<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="yes"?>
<usx version="3.0"><book code="EXO" style="id"></book>
  <para style="h">&#201;XODO</para>
  <para style="toc3">&#201;xodo</para>
  <para style="toc1">LIBRO SEGUNDO DE MOIS&#201;S, COM&#218;NMENTE LLAMADO &#201;XODO</para>
  <para style="toc2">&#201;XODO</para>
  <para style="mt2">Libro segundo de Mois&#233;s,</para>
  <para style="mt3">com&#250;nmente llamado</para>
  <para style="mt1">&#201;xodo</para>
  <chapter number="1" style="c" sid="EXO 1"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 1:1"/>Estos son <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> llegaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> (cada <char style="w" strong="H1121">hombre</char> y su <char style="w" strong="H1004">familia</char> llegaron con <char style="w" strong="H3290">Jacob</char>):<verse eid="EXO 1:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 1:2"/><char style="w" strong="H7205">Rub&#233;n</char>, <char style="w" strong="H8095">Sime&#243;n</char>, <char style="w" strong="H3878">Lev&#237;</char> y <char style="w" strong="H3063">Jud&#225;</char>,<verse eid="EXO 1:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 1:3"/>Isacar, <char style="w" strong="H2074">Zabul&#243;n</char> y <char style="w" strong="H1144">Benjam&#237;n</char>,<verse eid="EXO 1:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 1:4"/><char style="w" strong="H1835">Dan</char> y Neftal&#237;, <char style="w" strong="H1410">Gad</char> y Aser.<verse eid="EXO 1:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 1:5"/><char style="w" strong="H3605">Todas</char> las <char style="w" strong="H5315">personas</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> descendieron de <char style="w" strong="H3290">Jacob</char> <char style="w" strong="H1961">fueron</char> <char style="w" strong="H7657">setenta</char> <char style="w" strong="H3318">en</char> total, y <char style="w" strong="H3130">Jos&#233;</char> ya <char style="w" strong="H1961">estaba</char> <char style="w" strong="H3318">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 1:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 1:6"/><char style="w" strong="H3130">Jos&#233;</char> <char style="w" strong="H4191">muri&#243;</char>, al igual <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> hermanos y <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H1931">aquella</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char>.<verse eid="EXO 1:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 1:7"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> fructificaron, se <char style="w" strong="H7235">multiplicaron</char> y se hicieron <char style="w" strong="H3966">muy</char> poderosos, y la tierra se <char style="w" strong="H4390">llen&#243;</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> ellos.<verse eid="EXO 1:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 1:8"/><char style="w" strong="H3045">Se</char> <char style="w" strong="H6965">levant&#243;</char> un <char style="w" strong="H2319">nuevo</char> <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3045">conoc&#237;a</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3130">Jos&#233;</char>.<verse eid="EXO 1:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 1:9"/>Le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>: &#8220;Miren,<note style="f" caller="+"><char style="fr">1:9 </char><char style="ft">&#8220;Miren&#8221;, de &#8220;&#1492;&#1460;&#1504;&#1461;&#1468;&#1492;&#8221;, significa mirar, fijarse, observar, ver o contemplar. Se utiliza a menudo como interjecci&#243;n.</char></note> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> es cada vez <char style="w" strong="H4480">m&#225;s</char> poderoso <char style="w" strong="H4480">que</char> nosotros.<verse eid="EXO 1:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 1:10"/><char style="w" strong="H5927">Vengan</char>, <char style="w" strong="H1961">seamos</char> astutos <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1931">ellos</char>, <char style="w" strong="H6435">no</char> <char style="w" strong="H1961">sea</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> multipliquen, <char style="w" strong="H1571">y</char> suceda <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">cuando</char> estalle alguna <char style="w" strong="H4421">guerra</char>, <char style="w" strong="H1931">ellos</char> <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> unan <char style="w" strong="H3068">a</char> nuestros <char style="w" strong="H8130">enemigos</char>, luchen <char style="w" strong="H5921">contra</char> <char style="w" strong="H5921">nosotros</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> escapen <char style="w" strong="H4480">del</char> pa&#237;s.&#8221;<verse eid="EXO 1:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 1:11"/><char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">tanto</char>, <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H7760">pusieron</char> capataces <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> oprimieran <char style="w" strong="H5921">con</char> trabajos pesados. Construyeron <char style="w" strong="H5892">ciudades</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> almacenamiento <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>: Pit&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> Rams&#233;s.<verse eid="EXO 1:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 1:12"/>Pero <char style="w" strong="H3651">cuanto</char> <char style="w" strong="H7235">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> oprim&#237;an, <char style="w" strong="H7235">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H3651">se</char> multiplicaban y <char style="w" strong="H7235">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H3651">se</char> extend&#237;an. <char style="w" strong="H1121">Los</char> egipcios comenzaron <char style="w" strong="H3068">a</char> temer <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>,<verse eid="EXO 1:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 1:13"/>y <char style="w" strong="H1121">los</char> hicieron trabajar sin piedad.<verse eid="EXO 1:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 1:14"/>Les amargaron <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H2416">vida</char> con un <char style="w" strong="H7186">duro</char> servicio haciendo <char style="w" strong="H2563">barro</char> y <char style="w" strong="H3843">ladrillos</char>, y con <char style="w" strong="H3605">todo</char> tipo de trabajo en <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H7704">campo</char>; en <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus trabajos <char style="w" strong="H3605">los</char> hac&#237;an <char style="w" strong="H5647">servir</char> con crueldad.<verse eid="EXO 1:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 1:15"/>El <char style="w" strong="H4428">rey</char> de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> habl&#243; con las parteras <char style="w" strong="H5680">hebreas</char>, de las cuales una se <char style="w" strong="H8034">llamaba</char> Sifra y la <char style="w" strong="H8145">otra</char> F&#250;a,<verse eid="EXO 1:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 1:16"/><char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> dijo: &#8220;Cuando atiendan <char style="w" strong="H1121">los</char> partos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H1323">mujeres</char> <char style="w" strong="H5680">hebreas</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H7200">vean</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> silla <char style="w" strong="H5921">de</char> dar <char style="w" strong="H3068">a</char> luz, <char style="w" strong="H1931">si</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> un ni&#241;o, <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H4191">matar&#225;n</char>; pero <char style="w" strong="H1931">si</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> una ni&#241;a, <char style="w" strong="H1931">la</char> dejar&#225;n vivir.&#8221;<verse eid="EXO 1:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 1:17"/>Pero las parteras <char style="w" strong="H3372">tem&#237;an</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios,<note style="f" caller="+"><char style="fr">1:17 </char><char style="ft">El temor a Dios las llev&#243; a desobedecer la orden del rey.</char></note> y <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H3372">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> les orden&#243;, <char style="w" strong="H3808">sino</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> dejaron <char style="w" strong="H2421">vivir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H3206">ni&#241;os</char>.<verse eid="EXO 1:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 1:18"/><char style="w" strong="H6213">El</char> <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H1697">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> las parteras y les dijo: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4069">Por</char> <char style="w" strong="H1697">qu&#233;</char> han <char style="w" strong="H6213">hecho</char> <char style="w" strong="H2088">esto</char> y han dejado <char style="w" strong="H2421">vivir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H3206">ni&#241;os</char>?&#8221;<verse eid="EXO 1:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 1:19"/>Las parteras le dijeron al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Porque</char> las mujeres <char style="w" strong="H5680">hebreas</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3588">son</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> las egipcias; <char style="w" strong="H3588">son</char> vigorosas <char style="w" strong="H3588">y</char> dan <char style="w" strong="H3068">a</char> luz <char style="w" strong="H3588">antes</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> partera llegue <char style="w" strong="H3068">a</char> atenderlas.&#8221;<verse eid="EXO 1:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 1:20"/>Dios trat&#243; <char style="w" strong="H3190">bien</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> las parteras, y el <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> <char style="w" strong="H7235">multiplic&#243;</char> y <char style="w" strong="H5971">se</char> hizo <char style="w" strong="H3966">muy</char> fuerte.<verse eid="EXO 1:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 1:21"/><char style="w" strong="H3588">Como</char> las parteras <char style="w" strong="H3372">temieron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios, <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char> les concedi&#243; <char style="w" strong="H1961">tener</char> sus propias <char style="w" strong="H1004">familias</char>.<verse eid="EXO 1:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 1:22"/>Entonces <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> le <char style="w" strong="H6680">orden&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> su <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>: &#8220;<char style="w" strong="H7993">Echar&#225;n</char> al <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> ni&#241;o hebreo <char style="w" strong="H5971">que</char> nazca, pero <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> ni&#241;a <char style="w" strong="H3605">la</char> dejar&#225;n <char style="w" strong="H2421">vivir</char>.&#8221;<verse eid="EXO 1:22"/></para>
  <chapter eid="EXO 1"/>
  <chapter number="2" style="c" sid="EXO 2"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 2:1"/>Un hombre de la tribu de <char style="w" strong="H3878">Lev&#237;</char> <char style="w" strong="H3212">fue</char> y se <char style="w" strong="H3947">cas&#243;</char> con una mujer de su misma tribu.<verse eid="EXO 2:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 2:2"/><char style="w" strong="H1931">La</char> mujer qued&#243; <char style="w" strong="H2029">embarazada</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> dio <char style="w" strong="H3068">a</char> luz un <char style="w" strong="H1121">hijo</char>. Al <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">era</char> un ni&#241;o <char style="w" strong="H2896">hermoso</char>, <char style="w" strong="H1931">lo</char> escondi&#243; durante <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H3391">meses</char>.<verse eid="EXO 2:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 2:3"/>Cuando ya <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3201">pudo</char> esconderlo <char style="w" strong="H5750">m&#225;s</char>, <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> una canasta <char style="w" strong="H5921">de</char> papiro <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> recubri&#243; <char style="w" strong="H5921">con</char> asfalto <char style="w" strong="H5921">y</char> brea. <char style="w" strong="H7760">Puso</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> ni&#241;o adentro <char style="w" strong="H5921">y</char> dej&#243; <char style="w" strong="H5921">la</char> canasta <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> juncos <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char>.<verse eid="EXO 2:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 2:4"/>La hermana del ni&#241;o <char style="w" strong="H3045">se</char> qued&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4100">lo</char> <char style="w" strong="H7350">lejos</char> <char style="w" strong="H3320">para</char> ver <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> pasaba con <char style="w" strong="H6213">&#233;l</char>.<verse eid="EXO 2:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 2:5"/><char style="w" strong="H5921">La</char> <char style="w" strong="H1323">hija</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> baj&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> ba&#241;arse <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char>, mientras sus <char style="w" strong="H5291">doncellas</char> caminaban <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla. <char style="w" strong="H5921">Al</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> canasta <char style="w" strong="H8432">entre</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> juncos, <char style="w" strong="H7971">mand&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su sirvienta <char style="w" strong="H3068">a</char> buscarla.<verse eid="EXO 2:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 2:6"/><char style="w" strong="H5921">La</char> <char style="w" strong="H6605">abri&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H5288">ni&#241;o</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> resulta <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> peque&#241;o <char style="w" strong="H2009">estaba</char> <char style="w" strong="H1058">llorando</char>. <char style="w" strong="H5921">Se</char> compadeci&#243; <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H2088">Este</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> uno <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5288">ni&#241;os</char> <char style="w" strong="H5680">hebreos</char>&#8221;.<verse eid="EXO 2:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 2:7"/>Entonces la hermana <char style="w" strong="H4480">del</char> ni&#241;o le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H1323">hija</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>: &#8220;&#191;Quiere <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H3212">vaya</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7121">llamar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> una nodriza <char style="w" strong="H5680">hebrea</char> <char style="w" strong="H4480">para</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> le amamante <char style="w" strong="H4480">al</char> ni&#241;o?&#8221;<verse eid="EXO 2:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 2:8"/>La <char style="w" strong="H1323">hija</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> le contest&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Ve</char>&#8221;.</para>
  <para style="p">La joven <char style="w" strong="H3212">fue</char> y <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la madre del ni&#241;o.<verse eid="EXO 2:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 2:9"/>La <char style="w" strong="H1323">hija</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> le dijo: &#8220;Ll&#233;vate <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> ni&#241;o y cr&#237;alo <char style="w" strong="H2088">por</char> m&#237;, y yo te <char style="w" strong="H5414">pagar&#233;</char> <char style="w" strong="H2088">por</char> tu trabajo&#8221;.</para>
  <para style="p">La mujer <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> al ni&#241;o y <char style="w" strong="H2088">lo</char> amamant&#243;.<verse eid="EXO 2:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 2:10"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> ni&#241;o <char style="w" strong="H1431">creci&#243;</char>, <char style="w" strong="H1961">se</char> lo llev&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H1323">hija</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> convirti&#243; <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H1121">hijo</char>. <char style="w" strong="H4480">Ella</char> le puso <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Porque</char> lo saqu&#233; <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char>&#8221;.<verse eid="EXO 2:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="EXO 2:11"/><char style="w" strong="H3318">En</char> <char style="w" strong="H1992">aquellos</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>, <char style="w" strong="H3117">cuando</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> ya <char style="w" strong="H1961">era</char> adulto, <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1992">su</char> propia gente y <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H1992">sus</char> duros trabajos. <char style="w" strong="H7200">Vio</char> <char style="w" strong="H3117">que</char> un <char style="w" strong="H4713">egipcio</char> <char style="w" strong="H1961">estaba</char> golpeando <char style="w" strong="H3068">a</char> un <char style="w" strong="H5680">hebreo</char>, uno de <char style="w" strong="H1992">los</char> suyos.<verse eid="EXO 2:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 2:12"/><char style="w" strong="H7200">Mir&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> un lado <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> otro, <char style="w" strong="H3588">y</char> al <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> nadie, <char style="w" strong="H5221">mat&#243;</char> al <char style="w" strong="H4713">egipcio</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> lo <char style="w" strong="H2934">escondi&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> arena.<verse eid="EXO 2:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 2:13"/>Al <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H8145">siguiente</char> <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> de nuevo, y <char style="w" strong="H2009">vio</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H5680">hebreos</char> <char style="w" strong="H4100">que</char> estaban peleando. Le dijo al <char style="w" strong="H4100">que</char> ten&#237;a la culpa: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> golpeas <char style="w" strong="H3068">a</char> tu <char style="w" strong="H7453">compa&#241;ero</char>?&#8221;.<verse eid="EXO 2:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 2:14"/><char style="w" strong="H5921">El</char> hombre <char style="w" strong="H5921">le</char> respondi&#243;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4310">Qui&#233;n</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> <char style="w" strong="H7760">puso</char> <char style="w" strong="H5921">como</char> <char style="w" strong="H8269">jefe</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H8199">juez</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">nosotros</char>? &#191;Acaso piensas <char style="w" strong="H2026">matarme</char>, <char style="w" strong="H5921">como</char> <char style="w" strong="H2026">mataste</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H4713">egipcio</char>?&#8221;</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3372">tuvo</char> <char style="w" strong="H3372">miedo</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> pens&#243;: &#8220;Seguramente ya <char style="w" strong="H3045">se</char> <char style="w" strong="H3045">sabe</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H4310">que</char> hice&#8221;.<verse eid="EXO 2:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 2:15"/>Cuando <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> enter&#243; <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2088">esto</char>, intent&#243; matar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>. Pero <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1272">huy&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> fue <char style="w" strong="H3068">a</char> vivir <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> regi&#243;n <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4080">Madi&#225;n</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> sent&#243; <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> un pozo.<verse eid="EXO 2:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="EXO 2:16"/>El <char style="w" strong="H3548">sacerdote</char> de <char style="w" strong="H4080">Madi&#225;n</char> ten&#237;a <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H1323">hijas</char>. Ellas fueron <char style="w" strong="H3068">a</char> sacar agua y <char style="w" strong="H4390">llenaron</char> los bebederos para darle agua al <char style="w" strong="H6629">reba&#241;o</char> de su padre.<verse eid="EXO 2:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 2:17"/>En eso llegaron unos <char style="w" strong="H7462">pastores</char> y las echaron de all&#237;; pero <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> se <char style="w" strong="H6965">levant&#243;</char>, las defendi&#243; y le dio agua <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H6629">reba&#241;o</char>.<verse eid="EXO 2:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 2:18"/><char style="w" strong="H3117">Cuando</char> ellas regresaron <char style="w" strong="H3068">a</char> donde estaba <char style="w" strong="H7467">Reuel</char>, su padre, &#233;l les pregunt&#243;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4069">C&#243;mo</char> es <char style="w" strong="H3117">que</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char> regresaron tan temprano?&#8221;<verse eid="EXO 2:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 2:19"/>Ellas respondieron: &#8220;Un <char style="w" strong="H4713">egipcio</char> nos <char style="w" strong="H5337">defendi&#243;</char> de los <char style="w" strong="H7462">pastores</char>; <char style="w" strong="H1571">adem&#225;s</char>, nos <char style="w" strong="H1802">sac&#243;</char> agua <char style="w" strong="H1571">y</char> le dio de <char style="w" strong="H8248">beber</char> al <char style="w" strong="H6629">reba&#241;o</char>.&#8221;<verse eid="EXO 2:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 2:20"/>&#201;l les dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1323">hijas</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H3068">Y</char> d&#243;nde <char style="w" strong="H2088">est&#225;</char>? &#191;<char style="w" strong="H2088">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H5800">dejaron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">ese</char> hombre all&#225;? Ll&#225;menlo para <char style="w" strong="H4100">que</char> venga <char style="w" strong="H3068">a</char> comer con nosotros&#8221;.<verse eid="EXO 2:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 2:21"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> acept&#243; quedarse <char style="w" strong="H3068">a</char> vivir con aquel hombre, y <char style="w" strong="H3427">&#233;l</char> le <char style="w" strong="H5414">dio</char> <char style="w" strong="H5414">por</char> esposa <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H1323">hija</char> S&#233;fora.<verse eid="EXO 2:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 2:22"/>Ella dio <char style="w" strong="H3068">a</char> luz un <char style="w" strong="H1121">hijo</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> Mois&#233;s le <char style="w" strong="H3205">puso</char> <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> Gers&#243;n, <char style="w" strong="H3588">porque</char> dijo: &#8220;He <char style="w" strong="H1961">sido</char> un <char style="w" strong="H5237">extranjero</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> tierra <char style="w" strong="H5237">extra&#241;a</char>&#8221;.<verse eid="EXO 2:22"/></para>
  <para style="p"><verse number="23" style="v" sid="EXO 2:23"/>Pas&#243; <char style="w" strong="H7227">mucho</char> <char style="w" strong="H3117">tiempo</char> y <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H4191">muri&#243;</char>. <char style="w" strong="H1992">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> gem&#237;an <char style="w" strong="H3068">a</char> causa <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1992">su</char> esclavitud y clamaban pidiendo ayuda, y <char style="w" strong="H1992">sus</char> gritos llegaron <char style="w" strong="H3117">hasta</char> Dios.<verse eid="EXO 2:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 2:24"/>Dios <char style="w" strong="H8085">escuch&#243;</char> sus gemidos y se acord&#243; de su <char style="w" strong="H1285">pacto</char> con Abraham, con <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> y con <char style="w" strong="H3290">Jacob</char>.<verse eid="EXO 2:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 2:25"/>Dios <char style="w" strong="H7200">mir&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> y comprendi&#243; su situaci&#243;n.<verse eid="EXO 2:25"/></para>
  <chapter eid="EXO 2"/>
  <chapter number="3" style="c" sid="EXO 3"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 3:1"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> cuidaba las <char style="w" strong="H6629">ovejas</char> de su <char style="w" strong="H2859">suegro</char> Jetro, el <char style="w" strong="H3548">sacerdote</char> de <char style="w" strong="H4080">Madi&#225;n</char>. Un d&#237;a <char style="w" strong="H5090">llev&#243;</char> el <char style="w" strong="H6629">reba&#241;o</char> m&#225;s all&#225; del <char style="w" strong="H4057">desierto</char> y lleg&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2722">Horeb</char>, el <char style="w" strong="H2022">monte</char> de Dios.<verse eid="EXO 3:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 3:2"/>All&#237; se le <char style="w" strong="H7200">apareci&#243;</char> el <char style="w" strong="H4397">&#225;ngel</char> de Yahv&#233; <char style="w" strong="H8432">en</char> una llama de fuego <char style="w" strong="H8432">en</char> <char style="w" strong="H8432">medio</char> de una zarza. Mois&#233;s <char style="w" strong="H7200">mir&#243;</char> <char style="w" strong="H1197">y</char> <char style="w" strong="H7200">vio</char> que <char style="w" strong="H1197">la</char> zarza <char style="w" strong="H1197">ard&#237;a</char> <char style="w" strong="H8432">en</char> llamas, pero no se consum&#237;a.<verse eid="EXO 3:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 3:3"/><char style="w" strong="H5493">Entonces</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> pens&#243;: &#8220;Voy <char style="w" strong="H3068">a</char> acercarme <char style="w" strong="H5493">para</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> maravilla <char style="w" strong="H1197">y</char> descubrir <char style="w" strong="H4069">por</char> <char style="w" strong="H3808">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H1197">la</char> zarza <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> quema&#8221;.<verse eid="EXO 3:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 3:4"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> se acercaba <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H7200">mirar</char>, <char style="w" strong="H3068">Dios</char> lo <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char> desde <char style="w" strong="H3588">la</char> zarza: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>! &#161;<char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>!&#8221;</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char> respondi&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H2009">Aqu&#237;</char> estoy&#8221;.<verse eid="EXO 3:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="EXO 3:5"/>Dios <char style="w" strong="H1931">le</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3588">No</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> acerques <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char>. Qu&#237;tate <char style="w" strong="H5921">las</char> sandalias, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H4725">lugar</char> <char style="w" strong="H5921">donde</char> <char style="w" strong="H5975">est&#225;s</char> parado <char style="w" strong="H1931">es</char> tierra <char style="w" strong="H6944">santa</char>&#8221;.<verse eid="EXO 3:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 3:6"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> a&#241;adi&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Yo</char> soy <char style="w" strong="H3588">el</char> Dios <char style="w" strong="H3588">de</char> tu padre, <char style="w" strong="H3588">el</char> Dios <char style="w" strong="H3588">de</char> Abraham, <char style="w" strong="H3588">el</char> Dios <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> Dios <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3290">Jacob</char>&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> se <char style="w" strong="H5641">cubri&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H6440">rostro</char> <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3372">tuvo</char> <char style="w" strong="H3372">miedo</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> mirar <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios.<verse eid="EXO 3:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 3:7"/>Yahv&#233; le dijo: &#8220;He <char style="w" strong="H7200">visto</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> sufrimiento <char style="w" strong="H3588">de</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>. He escuchado sus gritos <char style="w" strong="H3588">de</char> angustia <char style="w" strong="H3588">por</char> culpa <char style="w" strong="H3588">de</char> sus capataces, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3045">conozco</char> muy <char style="w" strong="H3588">bien</char> sus <char style="w" strong="H4341">dolores</char>.<verse eid="EXO 3:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 3:8"/>He bajado <char style="w" strong="H4480">para</char> rescatarlos <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H3027">poder</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> y <char style="w" strong="H4480">para</char> sacarlos <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1931">ese</char> pa&#237;s, <char style="w" strong="H3068">a</char> fin <char style="w" strong="H4480">de</char> llevarlos <char style="w" strong="H3068">a</char> una tierra <char style="w" strong="H2896">buena</char> y <char style="w" strong="H7342">espaciosa</char>, una tierra <char style="w" strong="H4725">donde</char> abundan <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H2461">leche</char> y <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1706">miel</char>; <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> tierra <char style="w" strong="H4725">donde</char> viven <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H3669">cananeos</char>, <char style="w" strong="H1931">los</char> hititas, <char style="w" strong="H1931">los</char> amorreos, <char style="w" strong="H1931">los</char> ferezeos, <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H2340">heveos</char> y <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H2983">jebuseos</char>.<verse eid="EXO 3:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 3:9"/><char style="w" strong="H1121">El</char> <char style="w" strong="H6818">clamor</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> ha llegado hasta <char style="w" strong="H2009">m&#237;</char>, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> he <char style="w" strong="H7200">visto</char> <char style="w" strong="H1571">c&#243;mo</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> oprimen <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char>.<verse eid="EXO 3:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 3:10"/><char style="w" strong="H6258">As&#237;</char> <char style="w" strong="H6258">que</char> prep&#225;rate, porque te voy <char style="w" strong="H3068">a</char> enviar al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H6258">para</char> <char style="w" strong="H6258">que</char> saques <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>&#8221;.<verse eid="EXO 3:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="EXO 3:11"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H4310">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H4310">qui&#233;n</char> soy <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> presentarme ante <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> sacar <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>?&#8221;<verse eid="EXO 3:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 3:12"/>Dios <char style="w" strong="H5921">le</char> contest&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Yo</char> estar&#233; <char style="w" strong="H5973">contigo</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> se&#241;al <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> he <char style="w" strong="H7971">enviado</char>: <char style="w" strong="H3588">cuando</char> hayas <char style="w" strong="H3318">sacado</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, ustedes adorar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> mismo <char style="w" strong="H2022">monte</char>.&#8221;<verse eid="EXO 3:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 3:13"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios: &#8220;Supongamos <char style="w" strong="H4100">que</char> me presento ante <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> y les digo: <char style="w" strong="H1121">El</char> Dios <char style="w" strong="H1121">de</char> sus antepasados me ha <char style="w" strong="H7971">enviado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ustedes. <char style="w" strong="H2009">Si</char> ellos me preguntan: &#191;<char style="w" strong="H4100">Cu&#225;l</char> es su <char style="w" strong="H8034">nombre</char>?, &#191;<char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> les voy <char style="w" strong="H3068">a</char> responder?&#8221;<verse eid="EXO 3:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 3:14"/>Dios le contest&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;YO <char style="w" strong="H1961">SOY</char> <char style="w" strong="H1121">EL</char> <char style="w" strong="H1121">QUE</char> <char style="w" strong="H1961">SOY</char>&#8221;. <char style="w" strong="H3068">Y</char> agreg&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3068">A</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> les dir&#225;s <char style="w" strong="H3541">esto</char>: YO <char style="w" strong="H1961">SOY</char> <char style="w" strong="H3541">me</char> <char style="w" strong="H3541">ha</char> <char style="w" strong="H7971">enviado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ustedes&#8221;.<verse eid="EXO 3:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 3:15"/><char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5750">tambi&#233;n</char> le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Diles <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5750">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>: Yahv&#233;, <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5750">de</char> sus antepasados, <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5750">de</char> Abraham, <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5750">de</char> <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> <char style="w" strong="H3541">y</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5750">de</char> <char style="w" strong="H3290">Jacob</char>, <char style="w" strong="H3541">me</char> <char style="w" strong="H3541">ha</char> <char style="w" strong="H7971">enviado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ustedes. <char style="w" strong="H2088">Este</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> mi <char style="w" strong="H8034">nombre</char> para <char style="w" strong="H5769">siempre</char>; con <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> ser&#233; recordado <char style="w" strong="H2088">por</char> <char style="w" strong="H1755">todas</char> las <char style="w" strong="H1755">generaciones</char>.<verse eid="EXO 3:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 3:16"/><char style="w" strong="H3212">Ve</char> y re&#250;ne <char style="w" strong="H3068">a</char> los l&#237;deres de <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, y diles: Yahv&#233;, <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> de sus antepasados, <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> de Abraham, de <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> y de <char style="w" strong="H3290">Jacob</char>, se me ha aparecido y me ha dicho: <char style="w" strong="H6485">Ciertamente</char> he venido <char style="w" strong="H3068">a</char> verlos y he <char style="w" strong="H7200">visto</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> que les est&#225;n <char style="w" strong="H6213">haciendo</char> <char style="w" strong="H3212">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 3:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 3:17"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> he decidido sacarlos de la opresi&#243;n de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> para llevarlos <char style="w" strong="H3068">a</char> la tierra de los <char style="w" strong="H3669">cananeos</char>, de los hititas, de los amorreos, de los ferezeos, de los <char style="w" strong="H2340">heveos</char> y de los <char style="w" strong="H2983">jebuseos</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> una tierra donde abundan la <char style="w" strong="H2461">leche</char> y la <char style="w" strong="H1706">miel</char>.<verse eid="EXO 3:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 3:18"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> l&#237;deres escuchar&#225;n tu <char style="w" strong="H6963">voz</char>. <char style="w" strong="H4994">Luego</char> t&#250; <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> l&#237;deres <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> presentar&#225;n ante <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> dir&#225;n: Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5680">hebreos</char>, ha venido <char style="w" strong="H3068">a</char> nuestro encuentro. <char style="w" strong="H6258">Ahora</char>, <char style="w" strong="H5921">por</char> favor, d&#233;janos hacer un <char style="w" strong="H1870">viaje</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H1870">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char>, <char style="w" strong="H5921">para</char> ofrecerle <char style="w" strong="H2076">sacrificios</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, nuestro <char style="w" strong="H3068">Dios</char>.<verse eid="EXO 3:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 3:19"/><char style="w" strong="H3588">Yo</char> <char style="w" strong="H3045">s&#233;</char> muy <char style="w" strong="H3588">bien</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H5414">dejar&#225;</char> <char style="w" strong="H1980">ir</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">menos</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> una <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H2389">poderosa</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> obligue.<verse eid="EXO 3:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 3:20"/><char style="w" strong="H3027">Por</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char>, extender&#233; mi <char style="w" strong="H3027">mano</char> y castigar&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> Egipto con <char style="w" strong="H3605">todas</char> las <char style="w" strong="H6381">maravillas</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> <char style="w" strong="H6213">har&#233;</char> <char style="w" strong="H5221">en</char> ese pa&#237;s, y despu&#233;s de <char style="w" strong="H3651">eso</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6213">rey</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> dejar&#225; <char style="w" strong="H7971">ir</char>.<verse eid="EXO 3:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 3:21"/><char style="w" strong="H3588">Yo</char> <char style="w" strong="H5414">har&#233;</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> vean <char style="w" strong="H3588">con</char> buenos <char style="w" strong="H5869">ojos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H3588">de</char> modo <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">cuando</char> ustedes <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H3212">vayan</char>, <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H3212">ir&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">con</char> las manos <char style="w" strong="H7387">vac&#237;as</char>.<verse eid="EXO 3:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 3:22"/>Cada mujer <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H7592">pedir&#225;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus vecinas <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H1323">mujeres</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> vivan <char style="w" strong="H5921">en</char> su <char style="w" strong="H1004">casa</char>, objetos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H8071">ropa</char>. Todo eso <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H7760">pondr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1323">hijas</char>. As&#237; despojar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char>&#8221;.<verse eid="EXO 3:22"/></para>
  <chapter eid="EXO 3"/>
  <chapter number="4" style="c" sid="EXO 4"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 4:1"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H6030">respondi&#243;</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3588">qu&#233;</char> pasa <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> creen <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> hacen caso, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> dicen: Yahv&#233; <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> <char style="w" strong="H3808">ha</char> aparecido?&#8221;<verse eid="EXO 4:1"/></para>
  <para style="p"><verse number="2" style="v" sid="EXO 4:2"/>Yahv&#233; le pregunt&#243;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H2088">Qu&#233;</char> tienes en la <char style="w" strong="H3027">mano</char>?&#8221;</para>
  <para style="p">&#201;l respondi&#243;: &#8220;Una <char style="w" strong="H4294">vara</char>&#8221;.<verse eid="EXO 4:2"/></para>
  <para style="p"><verse number="3" style="v" sid="EXO 4:3"/>Dios le dijo: &#8220;T&#237;rala al suelo&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> la tir&#243; al suelo, y la vara <char style="w" strong="H1961">se</char> convirti&#243; en una <char style="w" strong="H5175">serpiente</char>; y <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> alej&#243; <char style="w" strong="H6440">de</char> ella huyendo.<verse eid="EXO 4:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 4:4"/>Pero Yahv&#233; le dijo: &#8220;<char style="w" strong="H7971">Extiende</char> la <char style="w" strong="H3027">mano</char> y ag&#225;rrala <char style="w" strong="H3027">por</char> la <char style="w" strong="H2180">cola</char>&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H7971">extendi&#243;</char> la <char style="w" strong="H3027">mano</char>, la agarr&#243;, y la serpiente volvi&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> ser una <char style="w" strong="H4294">vara</char> en su <char style="w" strong="H3027">mano</char>.<verse eid="EXO 4:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="EXO 4:5"/>&#8220;Esto <char style="w" strong="H3588">es</char> <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> crean <char style="w" strong="H3588">que</char> se <char style="w" strong="H3588">te</char> ha aparecido Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> sus antepasados, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> Abraham, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3290">Jacob</char>&#8221;.<verse eid="EXO 4:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 4:6"/><char style="w" strong="H4994">Luego</char> Yahv&#233; le dijo: &#8220;Mete la <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5750">dentro</char> <char style="w" strong="H5750">de</char> tu ropa&#8221;.</para>
  <para style="p">Mois&#233;s meti&#243; la <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5750">dentro</char> <char style="w" strong="H5750">de</char> su ropa, y cuando la <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char>, su <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H2009">estaba</char> cubierta <char style="w" strong="H5750">de</char> lepra, blanca <char style="w" strong="H5750">como</char> la nieve.<verse eid="EXO 4:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 4:7"/>Dios le orden&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H7725">Vuelve</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> meter la <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H2436">dentro</char> de tu ropa&#8221;.</para>
  <para style="p">&#201;l la <char style="w" strong="H7725">volvi&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> meter, y cuando la <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char>, <char style="w" strong="H2009">vio</char> <char style="w" strong="H3027">que</char> <char style="w" strong="H2009">estaba</char> sana de nuevo, como el resto de su piel.<verse eid="EXO 4:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 4:8"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">Si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> te creen <char style="w" strong="H3808">ni</char> te hacen caso con la <char style="w" strong="H7223">primera</char> se&#241;al, te creer&#225;n con la segunda.<verse eid="EXO 4:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 4:9"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H1571">si</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> pesar <char style="w" strong="H4480">de</char> estas <char style="w" strong="H8147">dos</char> se&#241;ales <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H4480">te</char> creen <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H4480">te</char> hacen <char style="w" strong="H3947">caso</char>, sacar&#225;s <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">la</char> derramar&#225;s <char style="w" strong="H4480">sobre</char> <char style="w" strong="H1571">la</char> <char style="w" strong="H3004">tierra</char> seca. Esa <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> convertir&#225; <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H4480">al</char> tocar <char style="w" strong="H2975">el</char> suelo&#8221;.<verse eid="EXO 4:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 4:10"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;: &#8220;Ay, <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char>, <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H3808">nunca</char> he tenido facilidad <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1697">palabra</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3588">antes</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> ahora <char style="w" strong="H3588">que</char> le hablas <char style="w" strong="H3068">a</char> tu <char style="w" strong="H5650">siervo</char>. Soy muy lento <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H1696">hablar</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> cuesta expresarme&#8221;.<verse eid="EXO 4:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="EXO 4:11"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H4310">le</char> respondi&#243;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4310">Qui&#233;n</char> <char style="w" strong="H4310">le</char> <char style="w" strong="H7760">dio</char> la <char style="w" strong="H6310">boca</char> al ser humano? &#191;Acaso <char style="w" strong="H3808">no</char> soy yo, Yahv&#233;, <char style="w" strong="H4310">quien</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> hace mudo <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H2795">sordo</char>, <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H4310">quien</char> <char style="w" strong="H4310">le</char> <char style="w" strong="H7760">da</char> la vista <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> hace <char style="w" strong="H5787">ciego</char>?<verse eid="EXO 4:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 4:12"/><char style="w" strong="H6258">As&#237;</char> <char style="w" strong="H6258">que</char> <char style="w" strong="H3212">ve</char>, <char style="w" strong="H6258">que</char> yo estar&#233; <char style="w" strong="H5973">en</char> tu <char style="w" strong="H6310">boca</char> y <char style="w" strong="H5973">te</char> ense&#241;ar&#233; lo <char style="w" strong="H6258">que</char> tienes <char style="w" strong="H6258">que</char> decir&#8221;.<verse eid="EXO 4:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 4:13"/>Pero Mois&#233;s insisti&#243;: &#8220;Ay, Se&#241;or, te <char style="w" strong="H4994">ruego</char> <char style="w" strong="H4994">que</char> env&#237;es <char style="w" strong="H3068">a</char> otra persona&#8221;.<verse eid="EXO 4:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 4:14"/><char style="w" strong="H3588">Entonces</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3045">se</char> enoj&#243; <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1931">le</char> <char style="w" strong="H1696">dijo</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H3588">Qu&#233;</char> hay <char style="w" strong="H3588">de</char> tu hermano Aar&#243;n, <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H3881">levita</char>? <char style="w" strong="H3588">Yo</char> <char style="w" strong="H3045">s&#233;</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char> <char style="w" strong="H1696">habla</char> muy <char style="w" strong="H3588">bien</char>. <char style="w" strong="H1571">Adem&#225;s</char>, <char style="w" strong="H1571">ya</char> viene <char style="w" strong="H3588">en</char> camino <char style="w" strong="H3068">a</char> buscarte, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> alegrar&#225; mucho al verte.<verse eid="EXO 4:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 4:15"/><char style="w" strong="H6213">T&#250;</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> <char style="w" strong="H1696">hablar&#225;s</char> y <char style="w" strong="H5973">le</char> <char style="w" strong="H7760">pondr&#225;s</char> las <char style="w" strong="H1697">palabras</char> <char style="w" strong="H5973">en</char> la <char style="w" strong="H6310">boca</char>. <char style="w" strong="H6213">Yo</char> estar&#233; <char style="w" strong="H5973">con</char> ustedes <char style="w" strong="H1961">cuando</char> <char style="w" strong="H1696">hablen</char>, y <char style="w" strong="H5973">les</char> ense&#241;ar&#233; <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> <char style="w" strong="H1961">tienen</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char>.<verse eid="EXO 4:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 4:16"/><char style="w" strong="H1931">&#201;l</char> <char style="w" strong="H1696">hablar&#225;</char> por ti ante <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>. <char style="w" strong="H1931">&#201;l</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> <char style="w" strong="H1961">como</char> tu <char style="w" strong="H6310">boca</char>, y t&#250; <char style="w" strong="H1961">ser&#225;s</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char> <char style="w" strong="H1961">como</char> Dios.<verse eid="EXO 4:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 4:17"/>Lleva en <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> <char style="w" strong="H4294">vara</char>, porque con ella <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> las se&#241;ales&#8221;.<verse eid="EXO 4:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 4:18"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> se <char style="w" strong="H3212">fue</char> y regres&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> donde <char style="w" strong="H2416">estaba</char> su <char style="w" strong="H2859">suegro</char> Jetro, y le dijo: &#8220;<char style="w" strong="H5750">Por</char> favor, d&#233;jame <char style="w" strong="H7725">volver</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> para <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H4994">si</char> mis hermanos <char style="w" strong="H5750">todav&#237;a</char> est&#225;n <char style="w" strong="H2416">vivos</char>.&#8221;</para>
