H1350">pariente</char> <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H7138">cercano</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H4480">yo</char>.<verse eid="RUT 3:12"/> <verse number="13" style="v" sid="RUT 3:13"/>Qu&#233;date <char style="w" strong="H1961">esta</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char>, <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H5704">por</char> la <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char>, <char style="w" strong="H3808">si</char> <char style="w" strong="H3885">&#233;l</char> cumple <char style="w" strong="H5704">por</char> ti <char style="w" strong="H3885">el</char> deber <char style="w" strong="H5704">de</char> un <char style="w" strong="H1350">pariente</char>, <char style="w" strong="H2896">bien</char>. <char style="w" strong="H3808">Que</char> cumpla <char style="w" strong="H5704">con</char> <char style="w" strong="H3885">el</char> deber <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H1350">pariente</char>. Pero <char style="w" strong="H3808">si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> cumple <char style="w" strong="H5704">con</char> <char style="w" strong="H3885">el</char> deber <char style="w" strong="H5704">de</char> un <char style="w" strong="H1350">pariente</char> <char style="w" strong="H5704">para</char> ti, entonces yo cumplir&#233; <char style="w" strong="H3885">el</char> deber <char style="w" strong="H5704">de</char> un <char style="w" strong="H1350">pariente</char> <char style="w" strong="H5704">para</char> ti, &#161;<char style="w" strong="H2416">vive</char> Yahv&#233;!. <char style="w" strong="H7901">Acu&#233;state</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> la <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char>&#8221;.<verse eid="RUT 3:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="RUT 3:14"/><char style="w" strong="H3588">La</char> mujer <char style="w" strong="H3045">se</char> acost&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H4772">pies</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5704">luego</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> <char style="w" strong="H6965">levant&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">antes</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> alguien pudiera reconocer <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7453">otro</char>. <char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Que</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> <char style="w" strong="H3045">sepa</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> una mujer vino <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> era&#8221;.<verse eid="RUT 3:14"/> <verse number="15" style="v" sid="RUT 3:15"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3051">Trae</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> manto <char style="w" strong="H5921">que</char> tienes puesto <char style="w" strong="H5921">y</char> sostenlo&#8221;. <char style="w" strong="H5921">Ella</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> sostuvo; <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H4058">midi&#243;</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> medidas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H8184">cebada</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H7896">puso</char> <char style="w" strong="H5921">encima</char>; <char style="w" strong="H4058">luego</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> fue <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5892">ciudad</char>.<verse eid="RUT 3:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="RUT 3:16"/>Cuando lleg&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> donde estaba su <char style="w" strong="H2545">suegra</char>, <char style="w" strong="H4310">le</char> pregunt&#243;: &#8220;&#191;C&#243;mo te fue, <char style="w" strong="H1323">hija</char> m&#237;a?&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H3605">Ella</char> <char style="w" strong="H4310">le</char> <char style="w" strong="H5046">cont&#243;</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H4310">que</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> hombre <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6213">hecho</char> por <char style="w" strong="H3605">ella</char>.<verse eid="RUT 3:16"/> <verse number="17" style="v" sid="RUT 3:17"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> a&#241;adi&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Me</char> <char style="w" strong="H5414">dio</char> estas <char style="w" strong="H8337">seis</char> medidas <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H8184">cebada</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> dijo: &#8216;<char style="w" strong="H3588">No</char> vayas <char style="w" strong="H3588">con</char> las manos <char style="w" strong="H7387">vac&#237;as</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> casa <char style="w" strong="H3588">de</char> tu <char style="w" strong="H2545">suegra</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="RUT 3:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="RUT 3:18"/><char style="w" strong="H3117">Entonces</char> ella dijo: &#8220;Espera, <char style="w" strong="H1323">hija</char> m&#237;a, <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3045">sepas</char> <char style="w" strong="H3588">c&#243;mo</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> terminar <char style="w" strong="H1697">esto</char>; <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> hombre <char style="w" strong="H3808">no</char> descansar&#225; <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> haya resuelto <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H1697">asunto</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char> mismo&#8221;.<verse eid="RUT 3:18"/></para>
  <chapter eid="RUT 3"/>
  <chapter number="4" style="c" sid="RUT 4"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="RUT 4:1"/><char style="w" strong="H1162">Booz</char> <char style="w" strong="H5927">subi&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H8179">puerta</char> y se sent&#243; <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> resulta que <char style="w" strong="H5674">el</char> <char style="w" strong="H1350">pariente</char> cercano del que <char style="w" strong="H1696">hablaba</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char> <char style="w" strong="H5674">pasaba</char> por <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char>. <char style="w" strong="H1162">Booz</char> le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H5493">Ven</char> <char style="w" strong="H8033">ac&#225;</char>, amigo, y <char style="w" strong="H3427">si&#233;ntate</char>!&#8221;. Se acerc&#243; y se sent&#243;.<verse eid="RUT 4:1"/> <verse number="2" style="v" sid="RUT 4:2"/>Booz <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6235">diez</char> hombres de <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H2205">ancianos</char> de la <char style="w" strong="H5892">ciudad</char> y les dijo: &#8220;Si&#233;ntense <char style="w" strong="H6311">aqu&#237;</char>&#8221;, y se <char style="w" strong="H3427">sentaron</char>.<verse eid="RUT 4:2"/> <verse number="3" style="v" sid="RUT 4:3"/>Le dijo al <char style="w" strong="H1350">pariente</char> cercano: &#8220;<char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>, que ha <char style="w" strong="H7725">vuelto</char> del pa&#237;s de <char style="w" strong="H4124">Moab</char>, est&#225; vendiendo el terreno que era de nuestro hermano Elimelec.<verse eid="RUT 4:3"/> <verse number="4" style="v" sid="RUT 4:4"/>Pens&#233; <char style="w" strong="H3588">que</char> deb&#237;a dec&#237;rtelo, diciendo: &#8216;C&#243;mpralo ante <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3427">est&#225;n</char> aqu&#237; <char style="w" strong="H3427">sentados</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> ante <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H2205">ancianos</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>&#8217;. <char style="w" strong="H3588">Si</char> quieres redimirlo, red&#237;melo; <char style="w" strong="H3588">pero</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> quieres redimirlo, d&#237;melo <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3045">sepa</char>. <char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> hay <char style="w" strong="H3808">nadie</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> redima aparte <char style="w" strong="H3588">de</char> ti; <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> estoy <char style="w" strong="H3427">despu&#233;s</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> ti&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H5046">Dijo</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3808">Lo</char> <char style="w" strong="H1350">redimir&#233;</char>&#8221;.<verse eid="RUT 4:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="RUT 4:5"/><char style="w" strong="H3117">Entonces</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> compres <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H7704">campo</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>, deber&#225;s adquirir tambi&#233;n <char style="w" strong="H3068">a</char> Rut <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4125">moabita</char>, <char style="w" strong="H5921">la</char> viuda <char style="w" strong="H5921">del</char> difunto, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H6965">levantar</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> difunto <char style="w" strong="H5921">sobre</char> su <char style="w" strong="H5159">herencia</char>&#8221;.<verse eid="RUT 4:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="RUT 4:6"/><char style="w" strong="H3588">El</char> <char style="w" strong="H1350">pariente</char> cercano dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3201">puedo</char> redimirlo <char style="w" strong="H3588">por</char> m&#237; mismo, <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> poner <char style="w" strong="H3588">en</char> riesgo mi propia <char style="w" strong="H5159">herencia</char>. Toma <char style="w" strong="H3588">para</char> ti mi derecho <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1353">redenci&#243;n</char>, <char style="w" strong="H3588">pues</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3201">puedo</char> redimirlo&#8221;.