  <para style="p">Jetro le <char style="w" strong="H7725">respondi&#243;</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Vete</char> <char style="w" strong="H5750">en</char> <char style="w" strong="H7965">paz</char>&#8221;.<verse eid="EXO 4:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 4:19"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> dicho <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H4080">Madi&#225;n</char>: &#8220;Regresa <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> ya <char style="w" strong="H4191">han</char> <char style="w" strong="H4191">muerto</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> quer&#237;an quitarte <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H5315">vida</char>&#8221;.<verse eid="EXO 4:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 4:20"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su esposa <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, <char style="w" strong="H1121">los</char> mont&#243; <char style="w" strong="H5921">en</char> un burro <char style="w" strong="H5921">y</char> emprendi&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> regreso <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>. <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> llevaba <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Dios.<verse eid="EXO 4:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 4:21"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Cuando regreses <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, aseg&#250;rate <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H6440">ante</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> milagros <char style="w" strong="H3808">que</char> te he dado <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3027">poder</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> realizar. Pero <char style="w" strong="H6213">yo</char> <char style="w" strong="H6213">har&#233;</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3605">&#233;l</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H7760">ponga</char> terco, y <char style="w" strong="H3808">no</char> dejar&#225; <char style="w" strong="H3212">ir</char> al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.<verse eid="EXO 4:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 4:22"/>Entonces le dir&#225;s al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>: <char style="w" strong="H3541">As&#237;</char> dice Yahv&#233;: <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H3541">es</char> mi <char style="w" strong="H1121">hijo</char>, mi <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nito</char>,<verse eid="EXO 4:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 4:23"/>y <char style="w" strong="H2009">yo</char> te he ordenado <char style="w" strong="H1121">que</char> dejes <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2009">mi</char> <char style="w" strong="H1121">hijo</char> para <char style="w" strong="H1121">que</char> me adore. Pero como te <char style="w" strong="H2026">has</char> negado <char style="w" strong="H3068">a</char> dejarlo <char style="w" strong="H7971">ir</char>, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> quitarle la vida <char style="w" strong="H3068">a</char> tu <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nito</char>&#8221;.<verse eid="EXO 4:23"/></para>
  <para style="p"><verse number="24" style="v" sid="EXO 4:24"/>En el <char style="w" strong="H1870">camino</char>, en el lugar donde pasaban la noche, Yahv&#233; sali&#243; al encuentro de Mois&#233;s y quiso <char style="w" strong="H4191">matarlo</char>.<verse eid="EXO 4:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 4:25"/><char style="w" strong="H3588">Entonces</char> S&#233;fora agarr&#243; un cuchillo <char style="w" strong="H3588">de</char> pedernal, le <char style="w" strong="H3772">cort&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H6190">prepucio</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> lo arroj&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H7272">pies</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> Mois&#233;s, diciendo: &#8220;Eres <char style="w" strong="H3588">para</char> m&#237; un <char style="w" strong="H2860">esposo</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char>&#8221;.<verse eid="EXO 4:25"/></para>
  <para style="p"><verse number="26" style="v" sid="EXO 4:26"/>As&#237; <char style="w" strong="H4480">que</char> Dios lo <char style="w" strong="H7503">dej&#243;</char> vivir. <char style="w" strong="H4480">Ella</char> le dijo &#8220;<char style="w" strong="H2860">esposo</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char>&#8221; <char style="w" strong="H4480">por</char> causa <char style="w" strong="H4480">de</char> la circuncisi&#243;n.<verse eid="EXO 4:26"/></para>
  <para style="p"><verse number="27" style="v" sid="EXO 4:27"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Ve</char> al <char style="w" strong="H4057">desierto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> encontrarte con <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>&#8221;.</para>
  <para style="p">Aar&#243;n <char style="w" strong="H3212">fue</char>, se encontr&#243; con &#233;l <char style="w" strong="H3212">en</char> el <char style="w" strong="H2022">monte</char> de <char style="w" strong="H3068">Dios</char> y lo <char style="w" strong="H5401">bes&#243;</char>.<verse eid="EXO 4:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 4:28"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le <char style="w" strong="H5046">cont&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> Yahv&#233; le hab&#237;a encargado decir, y le <char style="w" strong="H1697">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H1697">de</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> las se&#241;ales milagrosas <char style="w" strong="H1697">que</char> le hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">mandado</char> hacer.<verse eid="EXO 4:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 4:29"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n se <char style="w" strong="H3212">fueron</char> y reunieron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> l&#237;deres <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 4:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 4:30"/>Aar&#243;n repiti&#243; <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5869">le</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H1697">dicho</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, y realiz&#243; las se&#241;ales <char style="w" strong="H5869">delante</char> del <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.<verse eid="EXO 4:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 4:31"/><char style="w" strong="H3588">El</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> crey&#243;, <char style="w" strong="H3588">y</char> al <char style="w" strong="H8085">escuchar</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> venido <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H7200">visto</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> sufrimiento, <char style="w" strong="H5971">se</char> inclinaron <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H7812">adoraron</char>.<verse eid="EXO 4:31"/></para>
  <chapter eid="EXO 4"/>
  <chapter number="5" style="c" sid="EXO 5"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 5:1"/>Despu&#233;s vinieron <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3541">y</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H3541">y</char> le dijeron al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3541">Esto</char> <char style="w" strong="H3541">es</char> lo <char style="w" strong="H5971">que</char> dice Yahv&#233;, el <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>: &#8216;<char style="w" strong="H7971">Deja</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">para</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H3541">me</char> celebre una fiesta en el <char style="w" strong="H4057">desierto</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 5:1"/></para>
  <para style="p"><verse number="2" style="v" sid="EXO 5:2"/><char style="w" strong="H4310">El</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> respondi&#243;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4310">Qui&#233;n</char> es Yahv&#233;, para <char style="w" strong="H4310">que</char> yo <char style="w" strong="H8085">escuche</char> su <char style="w" strong="H6963">voz</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H7971">deje</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>? Yo <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3045">conozco</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">tampoco</char> voy <char style="w" strong="H3068">a</char> dejar <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>&#8221;.<verse eid="EXO 5:2"/></para>
  <para style="p"><verse number="3" style="v" sid="EXO 5:3"/><char style="w" strong="H5921">Ellos</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> dijeron: &#8220;<char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5680">hebreos</char> ha venido <char style="w" strong="H3068">a</char> nuestro encuentro. <char style="w" strong="H5921">Por</char> favor, d&#233;janos <char style="w" strong="H3212">ir</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1870">camino</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> ofrecerle <char style="w" strong="H2076">sacrificios</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, nuestro <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H6435">no</char> <char style="w" strong="H6435">sea</char> <char style="w" strong="H4994">que</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> castigue <char style="w" strong="H5921">con</char> enfermedades <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H2719">espada</char>.&#8221;<verse eid="EXO 5:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 5:4"/>El <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> les reclam&#243;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> ustedes, <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n, distraen <char style="w" strong="H4428">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> su trabajo? &#161;Vuelvan <char style="w" strong="H3068">a</char> sus obligaciones!&#8221;<verse eid="EXO 5:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 5:5"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> a&#241;adi&#243;: &#8220;Miren, <char style="w" strong="H6258">ahora</char> el <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> es muy <char style="w" strong="H7227">numeroso</char> en la tierra, y ustedes hacen <char style="w" strong="H6258">que</char> dejen <char style="w" strong="H5971">de</char> trabajar&#8221;.<verse eid="EXO 5:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 5:6"/><char style="w" strong="H1931">Ese</char> <char style="w" strong="H1931">mismo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H6680">les</char> dio <char style="w" strong="H1931">esta</char> <char style="w" strong="H6680">orden</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">los</char> capataces del <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> supervisores:<verse eid="EXO 5:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 5:7"/>&#8220;<char style="w" strong="H3068">Ya</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3254">le</char> <char style="w" strong="H5414">dar&#225;n</char> al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H8401">paja</char> <char style="w" strong="H5414">para</char> hacer <char style="w" strong="H3843">ladrillos</char>, como hac&#237;an <char style="w" strong="H8543">antes</char>. &#161;<char style="w" strong="H3808">Que</char> <char style="w" strong="H3212">vayan</char> <char style="w" strong="H1992">ellos</char> <char style="w" strong="H1992">mismos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> juntar la <char style="w" strong="H8401">paja</char>!<verse eid="EXO 5:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 5:8"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H1992">les</char> exigir&#225;n <char style="w" strong="H5921">la</char> misma cantidad <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3843">ladrillos</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H6213">hac&#237;an</char> <char style="w" strong="H3588">antes</char>. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H1992">les</char> rebajar&#225;n <char style="w" strong="H3808">nada</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">son</char> <char style="w" strong="H1992">unos</char> flojos. <char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char> andan gritando: &#8216;<char style="w" strong="H3212">Vamos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ofrecerle <char style="w" strong="H2076">sacrificios</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> nuestro Dios&#8217;.<verse eid="EXO 5:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 5:9"/>Aum&#233;ntenles <char style="w" strong="H5921">el</char> trabajo pesado <char style="w" strong="H3068">a</char> estos hombres, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> mantengan ocupados <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H6213">no</char> anden creyendo <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H8267">mentiras</char>&#8221;.<verse eid="EXO 5:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 5:10"/>Los capataces <char style="w" strong="H3541">y</char> los supervisores <char style="w" strong="H3318">salieron</char> <char style="w" strong="H3541">y</char> le dijeron al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3541">Esto</char> <char style="w" strong="H3541">es</char> lo <char style="w" strong="H5971">que</char> dice <char style="w" strong="H5065">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>: &#8216;<char style="w" strong="H3068">Ya</char> no les voy <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5414">dar</char> <char style="w" strong="H8401">paja</char>.<verse eid="EXO 5:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 5:11"/><char style="w" strong="H3212">Vayan</char> ustedes mismos <char style="w" strong="H3588">y</char> consigan <char style="w" strong="H8401">paja</char> donde puedan encontrarla, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> se les <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> rebajar <char style="w" strong="H1697">nada</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> trabajo&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 5:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 5:12"/>As&#237; <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> dispers&#243; por <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H5971">para</char> recoger rastrojos en lugar <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H8401">paja</char>.<verse eid="EXO 5:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 5:13"/><char style="w" strong="H1961">Los</char> capataces <char style="w" strong="H1961">los</char> presionaban diciendo: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H1961">Tienen</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> terminar su cuota <char style="w" strong="H1697">de</char> trabajo <char style="w" strong="H3117">diaria</char>, igual <char style="w" strong="H1697">que</char> <char style="w" strong="H3117">cuando</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> les daba <char style="w" strong="H8401">paja</char>!&#8221;<verse eid="EXO 5:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 5:14"/><char style="w" strong="H5921">Adem&#225;s</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> supervisores israelitas <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> capataces <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> hab&#237;an puesto <char style="w" strong="H3068">a</char> cargo, <char style="w" strong="H1121">los</char> golpeaban <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> reclamaban: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H3808">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> cumplieron <char style="w" strong="H5921">con</char> su cuota <char style="w" strong="H5921">de</char> ladrillos <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H8543">ayer</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char>, <char style="w" strong="H1571">como</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> hac&#237;an <char style="w" strong="H8543">antes</char>?&#8221;<verse eid="EXO 5:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 5:15"/>Entonces <char style="w" strong="H1121">los</char> supervisores israelitas fueron <char style="w" strong="H3068">a</char> quejarse con <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> tratas <char style="w" strong="H3541">as&#237;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> tus <char style="w" strong="H5650">siervos</char>?<verse eid="EXO 5:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 5:16"/><char style="w" strong="H6213">No</char> nos <char style="w" strong="H5414">dan</char> <char style="w" strong="H8401">paja</char>, y encima nos exigen: &#8216;&#161;<char style="w" strong="H6213">Hagan</char> <char style="w" strong="H3843">ladrillos</char>!&#8217; <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H2009">mira</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> tus <char style="w" strong="H5650">siervos</char> nos agarran <char style="w" strong="H3068">a</char> golpes, <char style="w" strong="H5650">cuando</char> la culpa es <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> propia <char style="w" strong="H5971">gente</char>.&#8221;<verse eid="EXO 5:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 5:17"/>Pero <char style="w" strong="H5921">el</char> fara&#243;n <char style="w" strong="H5921">les</char> contest&#243;: &#8220;&#161;Son unos flojos! &#161;<char style="w" strong="H3651">Eso</char> es <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> son! <char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char> andan diciendo: &#8216;Queremos <char style="w" strong="H3212">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ofrecerle <char style="w" strong="H2076">sacrificios</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;&#8217;.<verse eid="EXO 5:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 5:18"/>&#161;<char style="w" strong="H6258">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3212">vayan</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> trabajar <char style="w" strong="H6258">ahora</char> mismo! <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> les <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5414">dar</char> <char style="w" strong="H8401">paja</char>, pero tendr&#225;n <char style="w" strong="H3808">que</char> entregar la misma cantidad <char style="w" strong="H5414">de</char> <char style="w" strong="H3843">ladrillos</char>.&#8221;<verse eid="EXO 5:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 5:19"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> supervisores israelitas <char style="w" strong="H3808">se</char> dieron <char style="w" strong="H1697">cuenta</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> estaban en graves problemas <char style="w" strong="H3117">cuando</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> les dijo: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> les rebajar&#225; <char style="w" strong="H3808">ni</char> un solo <char style="w" strong="H3843">ladrillo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> su cuota <char style="w" strong="H3117">diaria</char>!&#8221;<verse eid="EXO 5:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 5:20"/>Al <char style="w" strong="H3318">salir</char> de hablar con el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, se encontraron con <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n, que los <char style="w" strong="H5324">estaban</char> esperando <char style="w" strong="H3318">en</char> el camino.<verse eid="EXO 5:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 5:21"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> dijeron: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H5921">Que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7200">vea</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H8199">juzgue</char>! Ustedes <char style="w" strong="H5921">nos</char> han hecho quedar muy mal ante <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> sus funcionarios; &#161;pr&#225;cticamente <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H5414">pusieron</char> una <char style="w" strong="H2719">espada</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> <char style="w" strong="H2026">maten</char>!&#8221;<verse eid="EXO 5:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 5:22"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> regres&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> donde estaba Yahv&#233; y le dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char>, &#191;<char style="w" strong="H2088">por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> le has tra&#237;do tantos problemas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>? &#191;<char style="w" strong="H5971">Para</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> me <char style="w" strong="H7971">enviaste</char>?<verse eid="EXO 5:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 5:23"/><char style="w" strong="H3808">Porque</char> desde <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">fui</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1696">hablar</char> con el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> en tu <char style="w" strong="H8034">nombre</char>, &#233;l <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">ha</char> hecho <char style="w" strong="H3808">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> maltratar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, y t&#250; <char style="w" strong="H3808">no</char> has hecho <char style="w" strong="H3808">nada</char> <char style="w" strong="H5971">para</char> rescatarlos&#8221;.<verse eid="EXO 5:23"/></para>
  <chapter eid="EXO 5"/>
  <chapter number="6" style="c" sid="EXO 6"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 6:1"/>Yahv&#233; le respondi&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H6258">Ahora</char> vas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> le <char style="w" strong="H6213">har&#233;</char> al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>. Una <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H2389">poderosa</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> obligar&#225; <char style="w" strong="H3068">a</char> dejarlos <char style="w" strong="H7971">ir</char>; <char style="w" strong="H3027">es</char> <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char>, &#161;esa misma <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H2389">poderosa</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H7971">eche</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> pa&#237;s!&#8221;<verse eid="EXO 6:1"/></para>
  <para style="p"><verse number="2" style="v" sid="EXO 6:2"/><char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> con <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>: &#8220;Yo soy Yahv&#233;.<verse eid="EXO 6:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 6:3"/>Me aparec&#237; <char style="w" strong="H3068">a</char> Abraham, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3290">Jacob</char> como <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H7706">Todopoderoso</char>, pero <char style="w" strong="H3808">no</char> me di <char style="w" strong="H3068">a</char> conocer <char style="w" strong="H3068">a</char> ellos por mi <char style="w" strong="H8034">nombre</char>: Yahv&#233;.<verse eid="EXO 6:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 6:4"/><char style="w" strong="H1571">Tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H6965">establec&#237;</char> mi <char style="w" strong="H1285">pacto</char> <char style="w" strong="H1571">con</char> <char style="w" strong="H1571">ellos</char>, prometiendo darles <char style="w" strong="H1571">la</char> tierra <char style="w" strong="H5414">de</char> <char style="w" strong="H3667">Cana&#225;n</char>, <char style="w" strong="H1571">la</char> tierra donde vivieron <char style="w" strong="H1571">como</char> extranjeros.<verse eid="EXO 6:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 6:5"/><char style="w" strong="H1571">Adem&#225;s</char>, he escuchado <char style="w" strong="H1121">los</char> gemidos <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> quienes <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> tienen esclavizados, <char style="w" strong="H1571">y</char> me he acordado <char style="w" strong="H1121">de</char> mi <char style="w" strong="H1285">pacto</char>.<verse eid="EXO 6:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 6:6"/><char style="w" strong="H8478">Por</char> lo <char style="w" strong="H3651">tanto</char>, diles <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>: &#8216;Yo soy Yahv&#233;. <char style="w" strong="H1121">Los</char> sacar&#233; <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> duros trabajos <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H1121">los</char> liberar&#233; <char style="w" strong="H8478">de</char> su esclavitud y <char style="w" strong="H1121">los</char> rescatar&#233; con <char style="w" strong="H1419">gran</char> poder y con <char style="w" strong="H1121">fuertes</char> castigos.<verse eid="EXO 6:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 6:7"/><char style="w" strong="H1961">Los</char> <char style="w" strong="H3947">tomar&#233;</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H1961">mi</char> propio <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#233;</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>. <char style="w" strong="H3588">Entonces</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H1961">soy</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H3318">saca</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> duros trabajos <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 6:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 6:8"/>Los <char style="w" strong="H5375">llevar&#233;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la tierra <char style="w" strong="H3027">que</char> jur&#233; darles <char style="w" strong="H3068">a</char> Abraham, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3290">Jacob</char>, y se la <char style="w" strong="H5414">dar&#233;</char> como herencia. Yo soy Yahv&#233;&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 6:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 6:9"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> les comunic&#243; todo <char style="w" strong="H3651">esto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, pero ellos <char style="w" strong="H3808">no</char> le hicieron caso, <char style="w" strong="H3808">porque</char> estaban muy desanimados <char style="w" strong="H3651">por</char> culpa <char style="w" strong="H1121">de</char> la cruel esclavitud.<verse eid="EXO 6:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 6:10"/>Entonces Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>:<verse eid="EXO 6:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 6:11"/>&#8220;Ve y dile <char style="w" strong="H4428">al</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H7971">deje</char> salir <char style="w" strong="H1121">de</char> su pa&#237;s <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.&#8221;<verse eid="EXO 6:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 6:12"/>Pero <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le contest&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;: &#8220;<char style="w" strong="H2005">Si</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> me hacen caso, &#191;c&#243;mo me <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H8085">escuchar</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H2005">si</char> soy tan torpe para <char style="w" strong="H1696">hablar</char>?&#8221;<verse eid="EXO 6:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 6:13"/>Sin embargo, Yahv&#233; <char style="w" strong="H6680">les</char> <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n, y <char style="w" strong="H6680">les</char> dio &#243;rdenes estrictas para <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> y para <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, con <char style="w" strong="H1121">el</char> fin <char style="w" strong="H1121">de</char> sacar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas del pa&#237;s.<verse eid="EXO 6:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 6:14"/>Estos son <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H7218">jefes</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> las <char style="w" strong="H4940">familias</char> patriarcales. <char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H7205">Rub&#233;n</char>, <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nito</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, fueron: Hanoc, Fal&#250;, <char style="w" strong="H2696">Hezr&#243;n</char> y <char style="w" strong="H3756">Carm&#237;</char>. Estas son las <char style="w" strong="H4940">familias</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H7205">Rub&#233;n</char>.<verse eid="EXO 6:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 6:15"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H8095">Sime&#243;n</char> fueron: <char style="w" strong="H3223">Jemuel</char>, <char style="w" strong="H3226">Jam&#237;n</char>, Ohad, Jaqu&#237;n, Z&#243;har y <char style="w" strong="H7586">Sa&#250;l</char>, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> una mujer <char style="w" strong="H3669">cananea</char>. Estas son las <char style="w" strong="H4940">familias</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H8095">Sime&#243;n</char>.<verse eid="EXO 6:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 6:16"/>Estos son <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3878">Lev&#237;</char>, seg&#250;n sus descendientes: <char style="w" strong="H1648">Gers&#243;n</char>, Coat y <char style="w" strong="H4847">Merari</char>. <char style="w" strong="H3878">Lev&#237;</char> vivi&#243; <char style="w" strong="H3967">ciento</char> <char style="w" strong="H7970">treinta</char> y <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char>.<verse eid="EXO 6:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 6:17"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1648">Gers&#243;n</char> fueron: <char style="w" strong="H3845">Libn&#237;</char> y Sime&#237;, con sus respectivas <char style="w" strong="H4940">familias</char>.<verse eid="EXO 6:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 6:18"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Coat fueron: <char style="w" strong="H6019">Amram</char>, Izhar, <char style="w" strong="H2275">Hebr&#243;n</char> y Uziel. Coat vivi&#243; <char style="w" strong="H3967">ciento</char> <char style="w" strong="H7970">treinta</char> y <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char>.<verse eid="EXO 6:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 6:19"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4847">Merari</char> fueron: Mahl&#237; y Mus&#237;. Estas son las <char style="w" strong="H4940">familias</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> levitas, seg&#250;n sus descendientes.<verse eid="EXO 6:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 6:20"/><char style="w" strong="H6019">Amram</char> se <char style="w" strong="H3947">cas&#243;</char> con su t&#237;a Jocabed, y ella dio <char style="w" strong="H3068">a</char> luz <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>. <char style="w" strong="H6019">Amram</char> vivi&#243; <char style="w" strong="H3967">ciento</char> <char style="w" strong="H7970">treinta</char> y <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char>.<verse eid="EXO 6:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 6:21"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Izhar fueron: <char style="w" strong="H7141">Cor&#233;</char>, N&#233;feg y Zicr&#237;.<verse eid="EXO 6:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 6:22"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Uziel fueron: <char style="w" strong="H4332">Misael</char>, Elzaf&#225;n y Sitr&#237;.<verse eid="EXO 6:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 6:23"/>Aar&#243;n se <char style="w" strong="H3947">cas&#243;</char> con Eliseba, <char style="w" strong="H1323">hija</char> de <char style="w" strong="H5992">Aminadab</char> y hermana de <char style="w" strong="H5177">Naas&#243;n</char>, y ella dio <char style="w" strong="H3068">a</char> luz <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5070">Nadab</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> Abi&#250;, <char style="w" strong="H3068">a</char> Eleazar y <char style="w" strong="H3068">a</char> Itamar.<verse eid="EXO 6:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 6:24"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H7141">Cor&#233;</char> fueron: Asir, Elcan&#225; y Abiasaf. Estas son las <char style="w" strong="H4940">familias</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> core&#237;tas.<verse eid="EXO 6:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 6:25"/>Eleazar, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Aar&#243;n, se <char style="w" strong="H3947">cas&#243;</char> con una <char style="w" strong="H1121">de</char> las <char style="w" strong="H1323">hijas</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Putiel, y ella dio <char style="w" strong="H3068">a</char> luz <char style="w" strong="H3068">a</char> Finees. Estos son <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H7218">jefes</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> las <char style="w" strong="H4940">familias</char> patriarcales <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H3881">levitas</char>.<verse eid="EXO 6:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 6:26"/><char style="w" strong="H1931">Estos</char> son <char style="w" strong="H1121">los</char> mismos Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> quienes Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">les</char> orden&#243;: &#8220;Saquen <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, ordenados <char style="w" strong="H5921">por</char> escuadrones.&#8221;<verse eid="EXO 6:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 6:27"/><char style="w" strong="H1992">Ellos</char> fueron <char style="w" strong="H1992">los</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H1696">hablaron</char> con <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, para sacar <char style="w" strong="H1121">de</char> all&#237; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> israelitas. Fueron <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n.<verse eid="EXO 6:27"/></para>
  <para style="p"><verse number="28" style="v" sid="EXO 6:28"/>El <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3117">que</char> Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> en <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>,<verse eid="EXO 6:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 6:29"/>le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>: &#8220;Yo soy Yahv&#233;. Dile <char style="w" strong="H4428">al</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H4428">rey</char> de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">lo</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> yo te <char style="w" strong="H1696">diga</char>&#8221;.<verse eid="EXO 6:29"/></para>
  <para style="p"><verse number="30" style="v" sid="EXO 6:30"/>Pero <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le respondi&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;: &#8220;<char style="w" strong="H2005">Mira</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> m&#237; me cuesta mucho expresarme, &#191;c&#243;mo me <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> hacer caso el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>?&#8221;<verse eid="EXO 6:30"/></para>
  <chapter eid="EXO 6"/>
  <chapter number="7" style="c" sid="EXO 7"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 7:1"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H7200">Mira</char>, te voy <char style="w" strong="H3068">a</char> hacer <char style="w" strong="H1961">como</char> un <char style="w" strong="H3068">Dios</char> ante <char style="w" strong="H5030">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, y tu hermano Aar&#243;n <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> tu <char style="w" strong="H5030">profeta</char>.<verse eid="EXO 7:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 7:2"/>T&#250; le <char style="w" strong="H1696">dir&#225;s</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">lo</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H6680">yo</char> te <char style="w" strong="H6680">ordene</char>, y <char style="w" strong="H3605">&#233;l</char> le <char style="w" strong="H1696">hablar&#225;</char> al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> para <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H7971">deje</char> salir <char style="w" strong="H1121">de</char> su pa&#237;s <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 7:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 7:3"/>Pero yo voy <char style="w" strong="H3068">a</char> hacer que el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> se ponga terco, para multiplicar mis se&#241;ales y <char style="w" strong="H4159">maravillas</char> en <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 7:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 7:4"/><char style="w" strong="H1121">El</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> les <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> hacer caso; entonces descargar&#233; mi <char style="w" strong="H3027">poder</char> sobre <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> y, mediante <char style="w" strong="H1419">grandes</char> castigos, sacar&#233; <char style="w" strong="H1121">de</char> all&#237; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5414">mis</char> escuadrones, <char style="w" strong="H3068">a</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 7:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 7:5"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3588">cuando</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> extienda <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">contra</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3318">saque</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> all&#237; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> soy Yahv&#233;.&#8221;<verse eid="EXO 7:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 7:6"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> todo exactamente <char style="w" strong="H3651">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3651">se</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>.<verse eid="EXO 7:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 7:7"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> ten&#237;a <char style="w" strong="H8084">ochenta</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char> y Aar&#243;n <char style="w" strong="H8084">ochenta</char> y <char style="w" strong="H7969">tres</char> cuando <char style="w" strong="H1696">hablaron</char> con <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>.<verse eid="EXO 7:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 7:8"/>Yahv&#233; les dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n:<verse eid="EXO 7:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 7:9"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Cuando</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> les pida <char style="w" strong="H3588">que</char> hagan un <char style="w" strong="H4159">milagro</char>, t&#250; le <char style="w" strong="H1696">dir&#225;s</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8216;<char style="w" strong="H3947">Toma</char> tu <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> t&#237;rala al piso <char style="w" strong="H6440">delante</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>&#8217;, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> convertir&#225; <char style="w" strong="H3588">en</char> una serpiente&#8221;.<verse eid="EXO 7:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 7:10"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n <char style="w" strong="H1961">se</char> presentaron <char style="w" strong="H6440">ante</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6680">les</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>. Aar&#243;n tir&#243; su <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> y <char style="w" strong="H6440">de</char> sus funcionarios, y la <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> convirti&#243; en una serpiente.<verse eid="EXO 7:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 7:11"/>Pero <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> mand&#243; <char style="w" strong="H7121">llamar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1992">sus</char> <char style="w" strong="H2450">sabios</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> hechiceros; <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> <char style="w" strong="H2748">magos</char> de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H1571">mismo</char> <char style="w" strong="H1571">con</char> <char style="w" strong="H1992">sus</char> trucos de magia.<verse eid="EXO 7:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 7:12"/>Cada uno de ellos tir&#243; su <char style="w" strong="H4294">vara</char>, y estas <char style="w" strong="H1961">se</char> convirtieron en serpientes; pero la <char style="w" strong="H4294">vara</char> de Aar&#243;n <char style="w" strong="H1961">se</char> trag&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> las de ellos.<verse eid="EXO 7:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 7:13"/><char style="w" strong="H3068">A</char> pesar de esto, el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> puso terco y <char style="w" strong="H3808">no</char> les hizo <char style="w" strong="H3820">caso</char>, tal como Yahv&#233; <char style="w" strong="H3808">lo</char> hab&#237;a advertido.<verse eid="EXO 7:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 7:14"/>Entonces Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;El <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> est&#225; terco <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char> y <char style="w" strong="H5971">se</char> niega <char style="w" strong="H3068">a</char> dejar <char style="w" strong="H7971">ir</char> al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.<verse eid="EXO 7:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 7:15"/>B&#250;scalo <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char>, cuando <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> baje <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char>. Esp&#233;ralo <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3212">lleva</char> <char style="w" strong="H5921">contigo</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> convirti&#243; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5175">serpiente</char>.<verse eid="EXO 7:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 7:16"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> dile: &#8216;Yahv&#233;, el <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5704">de</char> los <char style="w" strong="H5680">hebreos</char>, <char style="w" strong="H3541">me</char> <char style="w" strong="H3541">ha</char> <char style="w" strong="H7971">enviado</char> <char style="w" strong="H5704">para</char> decirte: <char style="w" strong="H7971">Deja</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2009">mi</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3541">me</char> adore <char style="w" strong="H5704">en</char> el <char style="w" strong="H4057">desierto</char>. Pero <char style="w" strong="H5704">como</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3541">ahora</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> has querido <char style="w" strong="H8085">obedecer</char>,<verse eid="EXO 7:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 7:17"/>Yahv&#233; dice: <char style="w" strong="H5921">Con</char> <char style="w" strong="H2063">esto</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;s</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> soy Yahv&#233;. <char style="w" strong="H2009">Mira</char>, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> golpear <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">tengo</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> convertir&#225; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char>.<verse eid="EXO 7:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 7:18"/>Los <char style="w" strong="H1710">peces</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> <char style="w" strong="H4191">morir&#225;n</char>, <char style="w" strong="H2975">el</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> apestar&#225;, y <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> les dar&#225; asco <char style="w" strong="H8354">beber</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> su <char style="w" strong="H4325">agua</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 7:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 7:19"/>Yahv&#233; tambi&#233;n <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Dile <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8216;<char style="w" strong="H3947">Toma</char> tu <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5186">extiende</char> tu <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H4325">aguas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H5921">sobre</char> sus <char style="w" strong="H2975">r&#237;os</char>, canales, lagunas <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus dep&#243;sitos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char>, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> conviertan <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char>. <char style="w" strong="H1961">Habr&#225;</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, &#161;incluso <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> recipientes <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6086">madera</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> piedra!&#8217;&#8221;<verse eid="EXO 7:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 7:20"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> exactamente <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H4325">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6680">les</char> <char style="w" strong="H6680">mand&#243;</char>. <char style="w" strong="H3068">A</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> vista del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> y <char style="w" strong="H1818">de</char> sus funcionarios, Aar&#243;n levant&#243; <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4294">vara</char>, golpe&#243; <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> del <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char>, &#161;y <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H3651">se</char> convirti&#243; <char style="w" strong="H5221">en</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char>!<verse eid="EXO 7:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 7:21"/><char style="w" strong="H3605">Los</char> <char style="w" strong="H1710">peces</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> <char style="w" strong="H4191">murieron</char> y <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> apestaba tanto <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3201">pod&#237;an</char> <char style="w" strong="H8354">beber</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3605">&#233;l</char>. <char style="w" strong="H1961">Hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> pa&#237;s <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 7:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 7:22"/>Pero los <char style="w" strong="H2748">magos</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> mismo con sus trucos de magia. <char style="w" strong="H3651">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> sigui&#243; terco y <char style="w" strong="H3808">no</char> les <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H3820">caso</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Mois&#233;s y Aar&#243;n, <char style="w" strong="H3651">tal</char> <char style="w" strong="H3651">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H1696">dicho</char>.<verse eid="EXO 7:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 7:23"/><char style="w" strong="H1571">El</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> dio media vuelta, regres&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> su palacio <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> le dio <char style="w" strong="H3808">ninguna</char> importancia al asunto.<verse eid="EXO 7:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 7:24"/><char style="w" strong="H3588">Mientras</char> tanto, <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3201">pod&#237;an</char> <char style="w" strong="H8354">beber</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H8354">del</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char>, tuvieron <char style="w" strong="H3588">que</char> cavar pozos <char style="w" strong="H3068">a</char> las orillas <char style="w" strong="H3588">para</char> conseguir <char style="w" strong="H4325">agua</char>.<verse eid="EXO 7:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 7:25"/>Pasaron <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> completos desde <char style="w" strong="H3117">que</char> Yahv&#233; golpe&#243; <char style="w" strong="H2975">el</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char>.<verse eid="EXO 7:25"/></para>
  <chapter eid="EXO 7"/>
  <chapter number="8" style="c" sid="EXO 8"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 8:1"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H5927">Ve</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ver <char style="w" strong="H5921">al</char> fara&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> dile: &#8216;As&#237; dice Yahv&#233;: Deja ir <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> pueblo <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> adore.<verse eid="EXO 8:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 8:2"/><char style="w" strong="H5921">Si</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> niegas <char style="w" strong="H3068">a</char> dejarlos ir, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> plagar <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6854">ranas</char> todo tu territorio.<verse eid="EXO 8:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 8:3"/><char style="w" strong="H5921">El</char> r&#237;o <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> llenar <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6854">ranas</char>; saldr&#225;n <char style="w" strong="H5921">del</char> agua <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> meter&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> palacio, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> rec&#225;mara, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> cama, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> casas <char style="w" strong="H5921">de</char> tus funcionarios <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> pueblo. &#161;<char style="w" strong="H5921">Se</char> meter&#225;n <char style="w" strong="H5921">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> tus hornos <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">donde</char> amasas <char style="w" strong="H5921">el</char> pan!<verse eid="EXO 8:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 8:4"/>Las <char style="w" strong="H6854">ranas</char> <char style="w" strong="H4480">se</char> trepar&#225;n <char style="w" strong="H4480">sobre</char> <char style="w" strong="H4480">ti</char>, <char style="w" strong="H4480">sobre</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> y <char style="w" strong="H4480">sobre</char> todos tus funcionarios&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 8:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 8:5"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> a&#241;adi&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Dile <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8216;Extiende <char style="w" strong="H5921">la</char> mano <char style="w" strong="H5921">con</char> tu vara <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;os</char>, canales <char style="w" strong="H5921">y</char> lagunas, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3772">haz</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> salgan <char style="w" strong="H6854">ranas</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> todo Egipto&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 8:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 8:6"/>Aar&#243;n extendi&#243; <char style="w" strong="H3588">su</char> mano sobre las aguas <char style="w" strong="H3588">de</char> Egipto, <char style="w" strong="H3588">y</char> las ranas salieron <char style="w" strong="H3588">y</char> cubrieron todo <char style="w" strong="H3588">el</char> pa&#237;s.<verse eid="EXO 8:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 8:7"/>Pero los magos hicieron lo mismo <char style="w" strong="H4480">con</char> sus trucos <char style="w" strong="H4480">de</char> magia, y tambi&#233;n hicieron <char style="w" strong="H4480">que</char> salieran <char style="w" strong="H6854">ranas</char> <char style="w" strong="H4480">sobre</char> Egipto.<verse eid="EXO 8:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 8:8"/>Entonces <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> mand&#243; llamar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> dijo: &#8220;Rueguen <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> quite <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H6854">ranas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H5973">pueblo</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> dejar&#233; ir <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H5973">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> ofrezca sacrificios <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.&#8221;<verse eid="EXO 8:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 8:9"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le contest&#243; <char style="w" strong="H4480">al</char> fara&#243;n: &#8220;<char style="w" strong="H4480">Te</char> doy <char style="w" strong="H6213">el</char> honor <char style="w" strong="H4480">de</char> elegir cu&#225;ndo quieres <char style="w" strong="H4480">que</char> ore <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H4480">ti</char>, <char style="w" strong="H4480">por</char> tus funcionarios y <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> pueblo, <char style="w" strong="H4480">para</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> las <char style="w" strong="H6854">ranas</char> desaparezcan <char style="w" strong="H4480">de</char> sus <char style="w" strong="H1004">casas</char> y solo queden <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> r&#237;o.&#8221;<verse eid="EXO 8:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 8:10"/>&#8220;Ma&#241;ana mismo&#8221;, respondi&#243; el fara&#243;n.</para>
  <para style="p">Mois&#233;s le dijo: &#8220;Se har&#225; como t&#250; dices, para que sepas que no hay nadie como Yahv&#233;, nuestro Dios.<verse eid="EXO 8:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 8:11"/>Las ranas <char style="w" strong="H1961">se</char> ir&#225;n <char style="w" strong="H3588">de</char> tu presencia, <char style="w" strong="H3588">de</char> tus casas, <char style="w" strong="H3588">de</char> tus funcionarios <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> tu pueblo. <char style="w" strong="H3588">Solamente</char> quedar&#225;n <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> r&#237;o&#8221;.<verse eid="EXO 8:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 8:12"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n salieron de <char style="w" strong="H3605">la</char> presencia del fara&#243;n, y <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le rog&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1961">que</char> quitara las ranas <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> mandado <char style="w" strong="H1961">contra</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> fara&#243;n.<verse eid="EXO 8:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 8:13"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> Mois&#233;s le pidi&#243;, y las ranas <char style="w" strong="H1961">se</char> murieron <char style="w" strong="H5221">en</char> las casas, <char style="w" strong="H5221">en</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> patios y <char style="w" strong="H5221">en</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> campos.<verse eid="EXO 8:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 8:14"/>Las juntaron <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> grandes montones con ellas, y todo <char style="w" strong="H6213">el</char> pa&#237;s apestaba.<verse eid="EXO 8:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 8:15"/>Pero cuando <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> vio <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> situaci&#243;n hab&#237;a mejorado, volvi&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> ponerse terco y <char style="w" strong="H3808">no</char> les hizo <char style="w" strong="H3820">caso</char>, tal <char style="w" strong="H1931">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1931">lo</char> hab&#237;a advertido.<verse eid="EXO 8:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="EXO 8:16"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H1242">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Dile <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8216;<char style="w" strong="H7971">Extiende</char> tu vara <char style="w" strong="H3541">y</char> golpea el polvo del piso, <char style="w" strong="H3320">para</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> convierta <char style="w" strong="H3318">en</char> piojos <char style="w" strong="H6440">por</char> todo Egipto&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 8:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 8:17"/><char style="w" strong="H1571">As&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hicieron. Aar&#243;n <char style="w" strong="H7971">extendi&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> mano, golpe&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> polvo <char style="w" strong="H5921">del</char> piso <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1992">su</char> vara, &#161;<char style="w" strong="H1571">y</char> todo <char style="w" strong="H5921">el</char> polvo <char style="w" strong="H5921">de</char> Egipto <char style="w" strong="H5921">se</char> convirti&#243; <char style="w" strong="H5921">en</char> piojos <char style="w" strong="H3588">que</char> atacaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> animales!<verse eid="EXO 8:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 8:18"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> magos intentaron producir piojos <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> trucos <char style="w" strong="H5921">de</char> magia, <char style="w" strong="H3588">pero</char> <char style="w" strong="H1931">esta</char> vez <char style="w" strong="H3588">no</char> pudieron. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> piojos <char style="w" strong="H1961">segu&#237;an</char> atacando <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> animales.<verse eid="EXO 8:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 8:19"/>Entonces <char style="w" strong="H1961">los</char> magos le dijeron al fara&#243;n: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H2088">Este</char> <char style="w" strong="H1961">es</char> el dedo <char style="w" strong="H5971">de</char> Dios!&#8221; Pero el fara&#243;n sigui&#243; terco y <char style="w" strong="H1961">no</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> escuch&#243;, <char style="w" strong="H2088">tal</char> <char style="w" strong="H1961">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H2088">lo</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> dicho.<verse eid="EXO 8:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 8:20"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Mois&#233;s: &#8220;Lev&#225;ntate muy temprano y esp&#233;ralo. <char style="w" strong="H5650">Cuando</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> baje al agua, dile: &#8216;<char style="w" strong="H3651">As&#237;</char> dice Yahv&#233;: Deja ir <char style="w" strong="H3068">a</char> mi pueblo para <char style="w" strong="H3605">que</char> me adore.<verse eid="EXO 8:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 8:21"/>Porque si no los dejas <char style="w" strong="H3212">ir</char>, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> mandar enjambres de moscas sobre ti, sobre tus funcionarios, sobre tu pueblo y sobre tus casas. Las casas de los egipcios se van <char style="w" strong="H3068">a</char> llenar de moscas, y hasta el suelo donde pisan estar&#225; cubierto de ellas.<verse eid="EXO 8:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 8:22"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> ese d&#237;a <char style="w" strong="H6213">har&#233;</char> una excepci&#243;n <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> regi&#243;n <char style="w" strong="H3588">de</char> Gos&#233;n, donde vive mi pueblo; all&#237; <char style="w" strong="H3808">no</char> habr&#225; <char style="w" strong="H3808">ninguna</char> mosca, <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> sepas <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char>, Yahv&#233;, estoy presente <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3651">esta</char> tierra.<verse eid="EXO 8:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 8:23"/>Har&#233; una clara diferencia entre mi pueblo y el tuyo. Esta se&#241;al ocurrir&#225; ma&#241;ana&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 8:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 8:24"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> as&#237; <char style="w" strong="H3808">lo</char> hizo Yahv&#233;. Llegaron densos enjambres de moscas <char style="w" strong="H1157">al</char> palacio del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> las casas de sus funcionarios. &#161;Todo el pa&#237;s de Egipto qued&#243; arruinado <char style="w" strong="H1157">por</char> culpa de las moscas!<verse eid="EXO 8:24"/></para>
  <para style="p"><verse number="25" style="v" sid="EXO 8:25"/><char style="w" strong="H5493">Entonces</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H7971">mand&#243;</char> llamar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n, y <char style="w" strong="H5973">les</char> dijo: &#8220;Vayan <char style="w" strong="H3068">a</char> ofrecerle <char style="w" strong="H2076">sacrificios</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, &#161;pero <char style="w" strong="H2009">aqu&#237;</char> mismo <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> pa&#237;s!&#8221;<verse eid="EXO 8:25"/></para>
  <para style="p"><verse number="26" style="v" sid="EXO 8:26"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> respondi&#243;: &#8220;Eso no est&#225; bien, porque <char style="w" strong="H5973">los</char> sacrificios que <char style="w" strong="H5973">le</char> ofrecemos <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, nuestro <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, resultan ofensivos <char style="w" strong="H5973">para</char> <char style="w" strong="H5973">los</char> egipcios. Si hacemos esos sacrificios <char style="w" strong="H5973">delante</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> ellos, &#191;acaso no nos agarrar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> pedradas?<verse eid="EXO 8:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 8:27"/>Tenemos <char style="w" strong="H3808">que</char> ir <char style="w" strong="H3068">a</char> tres d&#237;as <char style="w" strong="H5971">de</char> camino <char style="w" strong="H1697">por</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> desierto <char style="w" strong="H5493">para</char> ofrecerle sacrificios <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, nuestro <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H1697">tal</char> como <char style="w" strong="H6213">&#233;l</char> nos <char style="w" strong="H1697">lo</char> ordene.&#8221;<verse eid="EXO 8:27"/></para>
  <para style="p"><verse number="28" style="v" sid="EXO 8:28"/><char style="w" strong="H1571">El</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> cedi&#243;: &#8220;Los <char style="w" strong="H7971">dejar&#233;</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H5971">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> le ofrezcan sacrificios <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, su Dios, en <char style="w" strong="H1571">el</char> desierto, siempre <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">cuando</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> vayan muy lejos. <char style="w" strong="H3068">Y</char> rueguen por m&#237;&#8221;.<verse eid="EXO 8:28"/></para>
  <para style="p"><verse number="29" style="v" sid="EXO 8:29"/>Mois&#233;s le dijo: &#8220;En cuanto salga de aqu&#237;, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> orar <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; para que ma&#241;ana mismo las moscas se alejen del fara&#243;n, de sus funcionarios y de su pueblo. Pero no vuelvas <char style="w" strong="H3068">a</char> enga&#241;arnos neg&#225;ndote <char style="w" strong="H3068">a</char> dejar ir al pueblo <char style="w" strong="H3068">a</char> ofrecerle sacrificios <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.&#8221;<verse eid="EXO 8:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 8:30"/>Mois&#233;s sali&#243; de la presencia del fara&#243;n y or&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 8:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 8:31"/>Yahv&#233; hizo lo que Mois&#233;s le pidi&#243;, y apart&#243; los enjambres de moscas del fara&#243;n, de sus funcionarios y de su pueblo. &#161;No qued&#243; ni una sola mosca!<verse eid="EXO 8:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 8:32"/>Pero una vez m&#225;s, el fara&#243;n se puso terco y tampoco esta vez dej&#243; ir al pueblo.<verse eid="EXO 8:32"/></para>
  <chapter eid="EXO 8"/>
  <chapter number="9" style="c" sid="EXO 9"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 9:1"/>Entonces Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Ve <char style="w" strong="H3068">a</char> ver al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3541">y</char> dile: &#8216;<char style="w" strong="H3541">Esto</char> <char style="w" strong="H3541">es</char> lo <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H1696">dice</char> Yahv&#233;, el <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> los <char style="w" strong="H5680">hebreos</char>: <char style="w" strong="H7971">Deja</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">para</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H3541">me</char> adore.<verse eid="EXO 9:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 9:2"/><char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> niegas <char style="w" strong="H3068">a</char> dejarlos <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> sigues reteniendo,<verse eid="EXO 9:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 9:3"/>ten <char style="w" strong="H3027">por</char> seguro <char style="w" strong="H1961">que</char> la <char style="w" strong="H3027">mano</char> de Yahv&#233; caer&#225; <char style="w" strong="H3515">sobre</char> tu <char style="w" strong="H4735">ganado</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H1961">est&#225;</char> en el <char style="w" strong="H7704">campo</char>, <char style="w" strong="H3515">sobre</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H5483">caballos</char>, <char style="w" strong="H3515">sobre</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> burros, <char style="w" strong="H3515">sobre</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H1581">camellos</char>, <char style="w" strong="H3515">sobre</char> las <char style="w" strong="H1241">vacas</char> <char style="w" strong="H1241">y</char> <char style="w" strong="H3515">sobre</char> las <char style="w" strong="H6629">ovejas</char>, con una plaga <char style="w" strong="H3966">muy</char> <char style="w" strong="H3515">grave</char>.<verse eid="EXO 9:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 9:4"/>Pero Yahv&#233; har&#225; una distinci&#243;n <char style="w" strong="H3808">entre</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4735">ganado</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> y <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H1121">de</char> modo <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H4191">morir&#225;</char> <char style="w" strong="H3605">ning&#250;n</char> animal <char style="w" strong="H3808">que</char> pertenezca <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 9:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 9:5"/>Yahv&#233; fij&#243; la fecha, diciendo: &#8220;<char style="w" strong="H4279">Ma&#241;ana</char> mismo Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">har&#225;</char> <char style="w" strong="H2088">esto</char> en <char style="w" strong="H6213">el</char> pa&#237;s&#8221;.<verse eid="EXO 9:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 9:6"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1697">lo</char> cumpli&#243; al <char style="w" strong="H1121">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H4283">siguiente</char>; <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4735">ganado</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Egipto <char style="w" strong="H4191">muri&#243;</char>, pero del <char style="w" strong="H4735">ganado</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H4191">muri&#243;</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> un solo animal.<verse eid="EXO 9:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 9:7"/>El <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H7971">mand&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> investigar, <char style="w" strong="H5704">y</char> result&#243; <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H4191">muerto</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> un solo animal <char style="w" strong="H5704">de</char> los israelitas. <char style="w" strong="H3068">A</char> pesar <char style="w" strong="H5704">de</char> esto, el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H7971">puso</char> terco <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H7971">dej&#243;</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H5704">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.<verse eid="EXO 9:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 9:8"/>Yahv&#233; les dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8220;<char style="w" strong="H3947">Tomen</char> <char style="w" strong="H2651">pu&#241;ados</char> <char style="w" strong="H5869">de</char> ceniza <char style="w" strong="H5869">de</char> un horno y que <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> la arroje al aire <char style="w" strong="H5869">delante</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>.<verse eid="EXO 9:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 9:9"/>Esa ceniza <char style="w" strong="H1961">se</char> convertir&#225; <char style="w" strong="H5921">en</char> un polvo fino <char style="w" strong="H5921">que</char> cubrir&#225; <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> producir&#225; llagas <char style="w" strong="H5921">y</char> &#250;lceras <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> piel <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> gente <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> animales <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pa&#237;s.&#8221;<verse eid="EXO 9:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 9:10"/>Ellos <char style="w" strong="H3947">tomaron</char> ceniza del horno y <char style="w" strong="H1961">se</char> pararon frente al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>; <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> la arroj&#243; al aire, y salieron llagas y &#250;lceras <char style="w" strong="H5975">en</char> la piel tanto <char style="w" strong="H6440">de</char> las personas <char style="w" strong="H1961">como</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> animales.<verse eid="EXO 9:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 9:11"/><char style="w" strong="H3605">Los</char> <char style="w" strong="H2748">magos</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> siquiera <char style="w" strong="H3201">pudieron</char> presentarse <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> debido <char style="w" strong="H3068">a</char> las &#250;lceras, <char style="w" strong="H3588">porque</char> las &#250;lceras afectaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H2748">magos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char>.<verse eid="EXO 9:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 9:12"/>Pero Yahv&#233; hizo <char style="w" strong="H3808">que</char> el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> pusiera terco y <char style="w" strong="H3808">no</char> les hizo <char style="w" strong="H3820">caso</char>, tal como Yahv&#233; <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> hab&#237;a advertido <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 9:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 9:13"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H1242">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H7925">Lev&#225;ntate</char> muy temprano, pres&#233;ntate <char style="w" strong="H6440">ante</char> el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3541">y</char> dile: &#8216;<char style="w" strong="H3541">As&#237;</char> dice Yahv&#233;, el <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> los <char style="w" strong="H5680">hebreos</char>: <char style="w" strong="H7971">Deja</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3320">para</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H3541">me</char> adore.<verse eid="EXO 9:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 9:14"/><char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H2063">esta</char> <char style="w" strong="H6471">vez</char> voy <char style="w" strong="H3068">a</char> enviar <char style="w" strong="H3605">todas</char> mis <char style="w" strong="H4046">plagas</char> contra ti <char style="w" strong="H3605">mismo</char>, contra tus funcionarios <char style="w" strong="H3588">y</char> contra tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3045">sepas</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra <char style="w" strong="H3588">no</char> hay <char style="w" strong="H3605">nadie</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char>.<verse eid="EXO 9:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 9:15"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> <char style="w" strong="H4480">yo</char> hubiera extendido mi <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> hubiera castigado <char style="w" strong="H4480">con</char> enfermedades <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4480">ti</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H6258">ya</char> habr&#237;as desaparecido <char style="w" strong="H4480">del</char> mapa;<verse eid="EXO 9:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 9:16"/>pero <char style="w" strong="H5975">en</char> realidad, te he dejado con vida <char style="w" strong="H4616">para</char> mostrarte mi <char style="w" strong="H3581">poder</char> y <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H3581">que</char> mi <char style="w" strong="H8034">nombre</char> sea famoso <char style="w" strong="H5975">en</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H2063">la</char> tierra,<verse eid="EXO 9:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 9:17"/>ya <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H5750">todav&#237;a</char> te crees superior <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1115">mi</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> y <char style="w" strong="H1115">no</char> lo dejas <char style="w" strong="H7971">ir</char>.<verse eid="EXO 9:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 9:18"/><char style="w" strong="H4480">Por</char> eso, <char style="w" strong="H4279">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1961">esta</char> <char style="w" strong="H6258">hora</char> voy <char style="w" strong="H3068">a</char> mandar la peor tormenta <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H1961">haya</char> ca&#237;do <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H4480">desde</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> el pa&#237;s <char style="w" strong="H1961">fue</char> fundado.<verse eid="EXO 9:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 9:19"/><char style="w" strong="H6258">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> manda <char style="w" strong="H3068">a</char> refugiar tu <char style="w" strong="H4735">ganado</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> tengas <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H7704">campo</char>. <char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char> <char style="w" strong="H3381">caer&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> persona <char style="w" strong="H3068">o</char> animal <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> quede afuera <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> sea llevado <char style="w" strong="H3068">a</char> un lugar seguro, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H4191">morir&#225;n</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 9:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 9:20"/>Los funcionarios del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> le tuvieron <char style="w" strong="H3372">miedo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la advertencia <char style="w" strong="H1697">de</char> Yahv&#233; metieron <char style="w" strong="H1697">de</char> prisa <char style="w" strong="H3068">a</char> sus esclavos y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus animales en las <char style="w" strong="H1004">casas</char>.<verse eid="EXO 9:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 9:21"/>Pero los <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> le dieron importancia <char style="w" strong="H3068">a</char> la advertencia <char style="w" strong="H1697">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5800">dejaron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus esclavos y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus animales en el <char style="w" strong="H7704">campo</char>.<verse eid="EXO 9:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 9:22"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Levanta <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8064">cielo</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> caiga <char style="w" strong="H1259">granizo</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> gente, <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> animales <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> plantas <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H7704">campo</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pa&#237;s.&#8221;<verse eid="EXO 9:22"/></para>
  <para style="p"><verse number="23" style="v" sid="EXO 9:23"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> levant&#243; su <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8064">cielo</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> Yahv&#233; mand&#243; <char style="w" strong="H6963">truenos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> cayeron rayos <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> tierra. Yahv&#233; <char style="w" strong="H5414">hizo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> lloviera <char style="w" strong="H1259">granizo</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 9:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 9:24"/><char style="w" strong="H1961">Fue</char> una tormenta de <char style="w" strong="H1259">granizo</char> terrible, con rayos <char style="w" strong="H3808">que</char> ca&#237;an <char style="w" strong="H3808">sin</char> parar, algo <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">jam&#225;s</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> visto <char style="w" strong="H8432">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> desde <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> form&#243; <char style="w" strong="H3644">como</char> <char style="w" strong="H1471">naci&#243;n</char>.<verse eid="EXO 9:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 9:25"/><char style="w" strong="H5704">En</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char> destruy&#243; <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5704">lo</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> estaba <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> intemperie, tanto personas <char style="w" strong="H5704">como</char> animales. <char style="w" strong="H3605">El</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char> tambi&#233;n hizo pedazos <char style="w" strong="H3605">todas</char> las plantas <char style="w" strong="H5704">y</char> destroz&#243; <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H6086">&#225;rboles</char> del <char style="w" strong="H7704">campo</char>.<verse eid="EXO 9:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 9:26"/><char style="w" strong="H1121">El</char> &#250;nico lugar <char style="w" strong="H8033">donde</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> cay&#243; <char style="w" strong="H1259">granizo</char> <char style="w" strong="H1961">fue</char> en la regi&#243;n <char style="w" strong="H1121">de</char> Gos&#233;n, <char style="w" strong="H8033">donde</char> viv&#237;an <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas.<verse eid="EXO 9:26"/></para>
  <para style="p"><verse number="27" style="v" sid="EXO 9:27"/>Entonces el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H7971">mand&#243;</char> <char style="w" strong="H7121">llamar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n, y les dijo: &#8220;Esta <char style="w" strong="H6471">vez</char> reconozco <char style="w" strong="H5971">que</char> he <char style="w" strong="H2398">pecado</char>. Yahv&#233; tiene la raz&#243;n, y mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> y yo somos los culpables.<verse eid="EXO 9:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 9:28"/>Ru&#233;guenle <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; por nosotros, <char style="w" strong="H3808">porque</char> <char style="w" strong="H3254">ya</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> aguantamos <char style="w" strong="H3254">m&#225;s</char> estos <char style="w" strong="H6963">truenos</char> y <char style="w" strong="H1961">este</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char>. <char style="w" strong="H1961">Los</char> <char style="w" strong="H7971">dejar&#233;</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char>, <char style="w" strong="H3254">ya</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">tendr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> quedarse <char style="w" strong="H3254">m&#225;s</char> tiempo&#8221;.<verse eid="EXO 9:28"/></para>
  <para style="p"><verse number="29" style="v" sid="EXO 9:29"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le respondi&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">En</char> <char style="w" strong="H3588">cuanto</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H3318">salga</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H5892">ciudad</char>, levantar&#233; mis <char style="w" strong="H3709">manos</char> <char style="w" strong="H4616">para</char> orarle <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H1961">Los</char> <char style="w" strong="H6963">truenos</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> detendr&#225;n <char style="w" strong="H3588">y</char> ya <char style="w" strong="H3808">no</char> caer&#225; <char style="w" strong="H5750">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char>, <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3045">sepas</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra le pertenece <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 9:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 9:30"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3045">s&#233;</char> muy <char style="w" strong="H3588">bien</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> t&#250; <char style="w" strong="H3588">y</char> tus funcionarios <char style="w" strong="H2962">todav&#237;a</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> le tienen respeto <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3068">Dios</char>&#8221;.<verse eid="EXO 9:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 9:31"/><char style="w" strong="H3588">Los</char> cultivos <char style="w" strong="H3588">de</char> lino <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H8184">cebada</char> quedaron arruinados, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H8184">cebada</char> ya <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> espigado <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> lino estaba floreciendo.<verse eid="EXO 9:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 9:32"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H2406">trigo</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> centeno <char style="w" strong="H3808">no</char> sufrieron da&#241;os <char style="w" strong="H3588">porque</char> maduran <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char> tarde.<verse eid="EXO 9:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 9:33"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> <char style="w" strong="H5413">la</char> <char style="w" strong="H5892">ciudad</char>, <char style="w" strong="H3808">se</char> alej&#243; <char style="w" strong="H5973">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> y levant&#243; sus <char style="w" strong="H3709">manos</char> hacia Yahv&#233;. Al instante <char style="w" strong="H3808">se</char> calmaron <char style="w" strong="H5973">los</char> <char style="w" strong="H6963">truenos</char> y <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char>, y <char style="w" strong="H2308">dej&#243;</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> llover.<verse eid="EXO 9:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 9:34"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3588">cuando</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H4306">lluvia</char>, <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H6963">truenos</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> hab&#237;an detenido, <char style="w" strong="H3254">volvi&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2398">pecar</char>; <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> funcionarios <char style="w" strong="H1931">se</char> pusieron tercos otra vez.<verse eid="EXO 9:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 9:35"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> con <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char> endurecido, <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H7971">dej&#243;</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, tal como Yahv&#233; <char style="w" strong="H3808">lo</char> hab&#237;a advertido <char style="w" strong="H3027">por</char> <char style="w" strong="H3027">medio</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 9:35"/></para>
  <chapter eid="EXO 9"/>
  <chapter number="10" style="c" sid="EXO 10"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 10:1"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Ve <char style="w" strong="H3068">a</char> ver <char style="w" strong="H7130">al</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>. <char style="w" strong="H3588">Yo</char> he hecho <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> sus funcionarios se pongan tercos, <char style="w" strong="H4616">para</char> poder mostrar mis se&#241;ales milagrosas <char style="w" strong="H7130">entre</char> ellos,<verse eid="EXO 10:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 10:2"/><char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> les cuentes <char style="w" strong="H3068">a</char> tus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> tus <char style="w" strong="H1121">nietos</char> lo <char style="w" strong="H3588">que</char> le hice <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> las se&#241;ales <char style="w" strong="H3588">que</char> realic&#233; <char style="w" strong="H3588">entre</char> ellos. <char style="w" strong="H3588">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> soy Yahv&#233;.&#8221;<verse eid="EXO 10:2"/></para>