<verse eid="RUT 4:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="RUT 4:7"/><char style="w" strong="H2063">Esta</char> era <char style="w" strong="H5921">la</char> costumbre <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6440">antes</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">cuanto</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> rescate <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> intercambio, <char style="w" strong="H5921">para</char> confirmar <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H1697">cosas</char>: un hombre <char style="w" strong="H5921">se</char> quitaba <char style="w" strong="H5921">la</char> sandalia <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5414">daba</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H7453">pr&#243;jimo</char>; <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H2063">esta</char> era <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1697">manera</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> formalizar <char style="w" strong="H5921">las</char> transacciones <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="RUT 4:7"/> <verse number="8" style="v" sid="RUT 4:8"/>Entonces el <char style="w" strong="H1350">pariente</char> cercano le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1162">Booz</char>: &#8220;C&#243;mpralo para ti&#8221;, y se quit&#243; la sandalia.<verse eid="RUT 4:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="RUT 4:9"/><char style="w" strong="H1162">Booz</char> les dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H2205">ancianos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>: &#8220;Ustedes <char style="w" strong="H3588">son</char> <char style="w" strong="H5707">testigos</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> he <char style="w" strong="H7069">comprado</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> era <char style="w" strong="H3588">de</char> Elimelec, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> era <char style="w" strong="H3588">de</char> Queli&#243;n <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> Mahl&#243;n, <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>.<verse eid="RUT 4:9"/> <verse number="10" style="v" sid="RUT 4:10"/><char style="w" strong="H5921">Adem&#225;s</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> Rut <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4125">moabita</char>, esposa <char style="w" strong="H5921">de</char> Mahl&#243;n, <char style="w" strong="H5921">la</char> he <char style="w" strong="H7069">adquirido</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> sea <char style="w" strong="H5921">mi</char> esposa, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H6965">levantar</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> difunto <char style="w" strong="H5921">en</char> su <char style="w" strong="H5159">herencia</char>, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> difunto <char style="w" strong="H3808">no</char> sea borrado <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">entre</char> sus hermanos <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H8179">puerta</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> su <char style="w" strong="H4725">lugar</char>. Ustedes <char style="w" strong="H3808">son</char> <char style="w" strong="H5707">testigos</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char>&#8221;.<verse eid="RUT 4:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="RUT 4:11"/><char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H1004">estaba</char> en <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H8179">puerta</char>, y <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H2205">ancianos</char>, dijeron: &#8220;Somos <char style="w" strong="H5707">testigos</char>. <char style="w" strong="H5971">Que</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char> <char style="w" strong="H6213">haga</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> mujer <char style="w" strong="H5971">que</char> ha entrado en <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H1004">casa</char> sea como Raquel y como <char style="w" strong="H3812">Lea</char>, <char style="w" strong="H5971">que</char> juntas <char style="w" strong="H1129">edificaron</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H1004">casa</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>; y <char style="w" strong="H5971">que</char> te portes dignamente en Efrata, y <char style="w" strong="H5971">que</char> seas famoso en Bel&#233;n.