  <para style="p"><verse number="3" style="v" sid="EXO 10:3"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5704">y</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5971">se</char> presentaron <char style="w" strong="H6440">ante</char> el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5704">y</char> le dijeron: &#8220;<char style="w" strong="H3541">As&#237;</char> dice Yahv&#233;, el <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> los <char style="w" strong="H5680">hebreos</char>: &#8216;&#191;<char style="w" strong="H5704">Hasta</char> <char style="w" strong="H4970">cu&#225;ndo</char> te vas <char style="w" strong="H3068">a</char> negar <char style="w" strong="H3068">a</char> someterte <char style="w" strong="H3068">a</char> m&#237;? <char style="w" strong="H7971">Deja</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> mi <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H3541">me</char> adore.<verse eid="EXO 10:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 10:4"/><char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> dejas <char style="w" strong="H7971">ir</char>, <char style="w" strong="H4279">ma&#241;ana</char> voy <char style="w" strong="H3068">a</char> mandar langostas sobre tu pa&#237;s.<verse eid="EXO 10:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 10:5"/>Van <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3680">cubrir</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> superficie <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> tierra <char style="w" strong="H4480">de</char> tal modo <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> siquiera <char style="w" strong="H4480">se</char> <char style="w" strong="H3201">podr&#225;</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> piso. <char style="w" strong="H4480">Se</char> van <char style="w" strong="H3068">a</char> comer <char style="w" strong="H3808">lo</char> poquito <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H4480">se</char> salv&#243; <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char> y acabar&#225;n <char style="w" strong="H4480">con</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H6086">&#225;rboles</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> crecen <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H7704">campo</char>.<verse eid="EXO 10:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 10:6"/>Llenar&#225;n tus palacios, <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H1004">casas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> tus funcionarios <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char>. <char style="w" strong="H1961">Ser&#225;</char> algo <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">jam&#225;s</char> <char style="w" strong="H7200">vieron</char> tus padres <char style="w" strong="H3808">ni</char> tus abuelos <char style="w" strong="H5704">desde</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> vivieron <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> tierra <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char>&#8217;&#8221;. <char style="w" strong="H3318">Luego</char> Mois&#233;s dio media vuelta <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> presencia <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>.<verse eid="EXO 10:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 10:7"/><char style="w" strong="H1961">Los</char> funcionarios le dijeron <char style="w" strong="H5704">al</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H5704">Hasta</char> <char style="w" strong="H3588">cu&#225;ndo</char> nos <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> traer problemas <char style="w" strong="H2088">este</char> hombre? <char style="w" strong="H7971">Deja</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> esa gente <char style="w" strong="H3045">se</char> vaya <char style="w" strong="H3068">a</char> adorar <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>. &#191;Acaso <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> das cuenta <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H2088">est&#225;</char> <char style="w" strong="H5704">en</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> ruina?&#8221;<verse eid="EXO 10:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 10:8"/><char style="w" strong="H7725">Entonces</char> mandaron llamar de nuevo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n, y <char style="w" strong="H4310">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> les dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Vayan</char> y adoren <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; su <char style="w" strong="H3068">Dios</char>. Pero d&#237;ganme, &#191;<char style="w" strong="H4310">qui&#233;nes</char> son los <char style="w" strong="H4310">que</char> se <char style="w" strong="H1980">van</char>?&#8221;<verse eid="EXO 10:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 10:9"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le contest&#243;: &#8220;Nos <char style="w" strong="H3212">vamos</char> todos: nuestros j&#243;venes <char style="w" strong="H3588">y</char> nuestros <char style="w" strong="H2205">ancianos</char>, nuestros <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> nuestras <char style="w" strong="H1323">hijas</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> tambi&#233;n nos llevaremos nuestras <char style="w" strong="H6629">ovejas</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> nuestras <char style="w" strong="H1241">vacas</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> tenemos <char style="w" strong="H3588">que</char> celebrarle una <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;&#8221;.<verse eid="EXO 10:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 10:10"/><char style="w" strong="H5973">El</char> fara&#243;n <char style="w" strong="H5973">les</char> respondi&#243;: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H3588">Que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5973">los</char> ayude <char style="w" strong="H3588">si</char> creen <char style="w" strong="H3588">que</char> voy <char style="w" strong="H3068">a</char> dejar <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> lleven <char style="w" strong="H3068">a</char> sus familias! <char style="w" strong="H1961">Se</char> <char style="w" strong="H7200">ve</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1961">tienen</char> <char style="w" strong="H7451">malas</char> intenciones.<verse eid="EXO 10:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 10:11"/>&#161;<char style="w" strong="H3588">De</char> <char style="w" strong="H3808">ninguna</char> manera! <char style="w" strong="H3212">Vayan</char> solo <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H1397">hombres</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> adorar <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H4994">ya</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char> era <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> quer&#237;an&#8221;. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> echaron <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H6440">presencia</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>.<verse eid="EXO 10:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 10:12"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Levanta tu <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5927">vengan</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> langostas. <char style="w" strong="H5921">Ellas</char> devorar&#225;n <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> plantas <char style="w" strong="H5921">del</char> pa&#237;s, <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H7604">dej&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1259">granizo</char>.&#8221;<verse eid="EXO 10:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 10:13"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5375">levant&#243;</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> Yahv&#233; mand&#243; un <char style="w" strong="H7307">viento</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H1931">este</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H7307">sopl&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> pa&#237;s <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char>. <char style="w" strong="H3068">A</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> siguiente, <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7307">viento</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H1931">este</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> tra&#237;do <char style="w" strong="H5921">las</char> langostas.<verse eid="EXO 10:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 10:14"/><char style="w" strong="H5921">Las</char> langostas invadieron <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> asentaron <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> territorio. <char style="w" strong="H1961">Fue</char> una plaga espantosa. <char style="w" strong="H3808">Nunca</char> <char style="w" strong="H6440">antes</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;an</char> visto tantas langostas, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> volver&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> ver.<verse eid="EXO 10:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 10:15"/><char style="w" strong="H3680">Cubrieron</char> por completo <char style="w" strong="H3605">la</char> superficie <char style="w" strong="H5869">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> tierra y <char style="w" strong="H3605">la</char> oscurecieron. <char style="w" strong="H3808">Se</char> comieron <char style="w" strong="H3605">todas</char> las plantas y <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H6529">frutos</char> <char style="w" strong="H5869">de</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H6086">&#225;rboles</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> hab&#237;an salvado del <char style="w" strong="H1259">granizo</char>. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3498">qued&#243;</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> una sola hoja <char style="w" strong="H3418">verde</char> en <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H6086">&#225;rboles</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> en las plantas <char style="w" strong="H5869">de</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 10:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="EXO 10:16"/>El <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> mand&#243; <char style="w" strong="H7121">llamar</char> de urgencia <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n, y les dijo: &#8220;He <char style="w" strong="H2398">pecado</char> contra Yahv&#233; su <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, y contra ustedes.<verse eid="EXO 10:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 10:17"/><char style="w" strong="H5921">Les</char> <char style="w" strong="H4994">ruego</char> <char style="w" strong="H6258">que</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> perdonen <char style="w" strong="H2088">esta</char> <char style="w" strong="H6471">vez</char>. P&#237;danle <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; su <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H6258">que</char>, <char style="w" strong="H5921">por</char> favor, <char style="w" strong="H5921">me</char> <char style="w" strong="H5493">quite</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> plaga mortal.&#8221;<verse eid="EXO 10:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 10:18"/>Mois&#233;s <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H5973">del</char> palacio <char style="w" strong="H5973">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> y or&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 10:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 10:19"/>Entonces Yahv&#233; cambi&#243; <char style="w" strong="H3605">la</char> direcci&#243;n del <char style="w" strong="H7307">viento</char> y mand&#243; un <char style="w" strong="H7307">viento</char> <char style="w" strong="H3966">muy</char> <char style="w" strong="H2389">fuerte</char> del oeste <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H5375">llev&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> las langostas y las arroj&#243; al <char style="w" strong="H3220">Mar</char> Rojo. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H7604">qued&#243;</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> una sola langosta en <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> territorio de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 10:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 10:20"/>Pero Yahv&#233; hizo <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> pusiera terco, y <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H7971">dej&#243;</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas.<verse eid="EXO 10:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 10:21"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Levanta <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8064">cielo</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> todo <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> cubra <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2822">oscuridad</char>, una <char style="w" strong="H2822">oscuridad</char> tan densa <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">hasta</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> pueda sentir.&#8221;<verse eid="EXO 10:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 10:22"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> levant&#243; <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8064">cielo</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> una densa <char style="w" strong="H2822">oscuridad</char> cubri&#243; <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> durante <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>.<verse eid="EXO 10:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 10:23"/>Las personas <char style="w" strong="H3808">no</char> pod&#237;an <char style="w" strong="H7200">verse</char> unas <char style="w" strong="H3068">a</char> otras, y <char style="w" strong="H3808">nadie</char> sali&#243; <char style="w" strong="H8478">de</char> su casa <char style="w" strong="H8478">en</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>. <char style="w" strong="H8478">En</char> cambio, <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H1961">ten&#237;an</char> luz <char style="w" strong="H8478">en</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> lugares <char style="w" strong="H8478">donde</char> viv&#237;an.<verse eid="EXO 10:23"/></para>
  <para style="p"><verse number="24" style="v" sid="EXO 10:24"/><char style="w" strong="H5973">El</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> mand&#243; <char style="w" strong="H7121">llamar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Vayan</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> adorar <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H7535">Solo</char> dejen aqu&#237; sus <char style="w" strong="H6629">ovejas</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> sus <char style="w" strong="H1241">vacas</char>. Sus <char style="w" strong="H2945">ni&#241;os</char> <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> pueden <char style="w" strong="H3212">ir</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> ustedes.&#8221;<verse eid="EXO 10:24"/></para>
  <para style="p"><verse number="25" style="v" sid="EXO 10:25"/>Pero <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le contest&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H6213">T&#250;</char> <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> tienes <char style="w" strong="H1571">que</char> darnos animales <char style="w" strong="H5414">para</char> ofrecerle <char style="w" strong="H2077">sacrificios</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; nuestro <char style="w" strong="H3068">Dios</char>.<verse eid="EXO 10:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 10:26"/><char style="w" strong="H1571">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> nuestro <char style="w" strong="H4735">ganado</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> <char style="w" strong="H3212">ir&#225;</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H5973">nosotros</char>. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H7604">dejaremos</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> una sola pezu&#241;a <char style="w" strong="H8033">aqu&#237;</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> tenemos <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3947">tomar</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> esos animales <char style="w" strong="H5704">para</char> adorar <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; nuestro <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> sabremos cu&#225;les <char style="w" strong="H3212">vamos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sacrificar <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> lleguemos <char style="w" strong="H8033">all&#225;</char>.&#8221;<verse eid="EXO 10:26"/></para>
  <para style="p"><verse number="27" style="v" sid="EXO 10:27"/>Pero Yahv&#233; hizo <char style="w" strong="H3808">que</char> el <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> pusiera terco, y <char style="w" strong="H3808">no</char> quiso dejarlos <char style="w" strong="H7971">ir</char>.<verse eid="EXO 10:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 10:28"/><char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> grit&#243;: &#8220;&#161;L&#225;rgate <char style="w" strong="H5921">de</char> aqu&#237;! <char style="w" strong="H3068">Y</char> ten cuidado <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> volver <char style="w" strong="H3068">a</char> presentarte <char style="w" strong="H6440">ante</char> <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> vuelvas <char style="w" strong="H3068">a</char> verme <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6440">cara</char>, <char style="w" strong="H5921">te</char> mueres&#8221;.<verse eid="EXO 10:28"/></para>
  <para style="p"><verse number="29" style="v" sid="EXO 10:29"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3254">le</char> respondi&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H5750">Tienes</char> toda la raz&#243;n. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3254">volver&#233;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> verte la <char style="w" strong="H6440">cara</char>&#8221;.<verse eid="EXO 10:29"/></para>
  <chapter eid="EXO 10"/>
  <chapter number="11" style="c" sid="EXO 11"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 11:1"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Voy <char style="w" strong="H3068">a</char> mandar una <char style="w" strong="H5061">plaga</char> <char style="w" strong="H5750">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>. <char style="w" strong="H5921">Despu&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char>, <char style="w" strong="H5921">los</char> dejar&#225; <char style="w" strong="H7971">ir</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> cuando <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7971">deje</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char>, definitivamente <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7971">echar&#225;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> todos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2088">aqu&#237;</char>.<verse eid="EXO 11:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 11:2"/><char style="w" strong="H1696">Habla</char> <char style="w" strong="H4994">ahora</char> con el <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, y <char style="w" strong="H1696">diles</char> <char style="w" strong="H4994">que</char> cada hombre le pida <char style="w" strong="H3068">a</char> su vecino, y cada mujer <char style="w" strong="H3068">a</char> su vecina, objetos <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char> y <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>.&#8221;<verse eid="EXO 11:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 11:3"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5414">hizo</char> <char style="w" strong="H1571">que</char> los <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> vieran <char style="w" strong="H1571">con</char> buenos <char style="w" strong="H5869">ojos</char> al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>. <char style="w" strong="H1571">Adem&#225;s</char>, en todo <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> <char style="w" strong="H5869">le</char> ten&#237;a un <char style="w" strong="H1419">gran</char> respeto <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, <char style="w" strong="H3966">tanto</char> los funcionarios del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H1571">como</char> <char style="w" strong="H1571">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> en general.<verse eid="EXO 11:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 11:4"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3541">As&#237;</char> dice Yahv&#233;: &#8216;Alrededor de la medianoche pasar&#233; por todo <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>,<verse eid="EXO 11:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 11:5"/><char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H4191">morir&#225;n</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> hijos mayores <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H5704">desde</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nito</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> sienta <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3678">trono</char>, <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nito</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> esclava <char style="w" strong="H5921">que</char> muele <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> molino, <char style="w" strong="H5921">y</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> primeras cr&#237;as <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> animales.<verse eid="EXO 11:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 11:6"/><char style="w" strong="H1961">Habr&#225;</char> gritos de dolor en <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3644">como</char> <char style="w" strong="H3808">nunca</char> antes <char style="w" strong="H1961">se</char> han escuchado <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H3254">volver&#225;n</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> escuchar.<verse eid="EXO 11:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 11:7"/>Pero <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H3808">ni</char> siquiera les gru&#241;ir&#225; un <char style="w" strong="H3611">perro</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">ellos</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">animales</char>. As&#237; <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> Yahv&#233; hace una clara diferencia <char style="w" strong="H3808">entre</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>&#8217;.<verse eid="EXO 11:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 11:8"/><char style="w" strong="H3651">Entonces</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">estos</char> funcionarios tuyos vendr&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> buscarme, <char style="w" strong="H3651">se</char> arrodillar&#225;n ante m&#237; y <char style="w" strong="H5973">me</char> suplicar&#225;n: &#8216;&#161;V&#225;yanse t&#250; y <char style="w" strong="H3605">todo</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>!&#8217; <char style="w" strong="H3068">Y</char> despu&#233;s <char style="w" strong="H5973">de</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char>, <char style="w" strong="H5973">me</char> ir&#233;&#8221;. <char style="w" strong="H3068">Y</char> Mois&#233;s <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H2750">muy</char> enojado <char style="w" strong="H5973">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> presencia <char style="w" strong="H5973">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>.<verse eid="EXO 11:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 11:9"/>Yahv&#233; le hab&#237;a dicho <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;El <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> les <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> hacer caso, <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> yo pueda multiplicar mis milagros en <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>&#8221;.<verse eid="EXO 11:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 11:10"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y Aar&#243;n <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">estos</char> milagros <char style="w" strong="H6440">delante</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, pero Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> pusiera terco y <char style="w" strong="H3808">no</char> dejara salir <char style="w" strong="H6440">de</char> su pa&#237;s <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas.<verse eid="EXO 11:10"/></para>
  <chapter eid="EXO 11"/>
  <chapter number="12" style="c" sid="EXO 12"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 12:1"/>Yahv&#233; les habl&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n en <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, y les dijo:<verse eid="EXO 12:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 12:2"/>&#8220;<char style="w" strong="H2088">Este</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char> <char style="w" strong="H1931">ser&#225;</char> para ustedes <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7218">primer</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char>, <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char> m&#225;s importante del <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>.<verse eid="EXO 12:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 12:3"/>H&#225;blenle <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad de <char style="w" strong="H3478">Israel</char> y d&#237;ganles: &#8216;<char style="w" strong="H3605">El</char> d&#237;a diez de <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char>, <char style="w" strong="H3605">cada</char> jefe de <char style="w" strong="H1004">familia</char> deber&#225; escoger un <char style="w" strong="H7716">cordero</char> para su <char style="w" strong="H1004">familia</char>, un <char style="w" strong="H7716">cordero</char> <char style="w" strong="H2088">por</char> <char style="w" strong="H1004">casa</char>.<verse eid="EXO 12:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 12:4"/><char style="w" strong="H1931">Si</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1004">familia</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> muy <char style="w" strong="H4591">peque&#241;a</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> comerse un <char style="w" strong="H7716">cordero</char> entero, entonces <char style="w" strong="H1961">se</char> juntar&#225; <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7934">vecino</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> viva <char style="w" strong="H5921">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H7138">cerca</char>, <char style="w" strong="H5921">de</char> acuerdo <char style="w" strong="H5921">al</char> n&#250;mero <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5315">personas</char>. Calcular&#225;n <char style="w" strong="H1931">la</char> cantidad <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H7716">cordero</char> <char style="w" strong="H5921">seg&#250;n</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> cada <char style="w" strong="H5315">persona</char> pueda <char style="w" strong="H5315">comer</char>.<verse eid="EXO 12:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 12:5"/><char style="w" strong="H1121">El</char> animal deber&#225; ser un <char style="w" strong="H2145">macho</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> un <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char> y sin ning&#250;n defecto; puede ser un <char style="w" strong="H3532">cordero</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> un cabrito.<verse eid="EXO 12:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 12:6"/><char style="w" strong="H2088">Lo</char> guardar&#225;n <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> catorce <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H3605">mismo</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char>, <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H5704">al</char> atardecer, <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H2088">lo</char> sacrificar&#225;.<verse eid="EXO 12:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 12:7"/><char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;n</char> un poco <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> untar&#225;n <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> marcos <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte superior <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> puerta <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H1004">casas</char> <char style="w" strong="H5921">donde</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> vayan <char style="w" strong="H3068">a</char> comer.<verse eid="EXO 12:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 12:8"/>Esa misma <char style="w" strong="H3915">noche</char> comer&#225;n <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1320">carne</char> <char style="w" strong="H6748">asada</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> fuego, acompa&#241;ada <char style="w" strong="H5921">de</char> pan sin levadura <char style="w" strong="H5921">y</char> hierbas amargas.<verse eid="EXO 12:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 12:9"/><char style="w" strong="H3588">No</char> coman nada <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> carne cruda ni hervida <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char>; tiene <char style="w" strong="H3588">que</char> estar <char style="w" strong="H6748">asada</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> fuego, entera, <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H7218">cabeza</char>, sus patas <char style="w" strong="H3588">y</char> sus entra&#241;as.<verse eid="EXO 12:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 12:10"/><char style="w" strong="H3808">No</char> dejen <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H4480">sobre</char> <char style="w" strong="H3808">nada</char> <char style="w" strong="H5704">para</char> la <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> siguiente; <char style="w" strong="H3808">si</char> sobra algo, deber&#225;n quemarlo.<verse eid="EXO 12:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 12:11"/>Cuando coman <char style="w" strong="H1931">el</char> cordero, deber&#225;n estar listos para viajar: con <char style="w" strong="H1931">el</char> cintur&#243;n abrochado, las sandalias puestas y <char style="w" strong="H1931">el</char> bast&#243;n en <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> tendr&#225;n <char style="w" strong="H1931">que</char> comerlo de prisa. <char style="w" strong="H1931">Es</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H6453">Pascua</char> de Yahv&#233;.<verse eid="EXO 12:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 12:12"/>Porque esa misma <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H6213">yo</char> <char style="w" strong="H5674">pasar&#233;</char> <char style="w" strong="H2088">por</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H5704">y</char> les quitar&#233; <char style="w" strong="H3605">la</char> vida <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nitos</char>, tanto personas <char style="w" strong="H5704">como</char> animales. <char style="w" strong="H6213">Ejecutar&#233;</char> mi juicio contra <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> dioses <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>. <char style="w" strong="H6213">Yo</char> soy Yahv&#233;.<verse eid="EXO 12:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 12:13"/><char style="w" strong="H5921">La</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> sus <char style="w" strong="H1004">casas</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H1961">servir&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> se&#241;al. <char style="w" strong="H1961">Cuando</char> yo <char style="w" strong="H7200">vea</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char>, pasar&#233; <char style="w" strong="H5921">de</char> largo, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">habr&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">entre</char> ustedes <char style="w" strong="H3808">ninguna</char> <char style="w" strong="H5063">plaga</char> mortal <char style="w" strong="H1961">cuando</char> yo castigue <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 12:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 12:14"/><char style="w" strong="H2088">Este</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> un <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> recordar, y deber&#225;n celebrarlo <char style="w" strong="H1961">como</char> una <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> en honor <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H2088">Lo</char> celebrar&#225;n <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> tras <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> <char style="w" strong="H1961">como</char> una ley permanente.<verse eid="EXO 12:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 12:15"/>Durante <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> comer&#225;n pan sin <char style="w" strong="H7603">levadura</char>. <char style="w" strong="H1931">El</char> <char style="w" strong="H7223">primer</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> sacar&#225;n <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H7603">levadura</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H1004">casas</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> alguien come pan <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H7603">levadura</char> <char style="w" strong="H3588">entre</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7223">primer</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>, <char style="w" strong="H1931">ser&#225;</char> expulsado del pueblo <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 12:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 12:16"/><char style="w" strong="H1931">El</char> <char style="w" strong="H7223">primer</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> celebrar&#225;n una reuni&#243;n sagrada, y tambi&#233;n <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>. En esos <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;</char> <char style="w" strong="H3605">ning&#250;n</char> trabajo, <char style="w" strong="H1931">solo</char> podr&#225;n preparar <char style="w" strong="H1931">la</char> comida <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H3605">cada</char> uno vaya <char style="w" strong="H3068">a</char> consumir.<verse eid="EXO 12:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 12:17"/>Celebrar&#225;n <char style="w" strong="H3588">la</char> fiesta del pan sin levadura <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H2088">ese</char> <char style="w" strong="H6106">mismo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3318">saqu&#233;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> escuadrones <char style="w" strong="H3588">de</char> ustedes <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>. <char style="w" strong="H3588">Por</char> eso, deber&#225;n celebrar <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> tras <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> una ley permanente.<verse eid="EXO 12:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 12:18"/>Comer&#225;n pan sin levadura <char style="w" strong="H5704">desde</char> el atardecer del <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> catorce del <char style="w" strong="H7223">primer</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> el atardecer del <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H6242">veintiuno</char> del mismo <char style="w" strong="H2320">mes</char>.<verse eid="EXO 12:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 12:19"/>Durante <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> debe <char style="w" strong="H3808">haber</char> <char style="w" strong="H7603">levadura</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H1004">casas</char>. <char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> coma algo <char style="w" strong="H3588">que</char> tenga <char style="w" strong="H7603">levadura</char> <char style="w" strong="H1931">ser&#225;</char> expulsado <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> comunidad <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, ya sea <char style="w" strong="H1616">extranjero</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> nacido <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> pa&#237;s.<verse eid="EXO 12:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 12:20"/><char style="w" strong="H2557">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> coman <char style="w" strong="H3808">nada</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> tenga levadura. Dondequiera <char style="w" strong="H3808">que</char> vivan, comer&#225;n pan <char style="w" strong="H3808">sin</char> levadura&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 12:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 12:21"/>Entonces <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> mand&#243; <char style="w" strong="H7121">llamar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> l&#237;deres de <char style="w" strong="H3478">Israel</char> y les dijo: &#8220;Vayan y escojan <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H6629">corderos</char> para sus <char style="w" strong="H4940">familias</char>, y sacrifiquen <char style="w" strong="H3605">el</char> animal para <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6453">Pascua</char>.<verse eid="EXO 12:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 12:22"/><char style="w" strong="H3947">Tomen</char> un manojo <char style="w" strong="H4480">de</char> hisopo, m&#243;jenlo <char style="w" strong="H4480">en</char> la <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> est&#225; <char style="w" strong="H4480">en</char> el recipiente <char style="w" strong="H5704">y</char> unten <char style="w" strong="H4480">con</char> <char style="w" strong="H4480">ella</char> la parte superior <char style="w" strong="H5704">y</char> los lados <char style="w" strong="H4480">de</char> la <char style="w" strong="H6607">puerta</char>. <char style="w" strong="H3808">Nadie</char> debe <char style="w" strong="H3318">salir</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> su <char style="w" strong="H1004">casa</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> la <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> siguiente.<verse eid="EXO 12:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 12:23"/><char style="w" strong="H5921">Porque</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5674">pasar&#225;</char> castigando <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char>; <char style="w" strong="H5921">y</char> cuando <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H7200">vea</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte superior <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> lados <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6607">puerta</char>, <char style="w" strong="H5674">pasar&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> largo <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5414">dejar&#225;</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> destructor <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1004">casas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> quitarles <char style="w" strong="H5921">la</char> vida.<verse eid="EXO 12:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 12:24"/>Ustedes <char style="w" strong="H5704">y</char> sus descendientes deber&#225;n cumplir <char style="w" strong="H5704">con</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> ordenanza <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char>.<verse eid="EXO 12:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 12:25"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> entren <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra <char style="w" strong="H3588">que</char> Yahv&#233; les prometi&#243; <char style="w" strong="H5414">dar</char>, deber&#225;n seguir celebrando <char style="w" strong="H2063">esta</char> ceremonia.<verse eid="EXO 12:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 12:26"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3588">cuando</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> les pregunten: &#8216;&#191;<char style="w" strong="H3588">Qu&#233;</char> significa <char style="w" strong="H2063">esta</char> ceremonia <char style="w" strong="H3588">para</char> ustedes?&#8217;<verse eid="EXO 12:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 12:27"/><char style="w" strong="H1931">Le</char> responder&#225;n: &#8216;<char style="w" strong="H1931">Es</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H2077">sacrificio</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H6453">Pascua</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> honor <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H1931">quien</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H6452">pas&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> largo <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H1004">casas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas; castig&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> pero salv&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> nuestras <char style="w" strong="H1004">familias</char>&#8217;&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H5921">Al</char> escuchar <char style="w" strong="H1931">esto</char>, <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> <char style="w" strong="H6915">inclin&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H7812">ador&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>.<verse eid="EXO 12:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 12:28"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> israelitas <char style="w" strong="H3212">fueron</char> <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> todo <char style="w" strong="H3651">tal</char> <char style="w" strong="H3651">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3651">se</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n.<verse eid="EXO 12:28"/></para>
  <para style="p"><verse number="29" style="v" sid="EXO 12:29"/><char style="w" strong="H3068">A</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> medianoche, Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">les</char> quit&#243; <char style="w" strong="H5921">la</char> vida <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> hijos mayores <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H5704">desde</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nito</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> sentaba <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3678">trono</char>, <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nito</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> preso <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">estaba</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> calabozo, <char style="w" strong="H5921">y</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> primeras cr&#237;as <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> animales.<verse eid="EXO 12:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 12:30"/><char style="w" strong="H1931">El</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> despert&#243; <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> madrugada, junto <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> funcionarios <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char>. <char style="w" strong="H1961">Hab&#237;a</char> un llanto desgarrador <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> una sola <char style="w" strong="H1004">casa</char> <char style="w" strong="H8033">donde</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> hubiera un <char style="w" strong="H4191">muerto</char>.<verse eid="EXO 12:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 12:31"/>Esa misma <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> fara&#243;n <char style="w" strong="H1696">mand&#243;</char> <char style="w" strong="H7121">llamar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n, <char style="w" strong="H1571">y</char> les <char style="w" strong="H1696">dijo</char>: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H6965">Lev&#225;ntense</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> l&#225;rguense <char style="w" strong="H1121">de</char> mi pa&#237;s, ustedes <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas! <char style="w" strong="H3212">Vayan</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> adorar <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, tal <char style="w" strong="H1571">como</char> lo pidieron.<verse eid="EXO 12:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 12:32"/>Ll&#233;vense <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> sus <char style="w" strong="H6629">ovejas</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> sus <char style="w" strong="H1241">vacas</char>, <char style="w" strong="H1571">como</char> quer&#237;an, pero &#161;v&#225;yanse <char style="w" strong="H1571">ya</char>! <char style="w" strong="H3068">Y</char> pidan <char style="w" strong="H1571">que</char> me <char style="w" strong="H3212">vaya</char> bien&#8221;.<verse eid="EXO 12:32"/></para>
  <para style="p"><verse number="33" style="v" sid="EXO 12:33"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> apuraban <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> fueran r&#225;pido <char style="w" strong="H4480">del</char> pa&#237;s, <char style="w" strong="H3588">pues</char> dec&#237;an: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> van, &#161;<char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> vamos <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">morir</char>!&#8221;<verse eid="EXO 12:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 12:34"/>As&#237; <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5375">llev&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> masa <char style="w" strong="H2962">antes</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> ponerle <char style="w" strong="H5921">la</char> levadura, <char style="w" strong="H5921">y</char> cargaron <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7926">hombros</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> recipientes <char style="w" strong="H5921">de</char> amasar envueltos <char style="w" strong="H5921">en</char> sus mantos.<verse eid="EXO 12:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 12:35"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> israelitas <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> les <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H1697">dicho</char>, y les <char style="w" strong="H7592">pidieron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> objetos <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char>, objetos <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> y <char style="w" strong="H8071">ropa</char>.<verse eid="EXO 12:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 12:36"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5414">hizo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> los <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> vieran con buenos <char style="w" strong="H5869">ojos</char> al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, y les <char style="w" strong="H5414">dieron</char> lo <char style="w" strong="H5971">que</char> les <char style="w" strong="H7592">pidieron</char>. <char style="w" strong="H5971">De</char> esta manera, despojaron <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> sus riquezas.<verse eid="EXO 12:36"/></para>
  <para style="p"><verse number="37" style="v" sid="EXO 12:37"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> israelitas <char style="w" strong="H5265">salieron</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Rames&#233;s rumbo <char style="w" strong="H3068">a</char> Sucot. Eran unos <char style="w" strong="H8337">seiscientos</char> <char style="w" strong="H3967">mil</char> <char style="w" strong="H1397">hombres</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> pie, sin contar <char style="w" strong="H3068">a</char> las mujeres y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H2945">ni&#241;os</char>.<verse eid="EXO 12:37"/> <verse number="38" style="v" sid="EXO 12:38"/><char style="w" strong="H1571">Con</char> <char style="w" strong="H1571">ellos</char> <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H5927">sali&#243;</char> una <char style="w" strong="H3966">gran</char> <char style="w" strong="H7227">multitud</char> de gente de toda clase, <char style="w" strong="H1571">y</char> much&#237;simas <char style="w" strong="H6629">ovejas</char>, <char style="w" strong="H1241">vacas</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H4735">ganado</char>.<verse eid="EXO 12:38"/> <verse number="39" style="v" sid="EXO 12:39"/><char style="w" strong="H3588">Como</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> echaron <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> tuvieron tiempo <char style="w" strong="H3588">de</char> prepararse <char style="w" strong="H6720">comida</char>, cocieron <char style="w" strong="H1571">la</char> masa <char style="w" strong="H3588">que</char> llevaban <char style="w" strong="H1571">y</char> comieron <char style="w" strong="H5692">pan</char> <char style="w" strong="H3808">sin</char> levadura.<verse eid="EXO 12:39"/> <verse number="40" style="v" sid="EXO 12:40"/><char style="w" strong="H3427">Los</char> israelitas hab&#237;an vivido en <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> durante cuatrocientos <char style="w" strong="H7970">treinta</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char>.<verse eid="EXO 12:40"/> <verse number="41" style="v" sid="EXO 12:41"/><char style="w" strong="H3605">El</char> <char style="w" strong="H6106">mismo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3318">en</char> <char style="w" strong="H3117">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> cumplieron <char style="w" strong="H3605">los</char> cuatrocientos <char style="w" strong="H7970">treinta</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char>, <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> escuadrones de Yahv&#233; <char style="w" strong="H3318">salieron</char> de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 12:41"/> <verse number="42" style="v" sid="EXO 12:42"/><char style="w" strong="H1931">Esa</char> <char style="w" strong="H1931">fue</char> una <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H3318">en</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> Yahv&#233; estuvo cuid&#225;ndolos para sacarlos <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>; <char style="w" strong="H2088">por</char> <char style="w" strong="H1931">eso</char>, <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> <char style="w" strong="H3318">en</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char>, deben celebrar <char style="w" strong="H1931">esa</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H3318">en</char> honor <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 12:42"/></para>
  <para style="p"><verse number="43" style="v" sid="EXO 12:43"/>Yahv&#233; les dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8220;<char style="w" strong="H2063">Estas</char> <char style="w" strong="H3808">son</char> las reglas para <char style="w" strong="H2063">la</char> <char style="w" strong="H6453">Pascua</char>: <char style="w" strong="H3605">Ning&#250;n</char> <char style="w" strong="H5236">extranjero</char> <char style="w" strong="H3808">podr&#225;</char> comer <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">ella</char>.<verse eid="EXO 12:43"/> <verse number="44" style="v" sid="EXO 12:44"/><char style="w" strong="H3605">Todo</char> esclavo <char style="w" strong="H3605">que</char> hayas <char style="w" strong="H4736">comprado</char> podr&#225; participar, pero solo despu&#233;s de <char style="w" strong="H3605">que</char> <char style="w" strong="H3605">lo</char> hayas <char style="w" strong="H4135">circuncidado</char>.<verse eid="EXO 12:44"/> <verse number="45" style="v" sid="EXO 12:45"/>Los visitantes y los empleados <char style="w" strong="H3808">no</char> podr&#225;n comer de ella.<verse eid="EXO 12:45"/> <verse number="46" style="v" sid="EXO 12:46"/><char style="w" strong="H4480">Se</char> deber&#225; comer dentro <char style="w" strong="H4480">de</char> una sola <char style="w" strong="H1004">casa</char>; <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H4480">se</char> puede sacar <char style="w" strong="H3808">nada</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1320">carne</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> la <char style="w" strong="H1004">casa</char>, y <char style="w" strong="H3808">no</char> le <char style="w" strong="H7665">quebrar&#225;n</char> <char style="w" strong="H3808">ning&#250;n</char> <char style="w" strong="H6106">hueso</char> <char style="w" strong="H4480">al</char> animal.<verse eid="EXO 12:46"/> <verse number="47" style="v" sid="EXO 12:47"/><char style="w" strong="H3605">Toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad de <char style="w" strong="H3478">Israel</char> debe <char style="w" strong="H6213">celebrar</char> esta fiesta.<verse eid="EXO 12:47"/> <verse number="48" style="v" sid="EXO 12:48"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> un <char style="w" strong="H1616">extranjero</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> viva <char style="w" strong="H3808">entre</char> ustedes quiere <char style="w" strong="H6213">celebrar</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H6453">Pascua</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> honor <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, primero deber&#225;n circuncidarse <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> hombres <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> familia. Solo <char style="w" strong="H3588">entonces</char> <char style="w" strong="H3808">podr&#225;</char> participar, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> considerado <char style="w" strong="H3588">como</char> alguien nacido <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> pa&#237;s. <char style="w" strong="H3605">Ning&#250;n</char> hombre <char style="w" strong="H3808">sin</char> circuncidar <char style="w" strong="H3808">podr&#225;</char> comer <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H6453">Pascua</char>.<verse eid="EXO 12:48"/> <verse number="49" style="v" sid="EXO 12:49"/><char style="w" strong="H1961">Esta</char> misma regla <char style="w" strong="H1961">se</char> aplicar&#225; tanto <char style="w" strong="H1961">para</char> el <char style="w" strong="H1616">que</char> <char style="w" strong="H1961">haya</char> nacido <char style="w" strong="H8432">en</char> el pa&#237;s <char style="w" strong="H1961">como</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> el <char style="w" strong="H1616">extranjero</char> <char style="w" strong="H1616">que</char> viva <char style="w" strong="H8432">entre</char> ustedes.&#8221;<verse eid="EXO 12:49"/> <verse number="50" style="v" sid="EXO 12:50"/><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3651">as&#237;</char>, cumpliendo exactamente con <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6680">les</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n.<verse eid="EXO 12:50"/> <verse number="51" style="v" sid="EXO 12:51"/><char style="w" strong="H2088">Ese</char> <char style="w" strong="H6106">mismo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>, Yahv&#233; <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, ordenados <char style="w" strong="H5921">por</char> escuadrones.<verse eid="EXO 12:51"/></para>
  <chapter eid="EXO 12"/>
  <chapter number="13" style="c" sid="EXO 13"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 13:1"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>:<verse eid="EXO 13:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 13:2"/>&#8220;Cons&#225;grame <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> mayores. <char style="w" strong="H1931">El</char> primer <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">cada</char> familia <char style="w" strong="H3478">israelita</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> m&#237;o, y tambi&#233;n <char style="w" strong="H1931">la</char> primera cr&#237;a <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">cada</char> animal&#8221;.<verse eid="EXO 13:2"/></para>
  <para style="p"><verse number="3" style="v" sid="EXO 13:3"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le dijo al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>: &#8220;Acu&#233;rdense <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3318">salieron</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, donde <char style="w" strong="H3808">eran</char> esclavos, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> gran <char style="w" strong="H3027">poder</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> all&#237;. <char style="w" strong="H2088">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> coman <char style="w" strong="H3808">nada</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> tenga levadura.<verse eid="EXO 13:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 13:4"/>Ustedes <char style="w" strong="H3318">salen</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char>, <char style="w" strong="H3318">en</char> el <char style="w" strong="H2320">mes</char> de Abib.<verse eid="EXO 13:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 13:5"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1961">los</char> lleve <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H3669">cananeos</char>, <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> hititas, <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> amorreos, <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H2340">heveos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H2983">jebuseos</char>, esa tierra <char style="w" strong="H3588">que</char> promete abundancia <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char> <char style="w" strong="H7650">jur&#243;</char> darles <char style="w" strong="H3068">a</char> sus antepasados, deber&#225;n celebrar <char style="w" strong="H2063">esta</char> ceremonia <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> mismo <char style="w" strong="H2320">mes</char>.<verse eid="EXO 13:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 13:6"/>Durante <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> comer&#225;n pan sin levadura, y el <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> har&#225;n una <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> en honor <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 13:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 13:7"/>En esos <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> solo <char style="w" strong="H3808">se</char> comer&#225; pan <char style="w" strong="H3808">sin</char> <char style="w" strong="H7603">levadura</char>. <char style="w" strong="H3808">No</char> debe <char style="w" strong="H3808">haber</char> pan con <char style="w" strong="H7603">levadura</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H7603">levadura</char> <char style="w" strong="H3605">alguna</char>, en <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> territorio de ustedes.<verse eid="EXO 13:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 13:8"/><char style="w" strong="H3318">En</char> <char style="w" strong="H1931">ese</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H1931">le</char> explicar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H1121">hijo</char>: &#8216;<char style="w" strong="H6213">Hacemos</char> <char style="w" strong="H2088">esto</char> para recordar <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H2088">por</char> m&#237; <char style="w" strong="H3117">cuando</char> <char style="w" strong="H3318">sal&#237;</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>&#8217;.<verse eid="EXO 13:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 13:9"/><char style="w" strong="H1961">Esta</char> ceremonia <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H1961">servir&#225;</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> una marca <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> un recordatorio <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> frente, <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">siempre</char> hablen <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H8451">ley</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H2389">poderosa</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 13:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 13:10"/>Por lo tanto, deber&#225;n cumplir con <char style="w" strong="H2063">esta</char> ley en <char style="w" strong="H8104">la</char> fecha se&#241;alada, a&#241;o tras a&#241;o.<verse eid="EXO 13:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="EXO 13:11"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1961">los</char> introduzca <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H3669">cananeos</char>, tal <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> lo <char style="w" strong="H7650">jur&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ustedes <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus antepasados, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H5414">entregue</char>,<verse eid="EXO 13:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 13:12"/>le dedicar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3605">el</char> primer <char style="w" strong="H2145">hijo</char> de <char style="w" strong="H3605">cada</char> familia, y tambi&#233;n las primeras cr&#237;as de sus animales. <char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> machos primerizos le pertenecer&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 13:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 13:13"/>Para rescatar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> primera cr&#237;a <char style="w" strong="H1121">de</char> un burro, deber&#225;n sacrificar un <char style="w" strong="H7716">cordero</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> cambio; <char style="w" strong="H3808">si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> quieren rescatarlo, tendr&#225;n <char style="w" strong="H3808">que</char> romperle <char style="w" strong="H3605">el</char> cuello al burrito. Tambi&#233;n deber&#225;n rescatar al primer <char style="w" strong="H1121">hijo</char> var&#243;n <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">cada</char> familia.<verse eid="EXO 13:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 13:14"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> futuro sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> les preguntan: &#8216;&#191;<char style="w" strong="H3588">Qu&#233;</char> significa todo <char style="w" strong="H2063">esto</char>?&#8217;, ustedes les responder&#225;n: &#8216;<char style="w" strong="H3588">Con</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> poderosa Yahv&#233; <char style="w" strong="H4100">nos</char> <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3588">de</char> ese lugar <char style="w" strong="H3588">de</char> esclavitud.<verse eid="EXO 13:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 13:15"/><char style="w" strong="H3588">Como</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H7971">puso</char> terco <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> dejaba <char style="w" strong="H7971">ir</char>, Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">les</char> quit&#243; <char style="w" strong="H5921">la</char> vida <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1060">primog&#233;nitos</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3651">tanto</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> personas <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">animales</char>. <char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> sacrificamos <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> machos primerizos <char style="w" strong="H5921">de</char> nuestros <char style="w" strong="H1121">animales</char>, <char style="w" strong="H3588">pero</char> rescatamos <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> nuestros <char style="w" strong="H1121">hijos</char> mayores&#8217;.<verse eid="EXO 13:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 13:16"/>Esto <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H1961">servir&#225;</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> una marca <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> un recordatorio <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> frente, <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> poderosa Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">nos</char> <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.&#8221;<verse eid="EXO 13:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 13:17"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H7971">dej&#243;</char> <char style="w" strong="H7971">ir</char> al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, Dios <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1931">los</char> llev&#243; <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H1870">camino</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> tierra <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H6430">filisteos</char>, <char style="w" strong="H3588">aunque</char> <char style="w" strong="H1961">era</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char> corto, <char style="w" strong="H3588">porque</char> Dios pens&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> enfrenta <char style="w" strong="H3068">a</char> una <char style="w" strong="H4421">guerra</char>, podr&#237;an arrepentirse <char style="w" strong="H3588">y</char> regresarse <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>&#8221;.<verse eid="EXO 13:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 13:18"/>En lugar <char style="w" strong="H1121">de</char> eso, Dios <char style="w" strong="H5927">hizo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> diera un <char style="w" strong="H5437">rodeo</char> <char style="w" strong="H1870">por</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H1870">camino</char> del <char style="w" strong="H4057">desierto</char>, rumbo al <char style="w" strong="H3220">Mar</char> Rojo. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H5927">salieron</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H2571">armados</char> y organizados como un ej&#233;rcito.<verse eid="EXO 13:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 13:19"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> se <char style="w" strong="H3947">llev&#243;</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H6106">huesos</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3130">Jos&#233;</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3130">Jos&#233;</char> <char style="w" strong="H5973">les</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> hecho jurar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas dici&#233;ndoles: &#8220;Dios <char style="w" strong="H3588">ciertamente</char> <char style="w" strong="H5927">vendr&#225;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ayudarlos; <char style="w" strong="H3588">cuando</char> eso pase, ll&#233;vense mis <char style="w" strong="H6106">huesos</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> ustedes&#8221;.<verse eid="EXO 13:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 13:20"/><char style="w" strong="H5265">Partieron</char> de Sucot y acamparon en Etam, justo donde empieza el <char style="w" strong="H4057">desierto</char>.<verse eid="EXO 13:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 13:21"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H1980">iba</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> ellos: <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3119">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H1980">iba</char> <char style="w" strong="H3212">en</char> una <char style="w" strong="H5982">columna</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> para guiarlos <char style="w" strong="H1870">por</char> el <char style="w" strong="H1870">camino</char>, y <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H3212">en</char> una <char style="w" strong="H5982">columna</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> fuego para alumbrarlos, y as&#237; pod&#237;an viajar <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3119">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char>.<verse eid="EXO 13:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 13:22"/>La <char style="w" strong="H5982">columna</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> apartaba <char style="w" strong="H6440">de</char> ellos durante el <char style="w" strong="H3119">d&#237;a</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> la <char style="w" strong="H5982">columna</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> fuego durante la <char style="w" strong="H3915">noche</char>.<verse eid="EXO 13:22"/></para>
  <chapter eid="EXO 13"/>
  <chapter number="14" style="c" sid="EXO 14"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 14:1"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>:<verse eid="EXO 14:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 14:2"/>&#8220;<char style="w" strong="H1696">Diles</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H5921">que</char> den <char style="w" strong="H5921">la</char> vuelta <char style="w" strong="H5921">y</char> acampen frente <char style="w" strong="H3068">a</char> Pi-hahirot, <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H4024">Migdol</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char>, frente <char style="w" strong="H3068">a</char> Baal-zef&#243;n. <char style="w" strong="H2583">Acampar&#225;n</char> all&#237;, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char>.<verse eid="EXO 14:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 14:3"/><char style="w" strong="H1992">As&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> pensar&#225;: &#8216;<char style="w" strong="H1992">Los</char> israelitas andan perdidos <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pa&#237;s; <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> tiene acorralados&#8217;.<verse eid="EXO 14:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 14:4"/><char style="w" strong="H3588">Yo</char> <char style="w" strong="H6213">har&#233;</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> ponga terco <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H7291">persiga</char>. <char style="w" strong="H3588">Entonces</char> mostrar&#233; mi <char style="w" strong="H3605">gloria</char> al derrotar al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H2428">ej&#233;rcito</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> soy Yahv&#233;.&#8221; <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> israelitas <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> orden&#243;.<verse eid="EXO 14:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="EXO 14:5"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> le avisaron <char style="w" strong="H4428">al</char> <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> huido, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> sus funcionarios cambiaron <char style="w" strong="H3588">de</char> parecer <char style="w" strong="H3588">y</char> dijeron: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H3588">Qu&#233;</char> hemos <char style="w" strong="H6213">hecho</char>? &#161;Dejamos <char style="w" strong="H7971">ir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> israelitas <char style="w" strong="H3588">y</char> perdimos <char style="w" strong="H3068">a</char> nuestros esclavos!&#8221;<verse eid="EXO 14:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 14:6"/>Entonces <char style="w" strong="H5973">el</char> fara&#243;n mand&#243; preparar su <char style="w" strong="H7393">carro</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> guerra y <char style="w" strong="H5971">se</char> <char style="w" strong="H3947">llev&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su ej&#233;rcito <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H5973">&#233;l</char>.<verse eid="EXO 14:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 14:7"/><char style="w" strong="H5921">Se</char> <char style="w" strong="H3947">llev&#243;</char> <char style="w" strong="H8337">seiscientos</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> mejores <char style="w" strong="H7393">carros</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> dem&#225;s <char style="w" strong="H7393">carros</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> guerra <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> mando <char style="w" strong="H5921">de</char> sus capitanes.<verse eid="EXO 14:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 14:8"/>Yahv&#233; hizo <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H4428">rey</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, se pusiera terco y persiguiera <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H3068">a</char> pesar <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H3027">ellos</char> hab&#237;an <char style="w" strong="H3318">salido</char> libres y con la frente <char style="w" strong="H3318">en</char> <char style="w" strong="H7311">alto</char>.<verse eid="EXO 14:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 14:9"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char>, <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5483">caballos</char>, <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7393">carros</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> guerra <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> caballer&#237;a <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H7291">persiguieron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> israelitas <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5381">alcanzaron</char> <char style="w" strong="H3605">mientras</char> acampaban <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char>, <char style="w" strong="H5921">cerca</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Pi-hahirot, frente <char style="w" strong="H3068">a</char> Baal-zef&#243;n.<verse eid="EXO 14:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 14:10"/>Al ver <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> y <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> se acercaban, <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas se murieron <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3372">miedo</char> y empezaron <char style="w" strong="H3068">a</char> pedirle ayuda <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> gritos.<verse eid="EXO 14:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 14:11"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> le reclamaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;&#191;Acaso <char style="w" strong="H1097">no</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> tumbas <char style="w" strong="H3318">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H4100">que</char> <char style="w" strong="H4100">nos</char> trajiste <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">morir</char> al <char style="w" strong="H4057">desierto</char>? &#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H4100">nos</char> <char style="w" strong="H6213">hiciste</char> <char style="w" strong="H2063">esto</char>? &#191;Para <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H4100">nos</char> <char style="w" strong="H3318">sacaste</char> de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>?<verse eid="EXO 14:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 14:12"/>&#191;<char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H4480">te</char> dec&#237;amos <char style="w" strong="H3588">cuando</char> est&#225;bamos all&#225;: &#8216;<char style="w" strong="H2308">D&#233;janos</char> <char style="w" strong="H4480">en</char> paz, preferimos ser esclavos <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char>&#8217;? &#161;Hubiera sido <char style="w" strong="H2896">mejor</char> seguir <char style="w" strong="H4480">de</char> esclavos <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H4191">morir</char> <char style="w" strong="H2088">aqu&#237;</char> <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char>!&#8221;<verse eid="EXO 14:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 14:13"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3254">le</char> respondi&#243; <char style="w" strong="H5704">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H3808">No</char> tengan <char style="w" strong="H3372">miedo</char>! Qu&#233;dense quietos <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H7200">vean</char> <char style="w" strong="H3588">c&#243;mo</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> salvar <char style="w" strong="H3117">hoy</char>. <char style="w" strong="H3068">A</char> estos <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H7200">ven</char> <char style="w" strong="H3117">ahora</char>, <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H3254">volver&#225;n</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H3808">nunca</char> <char style="w" strong="H5750">m&#225;s</char>.<verse eid="EXO 14:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 14:14"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H3898">pelear&#225;</char> por ustedes, y ustedes solo tienen que quedarse tranquilos&#8221;.<verse eid="EXO 14:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 14:15"/>Entonces Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> me pides ayuda <char style="w" strong="H3068">a</char> gritos? &#161;<char style="w" strong="H1696">Diles</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H4100">que</char> sigan avanzando!<verse eid="EXO 14:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 14:16"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> t&#250;, <char style="w" strong="H7311">levanta</char> tu <char style="w" strong="H4294">vara</char>, <char style="w" strong="H5186">extiende</char> tu <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> &#225;brelo <char style="w" strong="H5921">en</char> dos, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas crucen <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H8432">medio</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H3004">tierra</char> seca.<verse eid="EXO 14:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 14:17"/>Yo har&#233; <char style="w" strong="H3605">que</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> se pongan tercos y entren al mar persigui&#233;ndolos. Entonces mostrar&#233; mi <char style="w" strong="H3605">gloria</char> al derrotar al <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> su <char style="w" strong="H2428">ej&#233;rcito</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H7393">carros</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> su caballer&#237;a.<verse eid="EXO 14:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 14:18"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3588">cuando</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> haya mostrado mi gloria contra <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> sus tropas, <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> soy Yahv&#233;.&#8221;<verse eid="EXO 14:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 14:19"/><char style="w" strong="H4264">El</char> <char style="w" strong="H4397">&#225;ngel</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> Dios, que <char style="w" strong="H1980">iba</char> guiando <char style="w" strong="H4264">el</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, cambi&#243; <char style="w" strong="H6440">de</char> lugar y se <char style="w" strong="H5975">puso</char> detr&#225;s <char style="w" strong="H6440">de</char> ellos. La <char style="w" strong="H5982">columna</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> tambi&#233;n se <char style="w" strong="H5265">movi&#243;</char> y se <char style="w" strong="H5975">puso</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus espaldas,<verse eid="EXO 14:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 14:20"/>quedando exactamente <char style="w" strong="H3808">entre</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char> de <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> y <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char> de <char style="w" strong="H3478">Israel</char>. Del lado de <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char>, <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> trajo <char style="w" strong="H2822">oscuridad</char>, pero del lado de <char style="w" strong="H3605">los</char> israelitas alumbraba <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char>. <char style="w" strong="H2088">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> en <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> pudieron acercarse <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> israelitas.<verse eid="EXO 14:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 14:21"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5186">extendi&#243;</char> su <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> Yahv&#233; mand&#243; un <char style="w" strong="H5794">fuerte</char> <char style="w" strong="H7307">viento</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> este <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H7307">sopl&#243;</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3212">parti&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> dos. <char style="w" strong="H5921">Las</char> <char style="w" strong="H4325">aguas</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> dividieron <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> fondo <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> qued&#243; seco.<verse eid="EXO 14:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 14:22"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> israelitas cruzaron por <char style="w" strong="H8432">en</char> <char style="w" strong="H8432">medio</char> del <char style="w" strong="H3220">mar</char> caminando sobre <char style="w" strong="H3004">tierra</char> seca, mientras las <char style="w" strong="H4325">aguas</char> formaban dos grandes <char style="w" strong="H2346">muros</char>, uno <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H3225">derecha</char> y otro <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H8040">izquierda</char>.<verse eid="EXO 14:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 14:23"/><char style="w" strong="H3605">Los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> se lanzaron <char style="w" strong="H3068">a</char> perseguirlos, y <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H5483">caballos</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, junto con sus <char style="w" strong="H7393">carros</char> y su caballer&#237;a, entraron tras <char style="w" strong="H3605">ellos</char> hasta <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H8432">mitad</char> del <char style="w" strong="H3220">mar</char>.<verse eid="EXO 14:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 14:24"/>En la madrugada, Yahv&#233; <char style="w" strong="H8259">mir&#243;</char> al <char style="w" strong="H4264">ej&#233;rcito</char> <char style="w" strong="H4713">egipcio</char> desde la <char style="w" strong="H5982">columna</char> de fuego y <char style="w" strong="H6051">nube</char>, y <char style="w" strong="H1961">los</char> llen&#243; de confusi&#243;n y p&#225;nico.<verse eid="EXO 14:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 14:25"/><char style="w" strong="H3898">Hizo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> se les trabaran las ruedas <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H4818">carros</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3898">guerra</char>, <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> pudieran avanzar. <char style="w" strong="H5493">Entonces</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> gritaron: &#8220;&#161;Huyamos <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H3588">porque</char> Yahv&#233; est&#225; <char style="w" strong="H3898">peleando</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> favor <char style="w" strong="H3588">de</char> ellos <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H6440">contra</char> nosotros!&#8221;<verse eid="EXO 14:25"/></para>
  <para style="p"><verse number="26" style="v" sid="EXO 14:26"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H5186">Extiende</char> tu <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H4325">aguas</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> regresen <char style="w" strong="H5921">y</char> cubran <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H7393">carros</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su caballer&#237;a.&#8221;<verse eid="EXO 14:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 14:27"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5186">extendi&#243;</char> su <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> amanecer <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H7725">volvi&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su lugar normal. <char style="w" strong="H5921">Los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> intentaron huir, pero <char style="w" strong="H5921">se</char> toparon <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H7125">frente</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> aguas, <char style="w" strong="H5921">y</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">los</char> hundi&#243; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H8432">medio</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char>.<verse eid="EXO 14:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 14:28"/>Las <char style="w" strong="H4325">aguas</char> regresaron <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H3680">cubrieron</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H7393">carros</char>, <char style="w" strong="H3605">la</char> caballer&#237;a <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H2428">ej&#233;rcito</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> hab&#237;a entrado <char style="w" strong="H5704">al</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H5704">para</char> perseguir <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> israelitas. &#161;<char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H7604">qued&#243;</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> uno solo <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H3605">ellos</char> <char style="w" strong="H5704">con</char> vida!<verse eid="EXO 14:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 14:29"/><char style="w" strong="H8432">En</char> cambio, <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas cruzaron <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H1980">caminando</char> sobre <char style="w" strong="H3004">tierra</char> seca, con las <char style="w" strong="H4325">aguas</char> formando un <char style="w" strong="H2346">muro</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H3225">derecha</char> y otro <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H8040">izquierda</char>.<verse eid="EXO 14:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 14:30"/><char style="w" strong="H1931">As&#237;</char> <char style="w" strong="H1931">fue</char> <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3467">salv&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H3027">poder</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1931">aquel</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>; <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> israelitas <char style="w" strong="H7200">vieron</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> cad&#225;veres <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> tirados <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char>.<verse eid="EXO 14:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 14:31"/>Al <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> tremendo <char style="w" strong="H3027">poder</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> usado <char style="w" strong="H3478">contra</char> los <char style="w" strong="H4714">egipcios</char>, <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> le <char style="w" strong="H3372">tuvo</char> un profundo respeto <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, y creyeron en <char style="w" strong="H6213">&#233;l</char> y en su <char style="w" strong="H5650">siervo</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 14:31"/></para>
  <chapter eid="EXO 14"/>
  <chapter number="15" style="c" sid="EXO 15"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 15:1"/><char style="w" strong="H3588">Entonces</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas le cantaron <char style="w" strong="H2063">esta</char> <char style="w" strong="H7892">canci&#243;n</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;:</para>
  <para style="q1">&#8220;Le <char style="w" strong="H7891">cantar&#233;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">porque</char> ha tenido una victoria gloriosa.</para>
  <para style="q2">Ha arrojado al <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H5483">caballos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus jinetes.<verse eid="EXO 15:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 15:2"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H1961">es</char> <char style="w" strong="H1961">mi</char> fuerza <char style="w" strong="H5797">y</char> <char style="w" strong="H1961">mi</char> canci&#243;n,</para>
  <para style="q2">&#233;l ha <char style="w" strong="H1961">sido</char> <char style="w" strong="H1961">mi</char> salvaci&#243;n.</para>
  <para style="q1">&#201;l <char style="w" strong="H1961">es</char> <char style="w" strong="H1961">mi</char> Dios, <char style="w" strong="H5797">y</char> yo <char style="w" strong="H2088">lo</char> alabar&#233;;</para>
  <para style="q2"><char style="w" strong="H1961">es</char> el Dios de <char style="w" strong="H1961">mi</char> padre, <char style="w" strong="H5797">y</char> yo <char style="w" strong="H2088">lo</char> exaltar&#233;.<verse eid="EXO 15:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 15:3"/>Yahv&#233; es un guerrero invencible.</para>
  <para style="q2">&#161;Yahv&#233; es su <char style="w" strong="H8034">nombre</char>!<verse eid="EXO 15:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 15:4"/>Hundi&#243; en el <char style="w" strong="H3220">mar</char> los <char style="w" strong="H4818">carros</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H2428">ej&#233;rcito</char>.</para>
  <para style="q2">Sus mejores capitanes se ahogaron en el <char style="w" strong="H3220">Mar</char> Rojo.<verse eid="EXO 15:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 15:5"/>Las aguas profundas los <char style="w" strong="H3680">cubrieron</char>;</para>
  <para style="q2">cayeron hasta el fondo <char style="w" strong="H3644">como</char> si fueran piedras.<verse eid="EXO 15:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 15:6"/>Tu mano <char style="w" strong="H3225">derecha</char>, Yahv&#233;, es grandiosa en <char style="w" strong="H3581">poder</char>.</para>
  <para style="q2">Tu mano <char style="w" strong="H3225">derecha</char>, Yahv&#233;, hace pedazos al enemigo.<verse eid="EXO 15:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 15:7"/>Con tu inmensa grandeza derribas <char style="w" strong="H3068">a</char> los que te atacan.</para>
  <para style="q2">Desatas tu furia y los consumes como <char style="w" strong="H3068">a</char> paja seca.<verse eid="EXO 15:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 15:8"/>Con el <char style="w" strong="H7307">soplo</char> <char style="w" strong="H4325">de</char> tu aliento, se amontonaron las <char style="w" strong="H4325">aguas</char>;</para>
  <para style="q2">las <char style="w" strong="H5140">corrientes</char> se levantaron y formaron un muro;</para>
  <para style="q2">el fondo del <char style="w" strong="H3220">mar</char> qued&#243; al descubierto.<verse eid="EXO 15:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 15:9"/>El enemigo pens&#243;: &#8216;<char style="w" strong="H7291">Los</char> <char style="w" strong="H7291">perseguir&#233;</char> y <char style="w" strong="H7291">los</char> alcanzar&#233;; les quitar&#233; todo lo <char style="w" strong="H3027">que</char> tienen.</para>
  <para style="q2">Cumplir&#233; mis deseos con <char style="w" strong="H3027">ellos</char>.</para>
  <para style="q2"><char style="w" strong="H7324">Sacar&#233;</char> <char style="w" strong="H5315">mi</char> <char style="w" strong="H2719">espada</char> y <char style="w" strong="H7291">los</char> matar&#233; con mis propias <char style="w" strong="H3027">manos</char>&#8217;.<verse eid="EXO 15:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 15:10"/>Pero <char style="w" strong="H5398">soplaste</char> con tu <char style="w" strong="H7307">viento</char> y el <char style="w" strong="H3220">mar</char> los <char style="w" strong="H3680">cubri&#243;</char> por completo.</para>
  <para style="q2">Se hundieron como plomo en las <char style="w" strong="H4325">aguas</char> violentas.<verse eid="EXO 15:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 15:11"/>&#191;<char style="w" strong="H4310">Qu&#233;</char> <char style="w" strong="H3068">dios</char> se compara <char style="w" strong="H3068">a</char> ti, Yahv&#233;?</para>
  <para style="q2">&#191;<char style="w" strong="H4310">Qui&#233;n</char> <char style="w" strong="H3644">como</char> <char style="w" strong="H6213">t&#250;</char>, grandioso y <char style="w" strong="H6944">santo</char>,</para>
  <para style="q2">digno <char style="w" strong="H3372">de</char> profundo respeto, <char style="w" strong="H6213">hacedor</char> <char style="w" strong="H3372">de</char> milagros?<verse eid="EXO 15:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 15:12"/><char style="w" strong="H5186">Extendiste</char> tu mano <char style="w" strong="H3225">derecha</char>,</para>
  <para style="q2">y la tierra se los trag&#243;.<verse eid="EXO 15:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 15:13"/>Con tu amor fiel has guiado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2098">este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H2098">que</char> rescataste;</para>
  <para style="q2">con tu poder los llevas hacia tu <char style="w" strong="H6944">santa</char> <char style="w" strong="H5116">morada</char>.<verse eid="EXO 15:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 15:14"/>Las naciones <char style="w" strong="H8085">escucharon</char> y <char style="w" strong="H7264">temblaron</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> miedo;</para>
  <para style="q2"><char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H3427">habitantes</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H6429">Filistea</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> llenaron <char style="w" strong="H5971">de</char> angustia.<verse eid="EXO 15:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 15:15"/><char style="w" strong="H3427">Los</char> l&#237;deres de Edom se asustaron;</para>
  <para style="q2"><char style="w" strong="H3427">los</char> hombres fuertes de <char style="w" strong="H4124">Moab</char> se pusieron <char style="w" strong="H3068">a</char> temblar.</para>
  <para style="q2"><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H3427">habitantes</char> de <char style="w" strong="H3667">Cana&#225;n</char> perdieron <char style="w" strong="H3605">el</char> valor.<verse eid="EXO 15:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 15:16"/><char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H6343">terror</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> p&#225;nico <char style="w" strong="H5307">cayeron</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">ellos</char>;</para>
  <para style="q2"><char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> poder <char style="w" strong="H5921">de</char> tu <char style="w" strong="H2220">brazo</char>, <char style="w" strong="H5921">se</char> quedaron paralizados <char style="w" strong="H5921">como</char> piedras,</para>
  <para style="q2"><char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H2098">que</char> <char style="w" strong="H5674">pas&#243;</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, Yahv&#233;,</para>
  <para style="q2"><char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H2098">que</char> termin&#243; <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5674">pasar</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H2098">que</char> t&#250; <char style="w" strong="H7069">compraste</char>.<verse eid="EXO 15:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 15:17"/>T&#250; <char style="w" strong="H3427">los</char> traer&#225;s y <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H5193">plantar&#225;s</char> en <char style="w" strong="H3427">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H3027">que</char> te pertenece,</para>
  <para style="q2">en <char style="w" strong="H3427">el</char> lugar <char style="w" strong="H3027">que</char> preparaste para vivir, Yahv&#233;,</para>
  <para style="q2">en <char style="w" strong="H3427">el</char> <char style="w" strong="H4720">santuario</char>, <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char>, <char style="w" strong="H3027">que</char> tus propias <char style="w" strong="H3027">manos</char> construyeron.<verse eid="EXO 15:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 15:18"/>&#161;Yahv&#233; <char style="w" strong="H4427">reinar&#225;</char> <char style="w" strong="H5703">por</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char> y <char style="w" strong="H5703">para</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char>!&#8221;<verse eid="EXO 15:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 15:19"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H5483">caballos</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>, <char style="w" strong="H5921">con</char> sus <char style="w" strong="H7393">carros</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> guerra <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> caballer&#237;a, entraron <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char>, Yahv&#233; hizo <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H4325">aguas</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> vinieran <char style="w" strong="H5921">encima</char>; <char style="w" strong="H3588">pero</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas cruzaron <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H1980">caminando</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H3004">tierra</char> seca.<verse eid="EXO 15:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 15:20"/>Entonces <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H5031">profetisa</char> Miriam, <char style="w" strong="H3605">que</char> era hermana de Aar&#243;n, <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> una pandereta, y <char style="w" strong="H3605">todas</char> las mujeres <char style="w" strong="H3605">la</char> siguieron tocando panderetas y bailando.<verse eid="EXO 15:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 15:21"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> Miriam les cantaba:</para>
  <para style="q1">&#8220;C&#225;ntenle <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">porque</char> ha tenido una victoria gloriosa.</para>
  <para style="q1">Ha arrojado al <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H5483">caballos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus jinetes&#8221;.<verse eid="EXO 15:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 15:22"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3212">guio</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> los israelitas desde el <char style="w" strong="H3220">Mar</char> Rojo hacia el <char style="w" strong="H4057">desierto</char> <char style="w" strong="H4325">de</char> <char style="w" strong="H7793">Shur</char>. <char style="w" strong="H3212">Caminaron</char> por el <char style="w" strong="H4057">desierto</char> durante <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3808">sin</char> encontrar <char style="w" strong="H4325">agua</char>.<verse eid="EXO 15:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 15:23"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> llegaron <char style="w" strong="H3068">a</char> un lugar <char style="w" strong="H8034">llamado</char> Mara, <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3201">pudieron</char> tomar <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> ah&#237; <char style="w" strong="H3588">porque</char> era muy <char style="w" strong="H4751">amarga</char>. (<char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> lugar <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H7121">llama</char> Mara, <char style="w" strong="H3588">que</char> significa &#8220;<char style="w" strong="H4751">amargo</char>&#8221;).<verse eid="EXO 15:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 15:24"/>Entonces <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> empez&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> quejar <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> dijeron: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4100">Pues</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> vamos <char style="w" strong="H3068">a</char> tomar?&#8221;<verse eid="EXO 15:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 15:25"/>Mois&#233;s le pidi&#243; ayuda <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, y Yahv&#233; le mostr&#243; un pedazo <char style="w" strong="H4325">de</char> <char style="w" strong="H6086">madera</char>; Mois&#233;s lo <char style="w" strong="H7993">ech&#243;</char> al <char style="w" strong="H4325">agua</char>, y el <char style="w" strong="H4325">agua</char> se volvi&#243; dulce. <char style="w" strong="H8033">All&#237;</char> en Mara, Yahv&#233; les <char style="w" strong="H7760">dio</char> leyes y normas, y <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char> los <char style="w" strong="H7760">puso</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5254">prueba</char>.<verse eid="EXO 15:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 15:26"/><char style="w" strong="H5921">Les</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> ustedes <char style="w" strong="H8085">escuchan</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> atenci&#243;n <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H6963">voz</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H6213">hacen</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> agrada, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H8085">obedecen</char> mis <char style="w" strong="H4687">mandamientos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> cumplen <char style="w" strong="H3605">todas</char> mis leyes, <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> mandar&#233; <char style="w" strong="H3605">ninguna</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> enfermedades <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> mand&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char>; <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> soy Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7495">sana</char>.&#8221;<verse eid="EXO 15:26"/></para>
  <para style="p"><verse number="27" style="v" sid="EXO 15:27"/><char style="w" strong="H5921">Despu&#233;s</char> llegaron <char style="w" strong="H3068">a</char> Elim, un lugar <char style="w" strong="H8033">donde</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H8147">doce</char> manantiales <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H7657">setenta</char> <char style="w" strong="H8558">palmeras</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> acamparon <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char>, <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char>.<verse eid="EXO 15:27"/></para>
  <chapter eid="EXO 15"/>