<verse eid="RUT 4:11"/> <verse number="12" style="v" sid="RUT 4:12"/><char style="w" strong="H4480">Que</char> tu <char style="w" strong="H1004">casa</char> <char style="w" strong="H1961">sea</char> <char style="w" strong="H1961">como</char> <char style="w" strong="H2063">la</char> <char style="w" strong="H1004">casa</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> Fares, <char style="w" strong="H4480">que</char> Tamar le <char style="w" strong="H5414">dio</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3063">Jud&#225;</char>, <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H2063">la</char> <char style="w" strong="H2233">descendencia</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H4480">te</char> <char style="w" strong="H5414">dar&#225;</char> <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H2063">esta</char> joven&#8221;.<verse eid="RUT 4:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="RUT 4:13"/><char style="w" strong="H1162">Booz</char> <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Rut y ella <char style="w" strong="H1961">se</char> convirti&#243; en su esposa; <char style="w" strong="H1961">se</char> uni&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> ella, y <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char> le <char style="w" strong="H5414">permiti&#243;</char> concebir, y <char style="w" strong="H5414">dio</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> luz un <char style="w" strong="H1121">hijo</char>.<verse eid="RUT 4:13"/> <verse number="14" style="v" sid="RUT 4:14"/>Las mujeres le dijeron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>: &#8220;<char style="w" strong="H1288">Bendito</char> sea Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> te <char style="w" strong="H3808">ha</char> dejado <char style="w" strong="H3117">hoy</char> <char style="w" strong="H3808">sin</char> <char style="w" strong="H1350">redentor</char>. <char style="w" strong="H3808">Que</char> su <char style="w" strong="H8034">nombre</char> sea famoso en <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="RUT 4:14"/> <verse number="15" style="v" sid="RUT 4:15"/><char style="w" strong="H1931">&#201;l</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> ti un <char style="w" strong="H7725">restaurador</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H5315">vida</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> sostendr&#225; <char style="w" strong="H3588">en</char> tu <char style="w" strong="H7872">vejez</char>; <char style="w" strong="H3588">porque</char> tu <char style="w" strong="H3618">nuera</char>, <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> ama, <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H2896">mejor</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> ti <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, <char style="w" strong="H1931">lo</char> ha dado <char style="w" strong="H3068">a</char> luz&#8221;.<verse eid="RUT 4:15"/> <verse number="16" style="v" sid="RUT 4:16"/><char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char> <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> al ni&#241;o, lo <char style="w" strong="H7896">puso</char> en su <char style="w" strong="H2436">regazo</char> y lo amamant&#243;.<verse eid="RUT 4:16"/> <verse number="17" style="v" sid="RUT 4:17"/>Las mujeres, <char style="w" strong="H1931">sus</char> vecinas, <char style="w" strong="H1931">le</char> pusieron un <char style="w" strong="H8034">nombre</char>, diciendo: &#8220;<char style="w" strong="H1931">Le</char> ha <char style="w" strong="H3205">nacido</char> un <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5281">Noem&#237;</char>&#8221;. <char style="w" strong="H1931">Le</char> pusieron <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H5744">Obed</char>. <char style="w" strong="H1931">Es</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> padre <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3448">Isa&#237;</char>, <char style="w" strong="H1931">el</char> padre <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1732">David</char>.<verse eid="RUT 4:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="RUT 4:18"/>Esta es la historia de las generaciones de Fares: Fares fue padre de Esrom,<verse eid="RUT 4:18"/> <verse number="19" style="v" sid="RUT 4:19"/>y Esrom fue padre de <char style="w" strong="H7410">Ram</char>, y <char style="w" strong="H7410">Ram</char> fue padre de <char style="w" strong="H5992">Aminadab</char>,<verse eid="RUT 4:19"/> <verse number="20" style="v" sid="RUT 4:20"/>y <char style="w" strong="H5992">Aminadab</char> fue padre de <char style="w" strong="H5177">Naas&#243;n</char>, y <char style="w" strong="H5177">Naas&#243;n</char> fue padre de Salm&#243;n,<verse eid="RUT 4:20"/> <verse number="21" style="v" sid="RUT 4:21"/>y Salm&#243;n fue padre de <char style="w" strong="H1162">Booz</char>, y <char style="w" strong="H1162">Booz</char> fue padre de <char style="w" strong="H5744">Obed</char>,<verse eid="RUT 4:21"/> <verse number="22" style="v" sid="RUT 4:22"/>y <char style="w" strong="H5744">Obed</char> fue padre de <char style="w" strong="H3448">Isa&#237;</char>, <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H3448">Isa&#237;</char> fue padre de <char style="w" strong="H1732">David</char>.<verse eid="RUT 4:22"/></para>
  <chapter eid="RUT 4"/>
  </usx>