  <chapter number="16" style="c" sid="EXO 16"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 16:1"/><char style="w" strong="H3605">Toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> Elim y lleg&#243; al <char style="w" strong="H4057">desierto</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H5512">Sin</char>, <char style="w" strong="H3117">que</char> est&#225; entre Elim y <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char>. Llegaron all&#237; <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H2568">quince</char> del <char style="w" strong="H8145">segundo</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char>, <char style="w" strong="H8145">despu&#233;s</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> haber <char style="w" strong="H3318">salido</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 16:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 16:2"/>All&#237; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char>, <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> comunidad <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas empez&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> quejarse <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Aar&#243;n;<verse eid="EXO 16:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 16:3"/><char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> dec&#237;an: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H4310">Ojal&#225;</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">nos</char> hubiera quitado <char style="w" strong="H5921">la</char> vida <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>! All&#225; <char style="w" strong="H5921">nos</char> <char style="w" strong="H3427">sent&#225;bamos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> comer <char style="w" strong="H1320">carne</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> ollas <char style="w" strong="H3588">y</char> com&#237;amos <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H5921">hasta</char> llenarnos. &#161;<char style="w" strong="H3588">Pero</char> ustedes <char style="w" strong="H5921">nos</char> trajeron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> matarnos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H7458">hambre</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char>!&#8221;<verse eid="EXO 16:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 16:4"/><char style="w" strong="H3117">Entonces</char> Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H2005">Mira</char>, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> hacer <char style="w" strong="H4480">que</char> les llueva <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H8064">cielo</char>. La <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H3318">saldr&#225;</char> todos los <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> recoger solo <char style="w" strong="H1697">lo</char> necesario <char style="w" strong="H4616">para</char> ese <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>. <char style="w" strong="H4480">De</char> esta <char style="w" strong="H1697">manera</char> los pondr&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5254">prueba</char> <char style="w" strong="H4616">para</char> ver <char style="w" strong="H2005">si</char> obedecen mis instrucciones <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3808">no</char>.<verse eid="EXO 16:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 16:5"/><char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H8345">sexto</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>, <char style="w" strong="H3117">cuando</char> preparen <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> lleven, recoger&#225;n <char style="w" strong="H5921">el</char> doble <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H3950">recogen</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> dem&#225;s <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>.&#8221;<verse eid="EXO 16:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 16:6"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> Aar&#243;n les dijeron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas: &#8220;Hoy <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6153">tarde</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> dar&#225;n cuenta <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> fue Yahv&#233; <char style="w" strong="H3605">quien</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 16:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 16:7"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H7200">ver&#225;n</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3519">gloria</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> ya <char style="w" strong="H8085">escuch&#243;</char> <char style="w" strong="H4100">c&#243;mo</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> andan quejando <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char>. <char style="w" strong="H5921">Al</char> fin <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> cabo, &#191;qui&#233;nes somos <char style="w" strong="H5168">nosotros</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> anden quejando <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5168">nosotros</char>?&#8221;<verse eid="EXO 16:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 16:8"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H5921">les</char> dijo: &#8220;Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5414">dar</char> <char style="w" strong="H1320">carne</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> comer <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6153">tarde</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> llenen, <char style="w" strong="H3588">porque</char> ya <char style="w" strong="H8085">escuch&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> quejas <char style="w" strong="H3588">que</char> tienen <char style="w" strong="H5921">contra</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char>. &#191;Acaso <char style="w" strong="H5168">nosotros</char> somos alguien? &#161;Sus quejas <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3588">son</char> <char style="w" strong="H5921">contra</char> <char style="w" strong="H5168">nosotros</char>, <char style="w" strong="H3588">son</char> <char style="w" strong="H5921">contra</char> Yahv&#233;!&#8221;<verse eid="EXO 16:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 16:9"/>Luego <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8220;Diles <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H3588">que</char> se acerquen <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char> ya <char style="w" strong="H8085">escuch&#243;</char> sus quejas&#8221;.<verse eid="EXO 16:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 16:10"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3605">mientras</char> Aar&#243;n le <char style="w" strong="H1696">hablaba</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H3605">ellos</char> voltearon hacia <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char>, &#161;<char style="w" strong="H3519">y</char> <char style="w" strong="H7200">vieron</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H3519">gloria</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H7200">apareci&#243;</char> en <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char>!<verse eid="EXO 16:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 16:11"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>:<verse eid="EXO 16:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 16:12"/>&#8220;He escuchado las quejas <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas. <char style="w" strong="H1696">Diles</char> esto: &#8216;Al atardecer comer&#225;n <char style="w" strong="H1320">carne</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> llenar&#225;n <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char>. <char style="w" strong="H3588">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> soy Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 16:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 16:13"/>Esa misma <char style="w" strong="H6153">tarde</char> llegaron much&#237;simas <char style="w" strong="H7958">codornices</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H3680">cubrieron</char> <char style="w" strong="H5439">todo</char> <char style="w" strong="H4264">el</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char>, y <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> siguiente <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> una capa de <char style="w" strong="H2919">roc&#237;o</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char> de las carpas.<verse eid="EXO 16:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 16:14"/>Cuando <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2919">roc&#237;o</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> evapor&#243;, vieron <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> superficie <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char> hab&#237;a quedado algo fino <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> forma <char style="w" strong="H5921">de</char> escamas, tan fino <char style="w" strong="H5921">como</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> escarcha <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> suelo.<verse eid="EXO 16:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 16:15"/>Al verlo, <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H3045">se</char> preguntaban unos <char style="w" strong="H3068">a</char> otros: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H1931">esto</char> <char style="w" strong="H3588">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H1931">es</char>?&#8221; <char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3045">sab&#237;an</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">era</char>. <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> les explic&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H1931">Es</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> Yahv&#233; les <char style="w" strong="H3808">ha</char> <char style="w" strong="H5414">dado</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> comer.<verse eid="EXO 16:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 16:16"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> la <char style="w" strong="H6680">orden</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> Yahv&#233;: &#8216;<char style="w" strong="H1697">Cada</char> uno debe recoger <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> necesite <char style="w" strong="H4480">para</char> <char style="w" strong="H5315">comer</char>. Recojan unos dos kilos <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H5315">persona</char>, <char style="w" strong="H6310">seg&#250;n</char> la cantidad <char style="w" strong="H4480">de</char> gente <char style="w" strong="H4480">que</char> viva <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H1697">cada</char> carpa&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 16:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 16:17"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> israelitas <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3651">as&#237;</char>. Unos <char style="w" strong="H3950">recogieron</char> <char style="w" strong="H7235">m&#225;s</char> y otros menos.<verse eid="EXO 16:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 16:18"/>Pero al medirlo, <char style="w" strong="H3808">ni</char> le sobr&#243; al <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3950">recogi&#243;</char> <char style="w" strong="H7235">mucho</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> le falt&#243; al <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3950">recogi&#243;</char> <char style="w" strong="H4591">poco</char>. Cada uno hab&#237;a recogido exactamente <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> necesitaba para comer.<verse eid="EXO 16:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 16:19"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> les advirti&#243;: &#8220;Nadie debe guardar nada <char style="w" strong="H5704">para</char> el d&#237;a siguiente&#8221;.<verse eid="EXO 16:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 16:20"/>Pero <char style="w" strong="H3498">algunos</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> hicieron caso <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> guardaron un poco <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> otro d&#237;a; pero <char style="w" strong="H5921">la</char> comida <char style="w" strong="H5921">se</char> llen&#243; <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H8438">gusanos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> empez&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> apestar. <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> enoj&#243; mucho <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">ellos</char>.<verse eid="EXO 16:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 16:21"/>As&#237; <char style="w" strong="H6310">que</char> todas las ma&#241;anas cada uno recog&#237;a lo <char style="w" strong="H6310">que</char> iba <char style="w" strong="H3068">a</char> comer, porque en cuanto el <char style="w" strong="H8121">sol</char> <char style="w" strong="H2552">calentaba</char>, aquello se derret&#237;a.<verse eid="EXO 16:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 16:22"/><char style="w" strong="H3605">El</char> <char style="w" strong="H8345">sexto</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3950">recogieron</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> doble de <char style="w" strong="H3899">comida</char>, <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H1961">sea</char>, unos cuatro kilos <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H3605">cada</char> persona. <char style="w" strong="H3117">Entonces</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> l&#237;deres de <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad <char style="w" strong="H1961">fueron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> avisarle <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 16:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 16:23"/>Mois&#233;s les <char style="w" strong="H1696">dijo</char>: &#8220;<char style="w" strong="H1931">Esto</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> Yahv&#233; orden&#243;: &#8216;<char style="w" strong="H4279">Ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> un d&#237;a <char style="w" strong="H5704">de</char> descanso, un <char style="w" strong="H7676">s&#225;bado</char> <char style="w" strong="H6944">consagrado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H1931">As&#237;</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> cocinen hoy <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> tengan <char style="w" strong="H1931">que</char> cocinar, <char style="w" strong="H5704">y</char> hiervan <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> tengan <char style="w" strong="H1931">que</char> hervir. <char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H1931">que</char> sobre gu&#225;rdenlo <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H4279">ma&#241;ana</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 16:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 16:24"/>Ellos guardaron las sobras <char style="w" strong="H5704">para</char> el d&#237;a siguiente, tal <char style="w" strong="H1961">como</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H6680">les</char> dijo, <char style="w" strong="H5704">y</char> la comida <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> ech&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> perder <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> agusan&#243;.<verse eid="EXO 16:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 16:25"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> les dijo: &#8220;C&#243;manse eso <char style="w" strong="H3117">hoy</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char> <char style="w" strong="H3588">es</char> <char style="w" strong="H7676">s&#225;bado</char>, <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> descanso <char style="w" strong="H3588">en</char> honor <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H3117">Hoy</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> van <char style="w" strong="H3068">a</char> encontrar <char style="w" strong="H3808">nada</char> all&#225; afuera.<verse eid="EXO 16:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 16:26"/><char style="w" strong="H1961">Tienen</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la semana <char style="w" strong="H1961">para</char> recogerlo, pero el <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H1961">es</char> de descanso; ese <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">habr&#225;</char> <char style="w" strong="H3808">nada</char>&#8221;.<verse eid="EXO 16:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 16:27"/><char style="w" strong="H3808">Aun</char> as&#237;, el <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> algunos <char style="w" strong="H3318">salieron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> recoger, pero <char style="w" strong="H3808">no</char> encontraron <char style="w" strong="H3808">nada</char>.<verse eid="EXO 16:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 16:28"/>Entonces Yahv&#233; le reclam&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H5704">Hasta</char> <char style="w" strong="H5704">cu&#225;ndo</char> se van <char style="w" strong="H3068">a</char> negar <char style="w" strong="H3068">a</char> obedecer mis <char style="w" strong="H4687">mandamientos</char> <char style="w" strong="H5704">y</char> mis instrucciones?<verse eid="EXO 16:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 16:29"/>Entiendan <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H5414">di</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7676">s&#225;bado</char> <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> descanso; <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H8345">sexto</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H5414">doy</char> <char style="w" strong="H3899">comida</char> suficiente <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3117">dos</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>. <char style="w" strong="H1931">El</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> todos deben quedarse <char style="w" strong="H5921">donde</char> <char style="w" strong="H3427">est&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H3318">salir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> buscar nada&#8221;.<verse eid="EXO 16:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 16:30"/>As&#237; <char style="w" strong="H5971">que</char> el <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> descans&#243; el <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>.<verse eid="EXO 16:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 16:31"/><char style="w" strong="H1931">Los</char> israelitas <char style="w" strong="H7121">llamaron</char> &#8220;<char style="w" strong="H4478">man&#225;</char>&#8221; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">ese</char> alimento. <char style="w" strong="H1931">Era</char> <char style="w" strong="H3836">blanco</char> <char style="w" strong="H1931">como</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> semilla de cilantro y sab&#237;a <char style="w" strong="H3068">a</char> galletas con <char style="w" strong="H1706">miel</char>.<verse eid="EXO 16:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 16:32"/><char style="w" strong="H3318">Luego</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H2088">Esto</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> Yahv&#233; ha <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>: &#8216;Guarden unos dos kilos <char style="w" strong="H4480">de</char> man&#225; <char style="w" strong="H4616">para</char> las futuras <char style="w" strong="H1755">generaciones</char>, <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H7200">vean</char> el <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H4480">con</char> el <char style="w" strong="H4480">que</char> los aliment&#233; <char style="w" strong="H4480">en</char> el <char style="w" strong="H4057">desierto</char> cuando los <char style="w" strong="H3318">saqu&#233;</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 16:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 16:33"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8220;Consigue un frasco, <char style="w" strong="H5414">pon</char> adentro unos <char style="w" strong="H6440">dos</char> kilos <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H4478">man&#225;</char> y ponlo en la <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5414">para</char> <char style="w" strong="H4478">que</char> se conserve <char style="w" strong="H5414">para</char> las futuras <char style="w" strong="H1755">generaciones</char>.&#8221;<verse eid="EXO 16:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 16:34"/>Aar&#243;n hizo lo que Yahv&#233; le <char style="w" strong="H6680">orden&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, y <char style="w" strong="H3240">puso</char> el frasco con el man&#225; frente al arca del pacto para que se conservara all&#237;.<verse eid="EXO 16:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 16:35"/><char style="w" strong="H3427">Los</char> israelitas comieron <char style="w" strong="H4478">man&#225;</char> durante cuarenta <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char>, <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> llegaron <char style="w" strong="H3068">a</char> una tierra donde hab&#237;a gente; comieron <char style="w" strong="H4478">man&#225;</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> llegaron <char style="w" strong="H3068">a</char> la frontera <char style="w" strong="H5704">de</char> <char style="w" strong="H3667">Cana&#225;n</char>.<verse eid="EXO 16:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 16:36"/>(<char style="w" strong="H1931">La</char> medida <char style="w" strong="H1931">que</char> usaban para recoger <char style="w" strong="H1931">el</char> man&#225; <char style="w" strong="H1931">era</char> de unos dos litros). <note style="f" caller="+"><char style="fr">16:36 </char><char style="ft">Literalmente: Un gomer es la d&#233;cima parte de un efa.</char></note><verse eid="EXO 16:36"/></para>
  <chapter eid="EXO 16"/>
  <chapter number="17" style="c" sid="EXO 17"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 17:1"/><char style="w" strong="H3605">Toda</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> comunidad <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H5265">parti&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5512">Sin</char>, viajando <char style="w" strong="H5921">por</char> etapas <char style="w" strong="H5921">seg&#250;n</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6310">mandato</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5921">y</char> acamparon <char style="w" strong="H5921">en</char> Refidim; pero <char style="w" strong="H5921">no</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> bebiera.<verse eid="EXO 17:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 17:2"/><char style="w" strong="H4100">Por</char> eso <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> reclam&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y <char style="w" strong="H5973">le</char> exigi&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H5414">Danos</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H5414">para</char> <char style="w" strong="H8354">beber</char>&#8221;.</para>
  <para style="p"><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5973">les</char> contest&#243;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> pelean <char style="w" strong="H5973">conmigo</char>? &#191;<char style="w" strong="H4100">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> ponen <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5254">prueba</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;?&#8221;<verse eid="EXO 17:2"/></para>
  <para style="p"><verse number="3" style="v" sid="EXO 17:3"/>Pero <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> estaba <char style="w" strong="H4191">muerta</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6772">sed</char>; <char style="w" strong="H5921">por</char> eso murmuraron <char style="w" strong="H5921">contra</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> dijeron: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H5921">Para</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> <char style="w" strong="H5927">sacaste</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>? &#191;Solo <char style="w" strong="H5921">para</char> matarnos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6772">sed</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">nosotros</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> nuestros <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> nuestro <char style="w" strong="H4735">ganado</char>?&#8221;<verse eid="EXO 17:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 17:4"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le suplic&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4100">Qu&#233;</char> <char style="w" strong="H6213">hago</char> con <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>? &#161;Falta <char style="w" strong="H4592">poco</char> <char style="w" strong="H5971">para</char> <char style="w" strong="H4100">que</char> me agarren <char style="w" strong="H3068">a</char> pedradas!&#8221;<verse eid="EXO 17:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="EXO 17:5"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H5674">Pasa</char> al frente del <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, lleva <char style="w" strong="H5971">contigo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> algunos <char style="w" strong="H6440">de</char> los l&#237;deres <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H3947">toma</char> la <char style="w" strong="H4294">vara</char> con la <char style="w" strong="H5971">que</char> golpeaste <char style="w" strong="H2975">el</char> <char style="w" strong="H2975">r&#237;o</char> Nilo, y vete <char style="w" strong="H5971">para</char> <char style="w" strong="H6440">all&#225;</char>.<verse eid="EXO 17:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 17:6"/><char style="w" strong="H4480">Yo</char> <char style="w" strong="H5975">estar&#233;</char> esper&#225;ndote <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6697">roca</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H5975">est&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H2722">Horeb</char>. Golpear&#225;s <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6697">roca</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3318">saldr&#225;</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H8033">ella</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> beba&#8221;. <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H3651">as&#237;</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> vista <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> l&#237;deres <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 17:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 17:7"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> Mois&#233;s <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> aquel <char style="w" strong="H4725">lugar</char> Masah,<note style="f" caller="+"><char style="fr">17:7 </char><char style="ft">&#8220;Masah&#8221; significa poner a prueba.</char></note> <char style="w" strong="H5921">y</char> tambi&#233;n Merib&#225;,<note style="f" caller="+"><char style="fr">17:7 </char><char style="ft">&#8220;Merib&#225;&#8221; significa discusi&#243;n o pleito.</char></note> <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H7379">pleito</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">porque</char> pusieron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5254">prueba</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H7121">decir</char>: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H3426">Est&#225;</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H5921">nosotros</char>, <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H5921">no</char>?&#8221;<verse eid="EXO 17:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 17:8"/><char style="w" strong="H5973">En</char> ese tiempo, <char style="w" strong="H5973">los</char> amalecitas vinieron y atacaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H5973">en</char> Refidim.<verse eid="EXO 17:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 17:9"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3091">Josu&#233;</char>: &#8220;Escoge <char style="w" strong="H3068">a</char> algunos hombres <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3318">sal</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> pelear <char style="w" strong="H5921">contra</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> amalecitas. <char style="w" strong="H4279">Ma&#241;ana</char> yo <char style="w" strong="H5324">estar&#233;</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> cima <char style="w" strong="H5921">del</char> cerro <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4294">vara</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Dios <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char>&#8221;.<verse eid="EXO 17:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 17:10"/><char style="w" strong="H3091">Josu&#233;</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> que <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le orden&#243; y <char style="w" strong="H5927">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> pelear contra los amalecitas, mientras que <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, Aar&#243;n y <char style="w" strong="H2354">Hur</char> <char style="w" strong="H5927">subieron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la cima del cerro.<verse eid="EXO 17:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 17:11"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> resulta <char style="w" strong="H1961">que</char>, mientras <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> manten&#237;a <char style="w" strong="H1961">los</char> brazos en <char style="w" strong="H7311">alto</char>, <char style="w" strong="H1961">los</char> israelitas ganaban la batalla; pero <char style="w" strong="H1961">cuando</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> bajaba, ganaban <char style="w" strong="H1961">los</char> amalecitas.<verse eid="EXO 17:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 17:12"/><char style="w" strong="H1961">Como</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> brazos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> cansaron, Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H2354">Hur</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> consiguieron una piedra <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> sentara. <char style="w" strong="H2088">Luego</char>, uno <char style="w" strong="H5921">de</char> cada <char style="w" strong="H3027">lado</char>, <char style="w" strong="H5921">le</char> sostuvieron <char style="w" strong="H3427">los</char> brazos <char style="w" strong="H5921">en</char> alto, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H2088">as&#237;</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> mantuvieron firmes <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H7760">puso</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8121">sol</char>.<verse eid="EXO 17:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 17:13"/><char style="w" strong="H5971">De</char> esta manera, <char style="w" strong="H3091">Josu&#233;</char> derrot&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> los amalecitas <char style="w" strong="H3068">a</char> filo <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H2719">espada</char>.<verse eid="EXO 17:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 17:14"/><char style="w" strong="H3588">Entonces</char> Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3789">Escribe</char> <char style="w" strong="H2063">esto</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> un <char style="w" strong="H5612">libro</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> quede <char style="w" strong="H3588">como</char> un <char style="w" strong="H2146">recuerdo</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> l&#233;eselo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3091">Josu&#233;</char>: Voy <char style="w" strong="H3068">a</char> borrar <char style="w" strong="H3588">por</char> completo <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H2146">recuerdo</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> amalecitas <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> faz <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra.&#8221;<verse eid="EXO 17:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 17:15"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> construy&#243; un <char style="w" strong="H4196">altar</char> y lo <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char> &#8220;Yahv&#233; es mi bandera&#8221;.<note style="f" caller="+"><char style="fr">17:15 </char><char style="ft">En hebreo, Yahv&#233; Nissi.</char></note><verse eid="EXO 17:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 17:16"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> exclam&#243;: &#8220;&#161;Levantemos <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3027">manos</char> <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> trono <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233;! Yahv&#233; estar&#225; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H4421">guerra</char> <char style="w" strong="H5921">contra</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> amalecitas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char>.&#8221;<verse eid="EXO 17:16"/></para>
  <chapter eid="EXO 17"/>
  <chapter number="18" style="c" sid="EXO 18"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 18:1"/>Jetro, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3548">sacerdote</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4080">Madi&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H2859">suegro</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, <char style="w" strong="H5971">se</char> enter&#243; <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6213">hecho</char> <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">c&#243;mo</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H3318">sacado</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 18:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 18:2"/>Entonces Jetro <char style="w" strong="H3947">llev&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> S&#233;fora, la esposa de <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> (<char style="w" strong="H3068">a</char> quien <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> hab&#237;a enviado de regreso <char style="w" strong="H3068">a</char> casa de su padre),<verse eid="EXO 18:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 18:3"/>junto <char style="w" strong="H3588">con</char> sus <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>. Uno <char style="w" strong="H3588">de</char> ellos <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H8034">llamaba</char> Gers&#243;n,<note style="f" caller="+"><char style="fr">18:3 </char><char style="ft">&#8220;Gers&#243;n&#8221; (Gershom) suena como la frase hebrea que significa &#8220;fui un extranjero all&#237;&#8221;.</char></note> <char style="w" strong="H3588">porque</char> Mois&#233;s <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> dicho: &#8220;<char style="w" strong="H1961">Fui</char> un <char style="w" strong="H5237">extranjero</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> tierra <char style="w" strong="H5237">extra&#241;a</char>&#8221;.<verse eid="EXO 18:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 18:4"/><char style="w" strong="H3588">El</char> otro hijo se <char style="w" strong="H8034">llamaba</char> Eliezer,<note style="f" caller="+"><char style="fr">18:4 </char><char style="ft">&#8220;Eliezer&#8221; significa &#8220;Dios es mi ayudador&#8221;.</char></note> <char style="w" strong="H3588">porque</char> Mois&#233;s <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> dicho: &#8220;<char style="w" strong="H3588">El</char> Dios <char style="w" strong="H3588">de</char> mi padre <char style="w" strong="H3588">me</char> ayud&#243; <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> salv&#243; <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H2719">espada</char> del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>&#8221;.<verse eid="EXO 18:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 18:5"/>Jetro, <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H2859">suegro</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, lleg&#243; al <char style="w" strong="H4057">desierto</char> con <char style="w" strong="H1931">la</char> esposa y <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, al lugar <char style="w" strong="H8033">donde</char> estaban acampando junto al <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Dios.<verse eid="EXO 18:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 18:6"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> mand&#243; avisar: &#8220;Yo, tu <char style="w" strong="H2859">suegro</char> Jetro, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> visitarte; vengo <char style="w" strong="H5973">con</char> tu esposa y <char style="w" strong="H5973">con</char> tus <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>&#8221;.<verse eid="EXO 18:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 18:7"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> recibir <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H2859">suegro</char>, se inclin&#243; ante &#233;l y lo <char style="w" strong="H5401">bes&#243;</char>. Se <char style="w" strong="H7592">preguntaron</char> c&#243;mo estaban de salud y entraron <char style="w" strong="H3318">en</char> la carpa.<verse eid="EXO 18:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 18:8"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> <char style="w" strong="H5608">cont&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H2859">suegro</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H4672">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6213">hecho</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> favor <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> dificultades <char style="w" strong="H5921">que</char> hab&#237;an pasado <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1870">camino</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">c&#243;mo</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4672">hab&#237;a</char> salvado.<verse eid="EXO 18:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 18:9"/>Jetro <char style="w" strong="H5921">se</char> alegr&#243; mucho <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cosas <char style="w" strong="H2896">buenas</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6213">hecho</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H5921">al</char> rescatarlos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3027">manos</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char>.<verse eid="EXO 18:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 18:10"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> exclam&#243; Jetro: &#8220;&#161;Alabado sea Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5971">que</char> los rescat&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> ustedes del <char style="w" strong="H3027">poder</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> los <char style="w" strong="H4714">egipcios</char> y del <char style="w" strong="H6547">fara&#243;n</char>! &#161;&#201;l liber&#243; <char style="w" strong="H8478">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> del control <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>!<verse eid="EXO 18:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 18:11"/><char style="w" strong="H6258">Ahora</char> estoy seguro <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3588">es</char> <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H1419">grande</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> dem&#225;s dioses, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> aplast&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> egipcios <char style="w" strong="H3588">cuando</char> <char style="w" strong="H3605">estos</char> trataron <char style="w" strong="H3068">a</char> Israel <char style="w" strong="H5921">con</char> tanta arrogancia.&#8221;<verse eid="EXO 18:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 18:12"/>Luego Jetro ofreci&#243; un <char style="w" strong="H5930">holocausto</char> y otros <char style="w" strong="H2077">sacrificios</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios. Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> l&#237;deres <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> fueron <char style="w" strong="H3068">a</char> compartir una <char style="w" strong="H3899">comida</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H2859">suegro</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> Dios.<verse eid="EXO 18:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 18:13"/><char style="w" strong="H5921">Al</char> d&#237;a <char style="w" strong="H4283">siguiente</char>, <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> sent&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> resolver <char style="w" strong="H3427">los</char> problemas <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H1961">estuvo</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H5975">pie</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H4480">alrededor</char> <char style="w" strong="H4480">desde</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> noche.<verse eid="EXO 18:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 18:14"/><char style="w" strong="H4100">Cuando</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> <char style="w" strong="H2859">suegro</char> <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> trabajo <char style="w" strong="H4100">que</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1931">ten&#237;a</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char>, <char style="w" strong="H1931">le</char> pregunt&#243;: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H4100">Qu&#233;</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H4100">que</char> <char style="w" strong="H2088">est&#225;s</char> <char style="w" strong="H6213">haciendo</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>? &#191;<char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> sientas <char style="w" strong="H6213">t&#250;</char> <char style="w" strong="H1931">solo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> atenderlos, <char style="w" strong="H3605">mientras</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> quedan <char style="w" strong="H4480">de</char> pie esperando <char style="w" strong="H4480">desde</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> noche?&#8221;<verse eid="EXO 18:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 18:15"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le contest&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Es</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> viene <char style="w" strong="H3068">a</char> m&#237; <char style="w" strong="H3588">para</char> conocer <char style="w" strong="H3588">la</char> voluntad <char style="w" strong="H3588">de</char> Dios.<verse eid="EXO 18:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 18:16"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> <char style="w" strong="H1961">tienen</char> alg&#250;n pleito, <char style="w" strong="H3588">me</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> traen <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> decida qui&#233;n <char style="w" strong="H1961">tiene</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> raz&#243;n, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> paso les ense&#241;o <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H2706">mandamientos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> las <char style="w" strong="H8451">leyes</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> Dios.&#8221;<verse eid="EXO 18:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 18:17"/><char style="w" strong="H6213">El</char> <char style="w" strong="H2859">suegro</char> le dijo: &#8220;<char style="w" strong="H1697">Lo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H6213">est&#225;s</char> <char style="w" strong="H6213">haciendo</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> est&#225; <char style="w" strong="H2896">bien</char>.<verse eid="EXO 18:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 18:18"/><char style="w" strong="H4480">Te</char> vas <char style="w" strong="H3068">a</char> agotar <char style="w" strong="H6213">t&#250;</char>, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H4480">se</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> agotar <char style="w" strong="H1571">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char>. <char style="w" strong="H2088">Este</char> trabajo <char style="w" strong="H2088">es</char> demasiado <char style="w" strong="H3515">pesado</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H4480">ti</char>; <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3201">puedes</char> <char style="w" strong="H3201">hacerlo</char> <char style="w" strong="H6213">t&#250;</char> solo.<verse eid="EXO 18:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 18:19"/>Hazme caso, <char style="w" strong="H5973">te</char> voy <char style="w" strong="H3068">a</char> dar un buen <char style="w" strong="H3289">consejo</char>, y <char style="w" strong="H6258">que</char> Dios <char style="w" strong="H5973">te</char> ayude. T&#250; debes ser <char style="w" strong="H5973">el</char> representante <char style="w" strong="H5973">del</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> ante Dios y presentarle <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5973">&#233;l</char> <char style="w" strong="H5973">los</char> problemas.<verse eid="EXO 18:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 18:20"/>Ens&#233;&#241;ales <char style="w" strong="H3068">a</char> ellos los <char style="w" strong="H2706">mandamientos</char> y las <char style="w" strong="H8451">leyes</char>, <char style="w" strong="H3068">e</char> ind&#237;cales c&#243;mo deben portarse y <char style="w" strong="H3045">qu&#233;</char> es <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3045">que</char> deben <char style="w" strong="H6213">hacer</char>.<verse eid="EXO 18:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 18:21"/>Pero <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H3605">mismo</char> tiempo, escoge <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> hombres capaces <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> respeten <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios, hombres honestos <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">no</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> dejen sobornar. N&#243;mbralos l&#237;deres <char style="w" strong="H5921">de</char> grupos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6235">mil</char>, <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3967">cien</char>, <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6235">diez</char> personas.<verse eid="EXO 18:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 18:22"/>Deja <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1992">ellos</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> encarguen <char style="w" strong="H5921">de</char> resolver <char style="w" strong="H1992">los</char> problemas diarios <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>. <char style="w" strong="H1992">Los</char> casos <char style="w" strong="H5921">m&#225;s</char> dif&#237;ciles <char style="w" strong="H5921">te</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> pasar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">ti</char>, pero <char style="w" strong="H1992">ellos</char> resolver&#225;n <char style="w" strong="H1992">los</char> problemas <char style="w" strong="H6996">menores</char>. <char style="w" strong="H1992">As&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> quitar&#225;s un peso <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">encima</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1992">ellos</char> compartir&#225;n <char style="w" strong="H5921">la</char> carga <char style="w" strong="H5921">contigo</char>.<verse eid="EXO 18:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 18:23"/><char style="w" strong="H1571">Si</char> <char style="w" strong="H6213">haces</char> <char style="w" strong="H2088">esto</char>, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">si</char> Dios <char style="w" strong="H1571">as&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H6680">ordena</char>, vas <char style="w" strong="H3068">a</char> poder aguantar <char style="w" strong="H5921">el</char> ritmo <char style="w" strong="H5921">de</char> trabajo, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> ir&#225; <char style="w" strong="H3068">a</char> su casa tranquila.&#8221;<verse eid="EXO 18:23"/></para>
  <para style="p"><verse number="24" style="v" sid="EXO 18:24"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> sigui&#243; <char style="w" strong="H3605">el</char> consejo de su <char style="w" strong="H2859">suegro</char> <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> le dijo.<verse eid="EXO 18:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 18:25"/>Escogi&#243; hombres capaces <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> nombr&#243; l&#237;deres <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>: <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5414">hizo</char> <char style="w" strong="H8269">jefes</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6235">mil</char>, <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3967">cien</char>, <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6235">diez</char> personas.<verse eid="EXO 18:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 18:26"/><char style="w" strong="H3068">A</char> partir <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H6256">entonces</char>, <char style="w" strong="H1992">ellos</char> <char style="w" strong="H1992">se</char> encargaban <char style="w" strong="H5971">de</char> resolver <char style="w" strong="H1992">los</char> problemas diarios <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char>. <char style="w" strong="H1992">Los</char> casos m&#225;s complicados <char style="w" strong="H1992">se</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> llevaban <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, pero <char style="w" strong="H1992">ellos</char> <char style="w" strong="H1992">mismos</char> decid&#237;an en <char style="w" strong="H1992">los</char> asuntos <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H6996">menor</char> importancia.<verse eid="EXO 18:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 18:27"/>Despu&#233;s, <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> se <char style="w" strong="H7971">despidi&#243;</char> de su <char style="w" strong="H2859">suegro</char>, y Jetro regres&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> su pa&#237;s.<verse eid="EXO 18:27"/></para>
  <chapter eid="EXO 18"/>
  <chapter number="19" style="c" sid="EXO 19"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 19:1"/>Exactamente al cumplirse tres <char style="w" strong="H2320">meses</char> desde <char style="w" strong="H3117">que</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H3318">salieron</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, llegaron al <char style="w" strong="H4057">desierto</char> del <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char>.<verse eid="EXO 19:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 19:2"/>Despu&#233;s <char style="w" strong="H5048">de</char> salir <char style="w" strong="H5048">de</char> Refidim, llegaron al <char style="w" strong="H4057">desierto</char> del <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char> y acamparon <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char>, justo <char style="w" strong="H5048">frente</char> al <char style="w" strong="H2022">monte</char>.<verse eid="EXO 19:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 19:3"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5927">subi&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> encontrarse <char style="w" strong="H4480">con</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H3541">y</char> Yahv&#233; lo <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char> <char style="w" strong="H4480">desde</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H3541">y</char> le <char style="w" strong="H5046">dijo</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3541">Esto</char> <char style="w" strong="H3541">es</char> lo <char style="w" strong="H4480">que</char> le vas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7121">decir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H1004">familia</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3290">Jacob</char>; an&#250;nciales <char style="w" strong="H3541">esto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas:<verse eid="EXO 19:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 19:4"/>&#8216;Ustedes mismos <char style="w" strong="H7200">vieron</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H6213">hice</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4714">egipcios</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">c&#243;mo</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5375">llev&#233;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> ustedes <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H3671">alas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> &#225;guila <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> traje <char style="w" strong="H6213">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char>.<verse eid="EXO 19:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 19:5"/><char style="w" strong="H6258">Ahora</char> <char style="w" strong="H3588">bien</char>, <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> verdad <char style="w" strong="H3588">me</char> <char style="w" strong="H8085">obedecen</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> cumplen <char style="w" strong="H1961">mi</char> <char style="w" strong="H1285">pacto</char>, ustedes <char style="w" strong="H1961">ser&#225;n</char> <char style="w" strong="H1961">mi</char> tesoro <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char> preciado <char style="w" strong="H3588">entre</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> las naciones <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra; <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra <char style="w" strong="H1961">es</char> m&#237;a.<verse eid="EXO 19:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 19:6"/><char style="w" strong="H1961">Ser&#225;n</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H1961">m&#237;</char> un <char style="w" strong="H4467">reino</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3548">sacerdotes</char> y una <char style="w" strong="H1471">naci&#243;n</char> <char style="w" strong="H6918">santa</char>&#8217;. Estas <char style="w" strong="H1961">son</char> las <char style="w" strong="H1697">palabras</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> debes comunicarles <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas&#8221;.<verse eid="EXO 19:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 19:7"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> regres&#243;, <char style="w" strong="H6680">mand&#243;</char> <char style="w" strong="H7121">llamar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> l&#237;deres del <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> y <char style="w" strong="H6680">les</char> explic&#243; <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> Yahv&#233; le hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>.<verse eid="EXO 19:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 19:8"/><char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H6030">respondi&#243;</char> al <char style="w" strong="H3605">mismo</char> tiempo: &#8220;<char style="w" strong="H6213">Haremos</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> Yahv&#233; ha <char style="w" strong="H1697">dicho</char>&#8221;. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le llev&#243; <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H1697">respuesta</char> del <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 19:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 19:9"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5973">le</char> <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Voy <char style="w" strong="H3068">a</char> acercarme <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5973">ti</char> <char style="w" strong="H5973">en</char> medio <char style="w" strong="H5973">de</char> una <char style="w" strong="H6051">nube</char> muy <char style="w" strong="H5645">espesa</char>, <char style="w" strong="H5973">para</char> <char style="w" strong="H1571">que</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H8085">escuche</char> <char style="w" strong="H1571">cuando</char> <char style="w" strong="H2009">yo</char> <char style="w" strong="H1696">hable</char> <char style="w" strong="H5973">contigo</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">as&#237;</char> conf&#237;en <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H5973">ti</char> <char style="w" strong="H5973">para</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char>&#8221;. <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> transmiti&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H1571">que</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H1697">dicho</char>.<verse eid="EXO 19:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 19:10"/>Yahv&#233; le orden&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Ve</char> con el <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> y diles <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> purifiquen <char style="w" strong="H3117">hoy</char> y <char style="w" strong="H4279">ma&#241;ana</char>, y <char style="w" strong="H5971">que</char> laven su <char style="w" strong="H8071">ropa</char>.<verse eid="EXO 19:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 19:11"/>Deben estar listos <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> tercer <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> ese <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char>, Yahv&#233;, bajar&#233; <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> vista <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.<verse eid="EXO 19:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 19:12"/>Ponle l&#237;mites al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char> del <char style="w" strong="H2022">monte</char>, y advi&#233;rteles: &#8216;Tengan mucho cuidado <char style="w" strong="H5971">de</char> no <char style="w" strong="H5927">subir</char> al <char style="w" strong="H2022">monte</char> ni <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H5060">tocar</char> sus faldas. <char style="w" strong="H3605">Cualquiera</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> toque <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> ser&#225; condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char>.<verse eid="EXO 19:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 19:13"/><char style="w" strong="H3808">Nadie</char> debe <char style="w" strong="H5060">tocar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> esa persona; al <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> haga <char style="w" strong="H3808">lo</char> matar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> pedradas <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> flechazos. <char style="w" strong="H3068">Ya</char> sea un animal <char style="w" strong="H3068">o</char> una persona, <char style="w" strong="H3808">no</char> quedar&#225; <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H2421">vida</char>&#8217;. Solo <char style="w" strong="H3588">cuando</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> trompeta <char style="w" strong="H3588">d&#233;</char> un toque largo, podr&#225;n acercarse al <char style="w" strong="H2022">monte</char>&#8221;.<verse eid="EXO 19:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 19:14"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> baj&#243; <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> donde estaba el <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, y les orden&#243; purificarse; y <char style="w" strong="H4480">ellos</char> lavaron su <char style="w" strong="H8071">ropa</char>.<verse eid="EXO 19:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 19:15"/>Luego le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H5971">gente</char>: &#8220;Prep&#225;rense <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H5066">el</char> tercer <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>. <char style="w" strong="H1961">No</char> tengan relaciones sexuales con sus mujeres&#8221;.<verse eid="EXO 19:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="EXO 19:16"/><char style="w" strong="H5921">La</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> tercer <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>, <char style="w" strong="H1961">hubo</char> <char style="w" strong="H6963">truenos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1300">rel&#225;mpagos</char>, una <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H3966">muy</char> espesa cubri&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> escuch&#243; un toque <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H7782">trompeta</char> fuert&#237;simo. <char style="w" strong="H3605">Toda</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">estaba</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> puso <char style="w" strong="H3068">a</char> temblar <char style="w" strong="H5921">de</char> miedo.<verse eid="EXO 19:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 19:17"/>Entonces <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H4480">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char> <char style="w" strong="H4480">para</char> encontrarse <char style="w" strong="H4480">con</char> Dios, y <char style="w" strong="H4480">se</char> detuvieron <char style="w" strong="H4480">al</char> pie <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char>.<verse eid="EXO 19:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 19:18"/><char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char> estaba cubierto <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6227">humo</char>, <char style="w" strong="H5921">porque</char> Yahv&#233; hab&#237;a bajado <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> medio <char style="w" strong="H5921">de</char> fuego. <char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H6227">humo</char> <char style="w" strong="H5927">sub&#237;a</char> <char style="w" strong="H5921">como</char> <char style="w" strong="H6440">si</char> fuera <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> un horno, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> temblaba violentamente.<verse eid="EXO 19:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 19:19"/>El <char style="w" strong="H6963">sonido</char> de la <char style="w" strong="H7782">trompeta</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1980">iba</char> haciendo cada vez <char style="w" strong="H6030">m&#225;s</char> fuerte; <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1696">hablaba</char>, y Dios le contestaba con <char style="w" strong="H6963">voz</char> de trueno.<verse eid="EXO 19:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 19:20"/>Yahv&#233; baj&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte <char style="w" strong="H5921">m&#225;s</char> alta <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> subiera. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5927">subi&#243;</char>.<verse eid="EXO 19:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 19:21"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3381">Baja</char> y advi&#233;rtele <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H6435">no</char> traspase los l&#237;mites tratando <char style="w" strong="H4480">de</char> verme, <char style="w" strong="H6435">porque</char> <char style="w" strong="H6435">si</char> lo hacen, <char style="w" strong="H7227">muchos</char> morir&#225;n.<verse eid="EXO 19:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 19:22"/>Incluso los <char style="w" strong="H3548">sacerdotes</char> <char style="w" strong="H6435">que</char> <char style="w" strong="H6435">se</char> acercan <char style="w" strong="H3068">a</char> m&#237;, tienen <char style="w" strong="H6435">que</char> purificarse para <char style="w" strong="H6435">que</char> yo <char style="w" strong="H6435">no</char> los destruya.&#8221;<verse eid="EXO 19:22"/></para>
  <para style="p"><verse number="23" style="v" sid="EXO 19:23"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le contest&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">El</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> poder <char style="w" strong="H5927">subir</char> al <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> t&#250; ya nos advertiste: &#8216;Ponle l&#237;mites al <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> decl&#225;ralo sagrado&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 19:23"/></para>
  <para style="p"><verse number="24" style="v" sid="EXO 19:24"/>Pero Yahv&#233; <char style="w" strong="H5973">le</char> respondi&#243;: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H3381">Baja</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> una vez! <char style="w" strong="H5927">Luego</char> vuelves <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5927">subir</char> t&#250;, y trae <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5973">contigo</char>. Pero <char style="w" strong="H6435">no</char> dejes <char style="w" strong="H6435">que</char> <char style="w" strong="H5973">los</char> <char style="w" strong="H3548">sacerdotes</char> <char style="w" strong="H6435">ni</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H2040">traspasen</char> <char style="w" strong="H5973">los</char> l&#237;mites <char style="w" strong="H5973">para</char> <char style="w" strong="H5927">subir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> donde estoy yo, <char style="w" strong="H6435">no</char> <char style="w" strong="H6435">sea</char> <char style="w" strong="H6435">que</char> <char style="w" strong="H5973">los</char> destruya.&#8221;<verse eid="EXO 19:24"/></para>
  <para style="p"><verse number="25" style="v" sid="EXO 19:25"/>Entonces <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> baj&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> donde estaba el <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> y <char style="w" strong="H5971">se</char> lo comunic&#243;.<verse eid="EXO 19:25"/></para>
  <chapter eid="EXO 19"/>
  <chapter number="20" style="c" sid="EXO 20"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 20:1"/>Dios<note style="f" caller="+"><char style="fr">20:1 </char><char style="ft">Despu&#233;s de &#8220;Dios&#8221;, en hebreo aparecen las letras &#8220;Alef&#8221; y &#8220;Tav&#8221; (la primera y la &#250;ltima letra de su alfabeto) como un marcador gramatical.</char></note> <char style="w" strong="H1696">pronunci&#243;</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> estas <char style="w" strong="H1697">palabras</char>:<verse eid="EXO 20:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 20:2"/>&#8220;Yo soy Yahv&#233;, tu <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, que te <char style="w" strong="H3318">saqu&#233;</char> de la tierra de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, donde eras esclavo.<verse eid="EXO 20:2"/></para>
  <para style="p"><verse number="3" style="v" sid="EXO 20:3"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H1961">tendr&#225;s</char> otros dioses <char style="w" strong="H5921">adem&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char>.<verse eid="EXO 20:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 20:4"/><char style="w" strong="H3808">No</char> te <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">ning&#250;n</char> &#237;dolo, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3605">ninguna</char> <char style="w" strong="H8544">imagen</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> hay <char style="w" strong="H4605">arriba</char> <char style="w" strong="H8478">en</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H8064">cielo</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H8478">abajo</char> <char style="w" strong="H8478">en</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> tierra, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H8478">en</char> las <char style="w" strong="H4325">aguas</char> <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> tierra.<verse eid="EXO 20:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 20:5"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> inclinar&#225;s ante <char style="w" strong="H5921">ellos</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> adorar&#225;s, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char>, Yahv&#233;, tu <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, soy un <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H7067">celoso</char>. <char style="w" strong="H3588">Yo</char> castigo <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5771">maldad</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> padres <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, <char style="w" strong="H5921">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> tercera <char style="w" strong="H3588">y</char> cuarta generaci&#243;n <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> odian;<verse eid="EXO 20:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 20:6"/>pero muestro amor inagotable por mil generaciones <char style="w" strong="H3068">a</char> los que me aman y obedecen mis <char style="w" strong="H4687">mandamientos</char>.<verse eid="EXO 20:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 20:7"/><char style="w" strong="H3808">No</char> uses <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> Yahv&#233;, tu <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> ligera,<note style="f" caller="+"><char style="fr">20:7 </char><char style="ft">O &#8220;No tomar&#225;s el nombre de Yahv&#233;, tu Dios, en vano&#8221;.</char></note> <char style="w" strong="H3588">porque</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3808">no</char> dejar&#225; <char style="w" strong="H3808">sin</char> <char style="w" strong="H5352">castigo</char> <char style="w" strong="H5352">al</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> use mal <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char>.<verse eid="EXO 20:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 20:8"/><char style="w" strong="H2142">Acu&#233;rdate</char> de santificar el <char style="w" strong="H7676">s&#225;bado</char>, <char style="w" strong="H3117">que</char> es el <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> de descanso.<verse eid="EXO 20:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 20:9"/>Tienes <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> en <char style="w" strong="H3605">la</char> semana para <char style="w" strong="H6213">trabajar</char> y <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> tus tareas,<verse eid="EXO 20:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 20:10"/>pero <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> es <char style="w" strong="H1121">de</char> descanso, dedicado <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>. Ese <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">ning&#250;n</char> tipo <char style="w" strong="H1121">de</char> trabajo, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H6213">t&#250;</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H1121">hijo</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H1323">hija</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> esclavo, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> esclava, <char style="w" strong="H3808">ni</char> tus <char style="w" strong="H1121">animales</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H1616">extranjero</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> viva en tus <char style="w" strong="H8179">ciudades</char>.<verse eid="EXO 20:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 20:11"/><char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H8064">cielos</char>, <char style="w" strong="H5921">la</char> tierra, <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> hay <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">ellos</char>, <char style="w" strong="H3588">pero</char> descans&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>. <char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H3651">eso</char>, Yahv&#233; <char style="w" strong="H1288">bendijo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H7676">s&#225;bado</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> declar&#243; <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> sagrado.<verse eid="EXO 20:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 20:12"/><char style="w" strong="H3513">Honra</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> tu padre <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> tu madre, <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> vivas una larga <char style="w" strong="H3117">vida</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> tierra <char style="w" strong="H5921">que</char> Yahv&#233;, tu <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H5921">te</char> <char style="w" strong="H5414">da</char>.<verse eid="EXO 20:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 20:13"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H7523">matar&#225;s</char>.<verse eid="EXO 20:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 20:14"/><char style="w" strong="H3808">No</char> cometer&#225;s adulterio.<verse eid="EXO 20:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 20:15"/><char style="w" strong="H3808">No</char> robar&#225;s.<verse eid="EXO 20:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="EXO 20:16"/><char style="w" strong="H3808">No</char> dar&#225;s <char style="w" strong="H8267">falso</char> <char style="w" strong="H5707">testimonio</char> contra tu <char style="w" strong="H7453">pr&#243;jimo</char>.<verse eid="EXO 20:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 20:17"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H2530">codiciar&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H1004">casa</char> de tu <char style="w" strong="H7453">pr&#243;jimo</char>; <char style="w" strong="H3808">tampoco</char> <char style="w" strong="H2530">codiciar&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> esposa de tu <char style="w" strong="H7453">pr&#243;jimo</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> su esclavo, <char style="w" strong="H3808">ni</char> su esclava, <char style="w" strong="H3808">ni</char> su <char style="w" strong="H7794">buey</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> su burro, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3605">ninguna</char> otra <char style="w" strong="H3605">cosa</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> le pertenezca&#8221;.<verse eid="EXO 20:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 20:18"/><char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H7200">ve&#237;a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> rel&#225;mpagos y <char style="w" strong="H3605">el</char> humo del <char style="w" strong="H2022">monte</char>, y escuchaba <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H6963">truenos</char> y <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6963">sonido</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H7782">trompeta</char>. <char style="w" strong="H5975">Estaban</char> tan asustados <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> quedaron temblando <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H7350">distancia</char>.<verse eid="EXO 20:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 20:19"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> <char style="w" strong="H1696">dijeron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Mejor h&#225;blanos t&#250;, y <char style="w" strong="H5973">nosotros</char> <char style="w" strong="H5973">te</char> escucharemos; pero <char style="w" strong="H6435">que</char> Dios <char style="w" strong="H6435">no</char> nos <char style="w" strong="H1696">hable</char> directamente, <char style="w" strong="H6435">porque</char> nos vamos <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">morir</char>.&#8221;<verse eid="EXO 20:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 20:20"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> tranquiliz&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">No</char> tengan <char style="w" strong="H3372">miedo</char>. Dios ha venido <char style="w" strong="H3068">a</char> ponerlos <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5254">prueba</char>; quiere <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> tengan un profundo respeto <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> pequen&#8221;.<verse eid="EXO 20:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 20:21"/>Sin embargo, la <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> <char style="w" strong="H5975">qued&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H7350">distancia</char> mientras <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> acercaba <char style="w" strong="H3068">a</char> la nube oscura <char style="w" strong="H8033">donde</char> <char style="w" strong="H5975">estaba</char> Dios.<verse eid="EXO 20:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 20:22"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5973">le</char> <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H1696">Diles</char> <char style="w" strong="H3541">esto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas: &#8216;Ustedes mismos han <char style="w" strong="H7200">visto</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5973">les</char> he <char style="w" strong="H1696">hablado</char> <char style="w" strong="H4480">desde</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H8064">cielo</char>.<verse eid="EXO 20:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 20:23"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H6213">hagan</char> dioses de <char style="w" strong="H3701">plata</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> de <char style="w" strong="H2091">oro</char> para ponerlos <char style="w" strong="H3068">a</char> mi nivel.<verse eid="EXO 20:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 20:24"/>H&#225;ganme un <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> tierra, <char style="w" strong="H5921">y</char> ofrezcan <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> sus <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> sus <char style="w" strong="H2076">sacrificios</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> paz, sus <char style="w" strong="H6629">ovejas</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> sus <char style="w" strong="H1241">vacas</char>. <char style="w" strong="H5921">En</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> <char style="w" strong="H4725">lugar</char> <char style="w" strong="H5921">donde</char> <char style="w" strong="H6213">yo</char> decida <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> honre <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char>, all&#237; vendr&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> ustedes <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H1288">bendecir&#233;</char>.<verse eid="EXO 20:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 20:25"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> construyen un <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> piedra, <char style="w" strong="H3808">no</char> usen piedras <char style="w" strong="H1496">labradas</char>; <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> usar herramientas <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> piedra, <char style="w" strong="H5921">la</char> profanan.<verse eid="EXO 20:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 20:26"/><char style="w" strong="H3808">Tampoco</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> pongan escaleras <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H5927">subir</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> vea <char style="w" strong="H5921">la</char> ropa interior&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 20:26"/></para>
  <chapter eid="EXO 20"/>
  <chapter number="21" style="c" sid="EXO 21"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 21:1"/>&#8220;Estas son las leyes que les presentar&#225;s:<verse eid="EXO 21:1"/></para>
  <para style="p"><verse number="2" style="v" sid="EXO 21:2"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> compras un esclavo <char style="w" strong="H5680">hebreo</char>, <char style="w" strong="H3588">te</char> <char style="w" strong="H5647">servir&#225;</char> durante <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char>, <char style="w" strong="H3588">pero</char> al <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char> quedar&#225; <char style="w" strong="H2670">libre</char> sin tener <char style="w" strong="H3588">que</char> pagar nada.<verse eid="EXO 21:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 21:3"/><char style="w" strong="H1931">Si</char> lleg&#243; <char style="w" strong="H1931">solo</char>, <char style="w" strong="H1931">se</char> <char style="w" strong="H3318">ir&#225;</char> <char style="w" strong="H1931">solo</char>. <char style="w" strong="H1931">Si</char> estaba casado al llegar, <char style="w" strong="H1931">su</char> esposa <char style="w" strong="H1931">se</char> <char style="w" strong="H3318">ir&#225;</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char>.<verse eid="EXO 21:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 21:4"/><char style="w" strong="H1931">Si</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> amo <char style="w" strong="H1931">le</char> <char style="w" strong="H5414">da</char> una esposa y <char style="w" strong="H1931">ella</char> <char style="w" strong="H1931">le</char> <char style="w" strong="H5414">da</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H1323">hijas</char>, <char style="w" strong="H1931">la</char> esposa y <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H3206">ni&#241;os</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;n</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> amo, y <char style="w" strong="H1931">el</char> esclavo <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H3318">ir&#225;</char> <char style="w" strong="H1931">solo</char>.<verse eid="EXO 21:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 21:5"/>Pero <char style="w" strong="H3808">si</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> esclavo dice claramente: &#8216;Amo <char style="w" strong="H3068">a</char> mi se&#241;or, <char style="w" strong="H3068">a</char> mi esposa y <char style="w" strong="H3068">a</char> mis <char style="w" strong="H1121">hijos</char>; <char style="w" strong="H3808">no</char> quiero <char style="w" strong="H3318">salir</char> <char style="w" strong="H2670">libre</char>&#8217;,<verse eid="EXO 21:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 21:6"/>entonces su amo lo llevar&#225; ante Dios. Lo acercar&#225; <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H1817">puerta</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> al marco de la <char style="w" strong="H1817">puerta</char> de su casa, le perforar&#225; la oreja con un punz&#243;n, y <char style="w" strong="H5066">el</char> esclavo le <char style="w" strong="H5647">servir&#225;</char> para toda la vida.<verse eid="EXO 21:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 21:7"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> un hombre <char style="w" strong="H4376">vende</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H1323">hija</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> sea esclava, ella <char style="w" strong="H3808">no</char> quedar&#225; libre <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> esclavos <char style="w" strong="H3588">varones</char>.<verse eid="EXO 21:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 21:8"/><char style="w" strong="H3808">Si</char> la joven <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5869">le</char> agrada <char style="w" strong="H3068">a</char> su amo, el cual la hab&#237;a comprado <char style="w" strong="H5971">para</char> hacerla su esposa, &#233;l deber&#225; permitir <char style="w" strong="H3808">que</char> alguien pague por su rescate. <char style="w" strong="H3808">No</char> tendr&#225; derecho <char style="w" strong="H3068">a</char> venderla <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> otro pa&#237;s, pues la <char style="w" strong="H3808">ha</char> tratado con enga&#241;o.<verse eid="EXO 21:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 21:9"/>Si <char style="w" strong="H1121">el</char> amo la casa con su <char style="w" strong="H1121">hijo</char>, deber&#225; tratarla con <char style="w" strong="H1121">los</char> mismos <char style="w" strong="H4941">derechos</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> una <char style="w" strong="H1323">hija</char>.<verse eid="EXO 21:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 21:10"/><char style="w" strong="H3808">Si</char> el amo <char style="w" strong="H3808">se</char> casa con otra mujer, <char style="w" strong="H3808">no</char> le <char style="w" strong="H3947">quitar&#225;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la primera su comida, <char style="w" strong="H3808">ni</char> su ropa, <char style="w" strong="H3808">ni</char> sus derechos conyugales.<verse eid="EXO 21:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 21:11"/><char style="w" strong="H3808">Si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> cumple con <char style="w" strong="H6213">estas</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> cosas, la mujer <char style="w" strong="H3808">podr&#225;</char> irse libre, <char style="w" strong="H3808">sin</char> tener <char style="w" strong="H3808">que</char> pagar <char style="w" strong="H3808">nada</char>.<verse eid="EXO 21:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 21:12"/>&#8220;El que golpee <char style="w" strong="H3068">a</char> una persona hasta matarla, ser&#225; condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char>;<verse eid="EXO 21:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 21:13"/>pero <char style="w" strong="H3808">si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">fue</char> un asesinato intencional, <char style="w" strong="H3808">sino</char> un accidente <char style="w" strong="H3808">que</char> Dios permiti&#243; <char style="w" strong="H3808">que</char> ocurriera, yo te indicar&#233; un <char style="w" strong="H4725">lugar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H8033">donde</char> el responsable <char style="w" strong="H3808">podr&#225;</char> huir.<verse eid="EXO 21:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 21:14"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> un hombre hace planes <char style="w" strong="H5921">para</char> matar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H7453">pr&#243;jimo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> traici&#243;n, <char style="w" strong="H5921">lo</char> sacar&#225;s incluso <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H4191">matarlo</char>.<verse eid="EXO 21:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 21:15"/>&#8220;El que golpee <char style="w" strong="H3068">a</char> su padre <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su madre ser&#225; condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char>.<verse eid="EXO 21:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="EXO 21:16"/>&#8220;El <char style="w" strong="H3027">que</char> secuestre <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4672">una</char> persona, ya sea <char style="w" strong="H3027">que</char> la venda <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3027">que</char> todav&#237;a la tenga en su <char style="w" strong="H3027">poder</char>, ser&#225; condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char>.<verse eid="EXO 21:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 21:17"/>&#8220;El que maldiga <char style="w" strong="H3068">a</char> su padre <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su madre ser&#225; condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char>.<verse eid="EXO 21:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 21:18"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> dos hombres <char style="w" strong="H3808">se</char> pelean <char style="w" strong="H3588">y</char> uno golpea al <char style="w" strong="H7453">otro</char> <char style="w" strong="H3588">con</char> una piedra <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> pu&#241;o, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> hombre <char style="w" strong="H3808">no</char> muere <char style="w" strong="H3588">pero</char> tiene <char style="w" strong="H3588">que</char> guardar <char style="w" strong="H4904">cama</char>;<verse eid="EXO 21:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 21:19"/><char style="w" strong="H5921">si</char> luego puede <char style="w" strong="H6965">levantarse</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> caminar apoyado <char style="w" strong="H5921">en</char> un bast&#243;n, <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> golpe&#243; <char style="w" strong="H6965">quedar&#225;</char> <char style="w" strong="H5352">libre</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5352">castigo</char>. <char style="w" strong="H7535">Solamente</char> <char style="w" strong="H5352">tendr&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> pagarle <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> tiempo <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">no</char> pudo trabajar <char style="w" strong="H5921">y</char> hacerse cargo <char style="w" strong="H5921">de</char> sus gastos <char style="w" strong="H7495">m&#233;dicos</char> <char style="w" strong="H5921">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> sane <char style="w" strong="H5921">por</char> completo.<verse eid="EXO 21:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 21:20"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> un amo golpea <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> esclavo <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> esclava <char style="w" strong="H3588">con</char> un palo, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> esclavo muere <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> golpes, <char style="w" strong="H3588">el</char> amo ser&#225; castigado.<verse eid="EXO 21:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 21:21"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> esclavo sobrevive uno <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3117">dos</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3588">m&#225;s</char>, <char style="w" strong="H1931">el</char> amo <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1931">ser&#225;</char> castigado, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> esclavo <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> propiedad.<verse eid="EXO 21:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 21:22"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> unos hombres <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">est&#225;n</char> peleando <char style="w" strong="H3588">y</char> golpean <char style="w" strong="H3068">a</char> una mujer embarazada haciendo <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">d&#233;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> luz <char style="w" strong="H3588">antes</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> tiempo, <char style="w" strong="H3588">pero</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> mujer <char style="w" strong="H3808">no</char> sufre <char style="w" strong="H3808">ning&#250;n</char> otro da&#241;o, <char style="w" strong="H5921">el</char> culpable <char style="w" strong="H5414">pagar&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> multa <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> exija <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1167">marido</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H6414">jueces</char> aprueben.<verse eid="EXO 21:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 21:23"/>Pero <char style="w" strong="H1961">si</char> la mujer sufre alg&#250;n da&#241;o grave, entonces <char style="w" strong="H1961">se</char> cobrar&#225; <char style="w" strong="H5315">vida</char> <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H5315">vida</char>,<verse eid="EXO 21:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 21:24"/><char style="w" strong="H5869">ojo</char> <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H5869">ojo</char>, <char style="w" strong="H8127">diente</char> <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H8127">diente</char>, <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char>, <char style="w" strong="H7272">pie</char> <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H7272">pie</char>,<verse eid="EXO 21:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 21:25"/><char style="w" strong="H3555">quemadura</char> <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H3555">quemadura</char>, <char style="w" strong="H6482">herida</char> <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H6482">herida</char>, <char style="w" strong="H2250">golpe</char> <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H2250">golpe</char>.<verse eid="EXO 21:25"/></para>
  <para style="p"><verse number="26" style="v" sid="EXO 21:26"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> un amo <char style="w" strong="H5869">le</char> pega <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H5869">ojo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> esclavo <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> esclava <char style="w" strong="H3588">y</char> lo <char style="w" strong="H7971">deja</char> ciego <char style="w" strong="H3588">de</char> ese <char style="w" strong="H5869">ojo</char>, <char style="w" strong="H5869">le</char> dar&#225; <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H2670">libertad</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> compensaci&#243;n <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H5869">ojo</char>.<verse eid="EXO 21:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 21:27"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> si le rompe un <char style="w" strong="H8127">diente</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su esclavo <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su esclava, lo dejar&#225; <char style="w" strong="H2670">libre</char> <char style="w" strong="H8478">en</char> compensaci&#243;n <char style="w" strong="H8478">por</char> su <char style="w" strong="H8127">diente</char>.<verse eid="EXO 21:27"/></para>
  <para style="p"><verse number="28" style="v" sid="EXO 21:28"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> un toro <char style="w" strong="H4191">mata</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> cornadas <char style="w" strong="H3068">a</char> un hombre <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> una mujer, <char style="w" strong="H3588">el</char> toro <char style="w" strong="H4191">morir&#225;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> pedradas <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3808">nadie</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> comer&#225; <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H1320">carne</char>; <char style="w" strong="H3588">pero</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char> del toro quedar&#225; <char style="w" strong="H5355">libre</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> culpa.<verse eid="EXO 21:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 21:29"/>Pero <char style="w" strong="H1571">si</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> toro <char style="w" strong="H1571">ya</char> <char style="w" strong="H1931">ten&#237;a</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> costumbre de atacar, <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char> estaba advertido pero <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> encerr&#243;, <char style="w" strong="H1571">si</char> <char style="w" strong="H1931">ese</char> toro <char style="w" strong="H4191">mata</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> un hombre <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> una mujer, <char style="w" strong="H4191">matar&#225;n</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> pedradas al toro <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> condenar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char>.<verse eid="EXO 21:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 21:30"/><char style="w" strong="H5921">Si</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> permite <char style="w" strong="H5921">al</char> due&#241;o pagar un <char style="w" strong="H3724">rescate</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> su <char style="w" strong="H5315">vida</char>, deber&#225; pagar <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> exija.<verse eid="EXO 21:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 21:31"/><char style="w" strong="H2088">Esta</char> misma regla se aplicar&#225; si <char style="w" strong="H1121">el</char> toro mata <char style="w" strong="H3068">a</char> un ni&#241;o <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> una ni&#241;a.<verse eid="EXO 21:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 21:32"/>Si el toro mata <char style="w" strong="H3068">a</char> un esclavo <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> una esclava, el due&#241;o del toro le <char style="w" strong="H5414">pagar&#225;</char> <char style="w" strong="H7970">treinta</char> <char style="w" strong="H8255">siclos</char><note style="f" caller="+"><char style="fr">21:32 </char><char style="ft">Un siclo equivale a unos 10 gramos o a unas 0,35 onzas, por lo que 30 siclos son unos 300 gramos o unas 10,6 onzas.</char></note> <char style="w" strong="H5414">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char> al amo del esclavo, <char style="w" strong="H7794">y</char> el toro morir&#225; <char style="w" strong="H3068">a</char> pedradas.<verse eid="EXO 21:32"/></para>
  <para style="p"><verse number="33" style="v" sid="EXO 21:33"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> alguien destapa un pozo <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3738">cava</char> un hoyo <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> tapa, <char style="w" strong="H3588">y</char> un toro <char style="w" strong="H3068">o</char> un burro <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H5307">cae</char> adentro,<verse eid="EXO 21:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 21:34"/>el <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char> del hoyo <char style="w" strong="H1961">tendr&#225;</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H7999">pagar</char> <char style="w" strong="H1167">los</char> da&#241;os. Le <char style="w" strong="H7999">dar&#225;</char> el <char style="w" strong="H3701">dinero</char> al <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char> del animal, y podr&#225; quedarse con el animal <char style="w" strong="H4191">muerto</char>.<verse eid="EXO 21:34"/></para>
  <para style="p"><verse number="35" style="v" sid="EXO 21:35"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> toro <char style="w" strong="H3588">de</char> un hombre <char style="w" strong="H4191">mata</char> al toro <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> vecino, <char style="w" strong="H4376">vender&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> toro <char style="w" strong="H2416">vivo</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> se repartir&#225;n <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3701">dinero</char>; <char style="w" strong="H1571">tambi&#233;n</char> se repartir&#225;n <char style="w" strong="H1571">la</char> carne del toro <char style="w" strong="H4191">muerto</char>.<verse eid="EXO 21:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 21:36"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> todos <char style="w" strong="H3045">sab&#237;an</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">ese</char> toro ya <char style="w" strong="H1961">ten&#237;a</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> costumbre <char style="w" strong="H3588">de</char> atacar <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> manten&#237;a encerrado, <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char> <char style="w" strong="H1961">tendr&#225;</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> pagarle un toro vivo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> vecino <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> <char style="w" strong="H1961">quedar&#225;</char> <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> toro <char style="w" strong="H4191">muerto</char>.<verse eid="EXO 21:36"/></para>
  <chapter eid="EXO 21"/>
  <chapter number="22" style="c" sid="EXO 22"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 22:1"/>&#8220;Si alguien se roba un toro <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H4672">una</char> oveja, y luego lo <char style="w" strong="H4191">mata</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> lo vende, tendr&#225; que pagar cinco toros por el toro robado, <char style="w" strong="H3068">o</char> cuatro ovejas por la oveja robada.<verse eid="EXO 22:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 22:2"/><char style="w" strong="H5921">Si</char> sorprenden <char style="w" strong="H3068">a</char> un ladr&#243;n meti&#233;ndose <char style="w" strong="H5921">en</char> una casa <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> fuerza, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> golpearlo muere, <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> mat&#243; <char style="w" strong="H5921">no</char> ser&#225; culpable <char style="w" strong="H5921">de</char> asesinato.<verse eid="EXO 22:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 22:3"/>Pero si esto ocurre <char style="w" strong="H3068">a</char> plena luz del d&#237;a, s&#237; ser&#225; culpable <char style="w" strong="H5704">de</char> asesinato. El ladr&#243;n est&#225; obligado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7999">pagar</char> todo <char style="w" strong="H5704">lo</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> rob&#243;. Si no tiene <char style="w" strong="H5704">con</char> <char style="w" strong="H5704">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H7999">pagar</char>, ser&#225; vendido <char style="w" strong="H5704">como</char> esclavo <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H7999">pagar</char> el robo.<verse eid="EXO 22:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 22:4"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> le encuentran vivo <char style="w" strong="H3588">el</char> animal robado, ya sea un toro, un burro <char style="w" strong="H3068">o</char> una oveja, tendr&#225; <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H7999">pagar</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> doble.<verse eid="EXO 22:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="EXO 22:5"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> alguien deja sueltos <char style="w" strong="H3068">a</char> sus animales <char style="w" strong="H3588">y</char> estos se meten <char style="w" strong="H3068">a</char> pastar <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H7704">campo</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> vi&#241;edo <char style="w" strong="H3588">de</char> otra persona, <char style="w" strong="H3588">el</char> due&#241;o <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> animales tendr&#225; <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H7999">pagar</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> da&#241;o <char style="w" strong="H3588">con</char> lo mejor <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> propio <char style="w" strong="H7704">campo</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> vi&#241;edo.<verse eid="EXO 22:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 22:6"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> alguien prende <char style="w" strong="H4672">una</char> fogata <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> fuego se extiende <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> matorrales, quemando <char style="w" strong="H3588">los</char> manojos <char style="w" strong="H3588">de</char> trigo, las plantas <char style="w" strong="H3068">o</char> todo un campo, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> prendi&#243; <char style="w" strong="H3588">el</char> fuego tendr&#225; <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H7999">pagar</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H5414">da&#241;os</char>.<verse eid="EXO 22:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 22:7"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">Si</char> alguien le da <char style="w" strong="H3068">a</char> cuidar dinero <char style="w" strong="H3068">o</char> cosas de valor <char style="w" strong="H3068">a</char> su vecino, y <char style="w" strong="H3808">se</char> las roban de la <char style="w" strong="H1004">casa</char> del vecino, el <char style="w" strong="H1590">ladr&#243;n</char> tendr&#225; <char style="w" strong="H3808">que</char> pagar el doble <char style="w" strong="H3808">si</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> atrapan.<verse eid="EXO 22:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 22:8"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> atrapan <char style="w" strong="H5921">al</char> ladr&#243;n, <char style="w" strong="H1931">el</char> due&#241;o <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> casa tendr&#225; <char style="w" strong="H3588">que</char> presentarse ante Dios <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> investigue <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char> <char style="w" strong="H1931">mismo</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> rob&#243; <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H1697">cosas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> vecino.<verse eid="EXO 22:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 22:9"/><char style="w" strong="H3588">En</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> caso <char style="w" strong="H3588">de</char> fraude, ya sea <char style="w" strong="H3588">que</char> se trate <char style="w" strong="H3588">de</char> un toro, un burro, una <char style="w" strong="H7716">oveja</char>, ropa <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> <char style="w" strong="H3605">cosa</char> perdida, <char style="w" strong="H3588">si</char> alguien dice: &#8216;Esto <char style="w" strong="H3588">es</char> m&#237;o&#8217;, <char style="w" strong="H3588">el</char> caso se llevar&#225; ante Dios. <char style="w" strong="H3588">La</char> persona <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> Dios declare culpable, tendr&#225; <char style="w" strong="H3588">que</char> pagarle <char style="w" strong="H3588">el</char> doble <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> vecino.<verse eid="EXO 22:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 22:10"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">Si</char> alguien le da <char style="w" strong="H3068">a</char> cuidar <char style="w" strong="H3068">a</char> su vecino un burro, un toro, una oveja <char style="w" strong="H3068">o</char> cualquier <char style="w" strong="H7453">otro</char> animal, y el animal <char style="w" strong="H1961">se</char> muere, <char style="w" strong="H1961">se</char> lastima <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> roban <char style="w" strong="H3808">sin</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">nadie</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> d&#233; cuenta,<verse eid="EXO 22:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 22:11"/><char style="w" strong="H5973">el</char> vecino tendr&#225; que jurar por Yahv&#233; que <char style="w" strong="H5973">&#233;l</char> no se rob&#243; <char style="w" strong="H5973">el</char> animal. <char style="w" strong="H5973">El</char> <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char> aceptar&#225; <char style="w" strong="H5973">el</char> juramento y <char style="w" strong="H5973">el</char> vecino no tendr&#225; que <char style="w" strong="H7999">pagar</char> nada.<verse eid="EXO 22:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 22:12"/>Pero <char style="w" strong="H3808">si</char> el animal le <char style="w" strong="H3808">fue</char> robado, el vecino tendr&#225; <char style="w" strong="H3808">que</char> pagarle al due&#241;o.<verse eid="EXO 22:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 22:13"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> un animal salvaje despedaz&#243; al animal <char style="w" strong="H3588">que</char> cuidaba, <char style="w" strong="H7999">deber&#225;</char> traer <char style="w" strong="H1167">los</char> restos <char style="w" strong="H3588">como</char> prueba <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> tendr&#225; <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H7999">pagar</char> nada.<verse eid="EXO 22:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 22:14"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">Si</char> alguien <char style="w" strong="H1931">le</char> pide prestado un animal <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> vecino, y <char style="w" strong="H1931">el</char> animal <char style="w" strong="H1931">se</char> lastima <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> muere cuando <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H1167">due&#241;o</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1931">est&#225;</char> presente, <char style="w" strong="H1931">la</char> persona <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> pidi&#243; prestado tendr&#225; <char style="w" strong="H1931">que</char> pagarlo.<verse eid="EXO 22:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 22:15"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> due&#241;o <char style="w" strong="H7901">estaba</char> presente, <char style="w" strong="H3808">no</char> tendr&#225; <char style="w" strong="H3588">que</char> pagar <char style="w" strong="H3808">nada</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> animal era alquilado, <char style="w" strong="H5973">el</char> costo <char style="w" strong="H5973">del</char> alquiler cubrir&#225; <char style="w" strong="H3588">la</char> p&#233;rdida.<verse eid="EXO 22:15"/></para>
  <para style="p"><verse number="16" style="v" sid="EXO 22:16"/>&#8220;Si un hombre seduce <char style="w" strong="H3068">a</char> una joven <char style="w" strong="H1330">virgen</char> que <char style="w" strong="H3985">no</char> est&#225; comprometida y se acuesta con ella, tendr&#225; que pagar la dote <char style="w" strong="H5414">para</char> casarse con ella.<verse eid="EXO 22:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 22:17"/><char style="w" strong="H3808">Si</char> el pap&#225; de la muchacha <char style="w" strong="H3808">no</char> quiere d&#225;rsela en matrimonio, de todos modos el hombre tendr&#225; <char style="w" strong="H3808">que</char> pagarle la cantidad de dinero <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> acostumbra dar por una virgen.<verse eid="EXO 22:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 22:18"/>&#8220;No dejar&#225;s <char style="w" strong="H5973">con</char> vida <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">ninguna</char> bruja <char style="w" strong="H5973">ni</char> hechicera.<verse eid="EXO 22:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 22:19"/>&#8220;El <char style="w" strong="H1115">que</char> tenga relaciones sexuales con un animal ser&#225; condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> muerte.<verse eid="EXO 22:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 22:20"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">El</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> le ofrezca sacrificios <char style="w" strong="H3068">a</char> cualquier otro dios <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">sea</char> solo Yahv&#233;, <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> destruido <char style="w" strong="H3588">por</char> completo.<verse eid="EXO 22:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 22:21"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> maltrates <char style="w" strong="H3808">ni</char> oprimas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> extranjeros, <char style="w" strong="H3808">porque</char> ustedes mismos fueron extranjeros en Egipto.<verse eid="EXO 22:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 22:22"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">No</char> se aprovechen <char style="w" strong="H3588">de</char> las viudas ni <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> hu&#233;rfanos.<verse eid="EXO 22:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 22:23"/><char style="w" strong="H1961">Si</char> ustedes <char style="w" strong="H1961">se</char> aprovechan <char style="w" strong="H1121">de</char> ellos, y ellos me piden ayuda, yo les aseguro <char style="w" strong="H1121">que</char> escuchar&#233; sus gritos;<verse eid="EXO 22:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 22:24"/><char style="w" strong="H5921">mi</char> enojo <char style="w" strong="H1961">se</char> encender&#225; <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> matar&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> ustedes <char style="w" strong="H3068">a</char> filo <char style="w" strong="H5921">de</char> espada. Entonces <char style="w" strong="H1961">ser&#225;n</char> sus esposas <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> quedar&#225;n viudas, <char style="w" strong="H5921">y</char> sus hijos <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> quedar&#225;n hu&#233;rfanos.<verse eid="EXO 22:24"/></para>
  <para style="p"><verse number="25" style="v" sid="EXO 22:25"/>&#8220;Si le prestas dinero <char style="w" strong="H3068">a</char> alg&#250;n pobre <char style="w" strong="H5704">de</char> mi pueblo <char style="w" strong="H5704">que</char> viva entre ustedes, no te portes <char style="w" strong="H5704">con</char> &#233;l <char style="w" strong="H5704">como</char> un usurero, <char style="w" strong="H5704">ni</char> le cobres intereses.<verse eid="EXO 22:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 22:26"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> tomas <char style="w" strong="H1931">el</char> manto <char style="w" strong="H3588">de</char> tu pr&#243;jimo <char style="w" strong="H4100">como</char> garant&#237;a <char style="w" strong="H3588">de</char> un pr&#233;stamo, devu&#233;lveselo <char style="w" strong="H3588">antes</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> ponga <char style="w" strong="H1931">el</char> sol,<verse eid="EXO 22:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 22:27"/><char style="w" strong="H3808">porque</char> ese manto es <char style="w" strong="H3808">lo</char> &#250;nico <char style="w" strong="H3808">que</char> tiene <char style="w" strong="H5971">para</char> taparse. &#191;Con <char style="w" strong="H3808">qu&#233;</char> otra cosa <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> abrigar <char style="w" strong="H5971">para</char> dormir? <char style="w" strong="H3808">Si</char> &#233;l me pide ayuda <char style="w" strong="H3068">a</char> gritos, yo <char style="w" strong="H3808">lo</char> escuchar&#233;, <char style="w" strong="H3808">porque</char> soy compasivo.<verse eid="EXO 22:27"/></para>
  <para style="p"><verse number="28" style="v" sid="EXO 22:28"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> maldigas <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios, <char style="w" strong="H3808">ni</char> hables mal <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> l&#237;deres <char style="w" strong="H1121">de</char> tu pueblo.<verse eid="EXO 22:28"/></para>
  <para style="p"><verse number="29" style="v" sid="EXO 22:29"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">No</char> <char style="w" strong="H5973">te</char> demores <char style="w" strong="H5973">en</char> presentarme las ofrendas <char style="w" strong="H5973">de</char> tus cosechas <char style="w" strong="H7794">y</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> tus lagares.</para>
  <para style="p">&#8220;<char style="w" strong="H5973">Me</char> entregar&#225;s al primer hijo var&#243;n <char style="w" strong="H3117">que</char> <char style="w" strong="H5414">tengas</char>.<verse eid="EXO 22:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 22:30"/><char style="w" strong="H3808">Lo</char> mismo har&#225;s con la primera cr&#237;a de tus vacas y tus ovejas. La cr&#237;a <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">quedar&#225;</char> con su madre <char style="w" strong="H1961">los</char> primeros siete d&#237;as, pero al octavo d&#237;a me la entregar&#225;s.<verse eid="EXO 22:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 22:31"/>&#8220;Ustedes ser&#225;n un pueblo santo para m&#237;. Por eso, no coman la carne de ning&#250;n animal que haya sido despedazado por las fieras en el campo; &#233;chensela <char style="w" strong="H3068">a</char> los perros.<verse eid="EXO 22:31"/></para>
  <chapter eid="EXO 22"/>
  <chapter number="23" style="c" sid="EXO 23"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 23:1"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> andes esparciendo chismes <char style="w" strong="H3808">ni</char> noticias falsas. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H5973">te</char> juntes <char style="w" strong="H5973">con</char> gente malvada <char style="w" strong="H1961">para</char> dar <char style="w" strong="H2555">falsos</char> testimonios <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> tribunal.<verse eid="EXO 23:1"/></para>
  <para style="p"><verse number="2" style="v" sid="EXO 23:2"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> dejes llevar <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> mayor&#237;a <char style="w" strong="H5921">para</char> hacer <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H7451">mal</char>. <char style="w" strong="H1961">Cuando</char> declares <char style="w" strong="H5921">en</char> un <char style="w" strong="H7379">juicio</char>, <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> pongas <char style="w" strong="H5921">del</char> lado <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> mayor&#237;a <char style="w" strong="H5921">para</char> torcer <char style="w" strong="H5921">la</char> justicia.<verse eid="EXO 23:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 23:3"/>Pero <char style="w" strong="H3808">tampoco</char> favorezcas <char style="w" strong="H3068">a</char> un <char style="w" strong="H1800">pobre</char> en su <char style="w" strong="H7379">pleito</char> solo por ser <char style="w" strong="H1800">pobre</char>.<verse eid="EXO 23:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 23:4"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Si</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> encuentras <char style="w" strong="H3588">el</char> toro <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> burro <char style="w" strong="H3588">de</char> tu enemigo andando perdido, aseg&#250;rate <char style="w" strong="H3588">de</char> devolv&#233;rselo.<verse eid="EXO 23:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 23:5"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> <char style="w" strong="H7200">ves</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> burro <char style="w" strong="H3588">de</char> alguien <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> cae mal se ha <char style="w" strong="H7257">ca&#237;do</char> <char style="w" strong="H8478">bajo</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> peso <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H4853">carga</char>, <char style="w" strong="H3588">no</char> lo <char style="w" strong="H5800">dejes</char> ah&#237; tirado. &#161;Ay&#250;dalo <char style="w" strong="H3068">a</char> levantarlo!<verse eid="EXO 23:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 23:6"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> le niegues la <char style="w" strong="H4941">justicia</char> al pobre en sus demandas legales.<verse eid="EXO 23:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 23:7"/>&#8220;Al&#233;jate <char style="w" strong="H3588">por</char> completo <char style="w" strong="H3588">de</char> las acusaciones falsas. <char style="w" strong="H3808">No</char> condenes <char style="w" strong="H3068">a</char> muerte <char style="w" strong="H3068">a</char> una persona <char style="w" strong="H5355">inocente</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H6662">justa</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> perdonar&#233; al malvado.<verse eid="EXO 23:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 23:8"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> aceptes sobornos, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H7810">soborno</char> <char style="w" strong="H5786">ciega</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> gente <char style="w" strong="H3588">y</char> hace <char style="w" strong="H3588">que</char> las personas honestas tuerzan <char style="w" strong="H3588">la</char> verdad.<verse eid="EXO 23:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 23:9"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> oprimas al <char style="w" strong="H1616">extranjero</char>. Ustedes <char style="w" strong="H3045">saben</char> muy <char style="w" strong="H3588">bien</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> siente <char style="w" strong="H5315">ser</char> <char style="w" strong="H1616">extranjero</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> ustedes mismos <char style="w" strong="H1961">fueron</char> <char style="w" strong="H1616">extranjeros</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 23:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 23:10"/>&#8220;Durante <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char> <char style="w" strong="H2232">sembrar&#225;s</char> tus campos y recoger&#225;s las cosechas,<verse eid="EXO 23:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 23:11"/>pero <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> a&#241;o dejar&#225;s descansar la tierra y <char style="w" strong="H6213">no</char> la cultivar&#225;s. <char style="w" strong="H5971">De</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> crezca <char style="w" strong="H3651">por</char> s&#237; solo, podr&#225;n comer los pobres <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, y <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> ellos dejen <char style="w" strong="H3651">se</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> comer&#225;n los <char style="w" strong="H2416">animales</char> del <char style="w" strong="H7704">campo</char>. <char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> mismo con tus vi&#241;edos y tus olivos.<verse eid="EXO 23:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 23:12"/>&#8220;Tienes <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la semana <char style="w" strong="H4616">para</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> trabajo, pero <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> debes descansar. As&#237; podr&#225;n descansar tambi&#233;n <char style="w" strong="H6213">tu</char> toro <char style="w" strong="H7794">y</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> burro, <char style="w" strong="H7794">y</char> podr&#225;n reponer fuerzas <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> esclava <char style="w" strong="H7794">y</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H1616">extranjero</char>.<verse eid="EXO 23:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 23:13"/>&#8220;Aseg&#250;rense <char style="w" strong="H5921">de</char> cumplir <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> he mandado. <char style="w" strong="H3808">Ni</char> siquiera mencionen <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> otros dioses; &#161;<char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H8085">escuche</char> salir <char style="w" strong="H5921">de</char> su <char style="w" strong="H6310">boca</char>!<verse eid="EXO 23:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 23:14"/>&#8220;Celebrar&#225;s una fiesta en mi honor <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H7272">veces</char> al <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>.<verse eid="EXO 23:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 23:15"/>Celebrar&#225;s <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> del pan <char style="w" strong="H3808">sin</char> levadura. Durante <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> comer&#225;n pan <char style="w" strong="H3808">sin</char> levadura <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> Abib, tal <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H6680">orden&#233;</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> ese <char style="w" strong="H2320">mes</char> <char style="w" strong="H3318">salieron</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>. <char style="w" strong="H3808">Nadie</char> debe presentarse <char style="w" strong="H6440">ante</char> m&#237; <char style="w" strong="H3588">con</char> las manos <char style="w" strong="H7387">vac&#237;as</char>.<verse eid="EXO 23:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 23:16"/><char style="w" strong="H3318">Tambi&#233;n</char> celebrar&#225;s la <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> la cosecha, <char style="w" strong="H4480">en</char> la <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H4480">me</char> ofrecer&#225;s los primeros frutos <char style="w" strong="H4480">de</char> lo <char style="w" strong="H4480">que</char> hayas <char style="w" strong="H2232">sembrado</char> <char style="w" strong="H4480">en</char> el <char style="w" strong="H7704">campo</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H4480">al</char> final <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char> celebrar&#225;s la <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> la recolecci&#243;n, cuando recojas <char style="w" strong="H8141">todos</char> los frutos <char style="w" strong="H4480">de</char> tu trabajo.<verse eid="EXO 23:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 23:17"/><char style="w" strong="H7969">Tres</char> <char style="w" strong="H6471">veces</char> al <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>, <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> hombres se presentar&#225;n <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char>.<verse eid="EXO 23:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 23:18"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> ofrezcas <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> mis <char style="w" strong="H2077">sacrificios</char> <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> pan <char style="w" strong="H3808">que</char> tenga levadura. <char style="w" strong="H3808">Tampoco</char> dejes <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> grasa <char style="w" strong="H5921">de</char> mis ofrendas <char style="w" strong="H5921">se</char> quede guardada <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> siguiente.<verse eid="EXO 23:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 23:19"/>&#8220;Llevar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H1004">casa</char> de Yahv&#233; tu <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> mejor de los primeros frutos de tus cosechas.</para>
  <para style="p">&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> cocines <char style="w" strong="H3068">a</char> un <char style="w" strong="H1423">cabrito</char> en la <char style="w" strong="H2461">leche</char> de su propia madre.<verse eid="EXO 23:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 23:20"/>&#8220;<char style="w" strong="H2009">Mira</char>, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> enviar un <char style="w" strong="H4397">&#225;ngel</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> ti para que te proteja en el <char style="w" strong="H1870">camino</char> y te lleve al <char style="w" strong="H4725">lugar</char> que te he preparado.<verse eid="EXO 23:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 23:21"/>Pr&#233;stale mucha atenci&#243;n <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H8085">obedece</char> todo <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> diga. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> rebeles <char style="w" strong="H6440">contra</char> <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5375">perdonar&#225;</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H6588">pecados</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> ustedes, ya <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">&#233;l</char> act&#250;a <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H5375">mi</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char>.<verse eid="EXO 23:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 23:22"/><char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H6213">t&#250;</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> obedeces <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H6213">haces</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> digo, <char style="w" strong="H3588">entonces</char> ser&#233; <char style="w" strong="H6887">enemigo</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> tus enemigos <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> opondr&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> se <char style="w" strong="H3588">te</char> opongan.<verse eid="EXO 23:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 23:23"/>Mi <char style="w" strong="H4397">&#225;ngel</char> <char style="w" strong="H3212">ir&#225;</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> ti <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> <char style="w" strong="H3212">llevar&#225;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> tierra <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> amorreos, <char style="w" strong="H3588">los</char> hititas, <char style="w" strong="H3588">los</char> ferezeos, <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H3669">cananeos</char>, <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H2340">heveos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H2983">jebuseos</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> destruir&#233; <char style="w" strong="H3588">por</char> completo.<verse eid="EXO 23:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 23:24"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> inclines ante sus dioses <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> adores, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> imites <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> ellos <char style="w" strong="H6213">hacen</char>. Al contrario, destruye <char style="w" strong="H3588">por</char> completo sus &#237;dolos <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H6213">haz</char> pedazos sus monumentos sagrados.<verse eid="EXO 23:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 23:25"/>Adoren <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; su <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, y &#233;l <char style="w" strong="H1288">bendecir&#225;</char> su <char style="w" strong="H3899">comida</char> y su <char style="w" strong="H4325">agua</char>. Yo alejar&#233; <char style="w" strong="H4325">de</char> ustedes las enfermedades.<verse eid="EXO 23:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 23:26"/>En tu pa&#237;s <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">habr&#225;</char> mujeres <char style="w" strong="H3808">que</char> pierdan <char style="w" strong="H3068">a</char> sus beb&#233;s, <char style="w" strong="H3808">ni</char> mujeres <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> puedan <char style="w" strong="H1961">tener</char> hijos. Yo te dar&#233; una <char style="w" strong="H3117">vida</char> larga y plena.<verse eid="EXO 23:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 23:27"/><char style="w" strong="H7971">Enviar&#233;</char> mi terror <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> ti; <char style="w" strong="H5414">causar&#233;</char> p&#225;nico en las naciones <char style="w" strong="H3068">a</char> las <char style="w" strong="H5971">que</char> llegues, y <char style="w" strong="H5414">har&#233;</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> tus enemigos huyan corriendo <char style="w" strong="H6440">de</char> ti.<verse eid="EXO 23:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 23:28"/><char style="w" strong="H7971">Enviar&#233;</char> avispas <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> ti para ahuyentar <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H2340">heveos</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H3669">cananeos</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> los hititas.<verse eid="EXO 23:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 23:29"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> expulsar&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H8141">todos</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> un solo <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>, <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">sea</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> tierra <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">quede</char> vac&#237;a <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H2416">animales</char> salvajes <char style="w" strong="H1961">se</char> multipliquen <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> ataquen.<verse eid="EXO 23:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 23:30"/>Los ir&#233; expulsando <char style="w" strong="H4592">poco</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4592">poco</char>, <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> ustedes sean <char style="w" strong="H5704">lo</char> suficientemente numerosos <char style="w" strong="H5704">para</char> ocupar toda la tierra.<verse eid="EXO 23:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 23:31"/>Establecer&#233; tus fronteras <char style="w" strong="H5704">desde</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3220">Mar</char> Rojo <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3220">mar</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H6430">filisteos</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5704">desde</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H4057">desierto</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H5104">r&#237;o</char> &#201;ufrates. <char style="w" strong="H3588">Yo</char> <char style="w" strong="H5414">entregar&#233;</char> <char style="w" strong="H5704">en</char> sus <char style="w" strong="H3027">manos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H3427">habitantes</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> esa tierra, <char style="w" strong="H3588">y</char> t&#250; <char style="w" strong="H3427">los</char> echar&#225;s <char style="w" strong="H3588">de</char> all&#237;.<verse eid="EXO 23:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 23:32"/><char style="w" strong="H3808">No</char> hagas <char style="w" strong="H3808">ning&#250;n</char> trato con ellos <char style="w" strong="H3808">ni</char> con sus dioses.<verse eid="EXO 23:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 23:33"/><char style="w" strong="H3808">No</char> les permitas vivir <char style="w" strong="H3588">en</char> tu pa&#237;s, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> adoran <char style="w" strong="H3068">a</char> sus dioses, ellos <char style="w" strong="H3588">te</char> <char style="w" strong="H5647">har&#225;n</char> <char style="w" strong="H2398">pecar</char> <char style="w" strong="H1961">contra</char> <char style="w" strong="H1961">m&#237;</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> eso <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> una trampa mortal <char style="w" strong="H3588">para</char> ti.&#8221;<verse eid="EXO 23:33"/></para>
  <chapter eid="EXO 23"/>
  <chapter number="24" style="c" sid="EXO 24"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 24:1"/>Entonces <char style="w" strong="H3068">Dios</char> le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H5927">Sube</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> presentarte ante Yahv&#233;, y trae contigo <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5070">Nadab</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> Abi&#250; y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7657">setenta</char> de los l&#237;deres de <char style="w" strong="H3478">Israel</char>. Ellos me adorar&#225;n desde <char style="w" strong="H7350">lejos</char>.<verse eid="EXO 24:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 24:2"/>Solo <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1992">se</char> acercar&#225; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;; <char style="w" strong="H1992">los</char> dem&#225;s <char style="w" strong="H3808">no</char> deber&#225;n acercarse, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H3808">tampoco</char> <char style="w" strong="H5973">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5927">subir&#225;</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H5973">&#233;l</char>&#8221;.<verse eid="EXO 24:2"/></para>
  <para style="p"><verse number="3" style="v" sid="EXO 24:3"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> baj&#243; y le <char style="w" strong="H5608">cont&#243;</char> al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H1697">dicho</char> y <char style="w" strong="H3605">todas</char> sus leyes. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> entero contest&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> una sola <char style="w" strong="H6963">voz</char>: &#8220;<char style="w" strong="H6213">Cumpliremos</char> con <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> Yahv&#233; ha <char style="w" strong="H1697">dicho</char>&#8221;.<verse eid="EXO 24:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 24:4"/>Luego <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3789">escribi&#243;</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> las <char style="w" strong="H1697">palabras</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H3068">A</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> siguiente se levant&#243; temprano y construy&#243; un <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H8478">al</char> <char style="w" strong="H8478">pie</char> <char style="w" strong="H4196">del</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char>, y levant&#243; <char style="w" strong="H8147">doce</char> monumentos <char style="w" strong="H8478">de</char> piedra, uno <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H3605">cada</char> <char style="w" strong="H7626">tribu</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 24:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 24:5"/><char style="w" strong="H7971">Mand&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> unos j&#243;venes israelitas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> ofrecieran <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> y <char style="w" strong="H2077">sacrificaran</char> <char style="w" strong="H6499">toros</char> j&#243;venes como ofrenda <char style="w" strong="H1121">de</char> paz para Yahv&#233;.<verse eid="EXO 24:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 24:6"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> mitad <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> animales <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7760">puso</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> unos tazones, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> otra mitad <char style="w" strong="H5921">la</char> roci&#243; <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>.<verse eid="EXO 24:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 24:7"/>Despu&#233;s <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5612">libro</char> del <char style="w" strong="H1285">pacto</char> y <char style="w" strong="H5971">se</char> <char style="w" strong="H5612">lo</char> <char style="w" strong="H7121">ley&#243;</char> en voz alta al <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>. <char style="w" strong="H3605">Ellos</char> <char style="w" strong="H1696">respondieron</char>: &#8220;<char style="w" strong="H6213">Haremos</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H5612">lo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> Yahv&#233; nos ha ordenado y seremos <char style="w" strong="H8085">obedientes</char>&#8221;.<verse eid="EXO 24:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 24:8"/>Entonces <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3947">tom&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> tazones, <char style="w" strong="H5921">la</char> roci&#243; <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5973">les</char> dijo: &#8220;Miren, <char style="w" strong="H5921">esta</char> <char style="w" strong="H1697">es</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> confirma <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1285">pacto</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> Yahv&#233; ha <char style="w" strong="H3772">hecho</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> ustedes, basado <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> estas <char style="w" strong="H1697">palabras</char>.&#8221;<verse eid="EXO 24:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 24:9"/>Despu&#233;s de esto, <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, Aar&#243;n, <char style="w" strong="H5070">Nadab</char>, Abi&#250; y los <char style="w" strong="H7657">setenta</char> l&#237;deres de <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H5927">subieron</char> al monte.<verse eid="EXO 24:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 24:10"/>All&#237; <char style="w" strong="H7200">vieron</char> <char style="w" strong="H8478">al</char> Dios <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>. <char style="w" strong="H8478">Debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> sus <char style="w" strong="H7272">pies</char> hab&#237;a algo parecido <char style="w" strong="H3068">a</char> un piso <char style="w" strong="H8478">de</char> piedra <char style="w" strong="H8478">de</char> zafiro,<note style="f" caller="+"><char style="fr">24:10 </char><char style="ft">O lapisl&#225;zuli.</char></note> brillante y claro <char style="w" strong="H7272">como</char> el <char style="w" strong="H8064">cielo</char> <char style="w" strong="H6106">mismo</char>.<verse eid="EXO 24:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 24:11"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3808">aunque</char> estos l&#237;deres <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H2372">vieron</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios, <char style="w" strong="H1121">&#233;l</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> destruy&#243;; <char style="w" strong="H3027">es</char> <char style="w" strong="H3808">m&#225;s</char>, &#161;comieron y <char style="w" strong="H8354">bebieron</char> all&#237; mismo en su presencia!<verse eid="EXO 24:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 24:12"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H5927">Sube</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la monta&#241;a, hasta <char style="w" strong="H8033">donde</char> yo <char style="w" strong="H1961">estoy</char>, y esp&#233;rame <char style="w" strong="H8033">ah&#237;</char>. Te voy <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5414">dar</char> unas <char style="w" strong="H3871">tablas</char> <char style="w" strong="H5414">de</char> piedra <char style="w" strong="H8033">donde</char> he <char style="w" strong="H3789">escrito</char> la <char style="w" strong="H8451">ley</char> y <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H4687">mandamientos</char> <char style="w" strong="H5414">para</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> le ense&#241;es al pueblo.&#8221;<verse eid="EXO 24:12"/></para>
  <para style="p"><verse number="13" style="v" sid="EXO 24:13"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> se prepar&#243; para <char style="w" strong="H5927">subir</char> junto con su ayudante <char style="w" strong="H3091">Josu&#233;</char>, y comenzaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5927">subir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la monta&#241;a de Dios.<verse eid="EXO 24:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 24:14"/><char style="w" strong="H5704">Antes</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> irse, Mois&#233;s <char style="w" strong="H5973">les</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> l&#237;deres: &#8220;Esp&#233;rennos <char style="w" strong="H2009">aqu&#237;</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H4310">que</char> regresemos. Aar&#243;n <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H2354">Hur</char> se <char style="w" strong="H3427">quedar&#225;n</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> ustedes. <char style="w" strong="H2009">Si</char> alguien tiene alg&#250;n problema legal, <char style="w" strong="H4310">que</char> vaya <char style="w" strong="H5973">con</char> ellos&#8221;.<verse eid="EXO 24:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 24:15"/>Cuando <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5927">subi&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la monta&#241;a, una <char style="w" strong="H6051">nube</char> la <char style="w" strong="H3680">cubri&#243;</char> por completo.<verse eid="EXO 24:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 24:16"/><char style="w" strong="H5921">La</char> <char style="w" strong="H3519">gloria</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233; descans&#243; <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H3680">cubri&#243;</char> durante <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>. <char style="w" strong="H5921">Al</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char>, Yahv&#233; <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">desde</char> adentro <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char>.<verse eid="EXO 24:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 24:17"/>Para <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H1121">que</char> observaban desde abajo, la <char style="w" strong="H3519">gloria</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5869">parec&#237;a</char> un fuego <char style="w" strong="H1121">que</char> consum&#237;a la cima <char style="w" strong="H1121">de</char> la monta&#241;a.<verse eid="EXO 24:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 24:18"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> meti&#243; <char style="w" strong="H8432">en</char> la <char style="w" strong="H6051">nube</char> y <char style="w" strong="H5927">subi&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> lo m&#225;s alto de la monta&#241;a. <char style="w" strong="H3068">Y</char> all&#237; <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">qued&#243;</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> durante cuarenta <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> y cuarenta <char style="w" strong="H3915">noches</char>.<verse eid="EXO 24:18"/></para>
  <chapter eid="EXO 24"/>
  <chapter number="25" style="c" sid="EXO 25"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 25:1"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>:<verse eid="EXO 25:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 25:2"/>&#8220;<char style="w" strong="H1696">Diles</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H1121">que</char> me <char style="w" strong="H3947">traigan</char> una <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char>. Recibir&#225;n mi <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> persona <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H1121">d&#233;</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char>.<verse eid="EXO 25:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 25:3"/><char style="w" strong="H2063">Esta</char> <char style="w" strong="H2063">es</char> <char style="w" strong="H2063">la</char> <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> que recibir&#225;n de ellos: <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H3701">plata</char>, bronce,<verse eid="EXO 25:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 25:4"/>hilo azul, p&#250;rpura, escarlata, lino fino, pelo de <char style="w" strong="H5795">cabra</char>,<verse eid="EXO 25:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 25:5"/>pieles de carnero te&#241;idas de rojo, cueros finos,<note style="f" caller="+"><char style="fr">25:5 </char><char style="ft">Un codo es la distancia desde el codo hasta la punta del dedo medio de un hombre, es decir, unos 46 cent&#237;metros.</char></note> <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia,<verse eid="EXO 25:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 25:6"/><char style="w" strong="H8081">aceite</char> para las l&#225;mparas, <char style="w" strong="H1314">especias</char> para el <char style="w" strong="H8081">aceite</char> de la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char> y para el incienso <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char>,<verse eid="EXO 25:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 25:7"/>y piedras de &#243;nice y otras piedras preciosas para engastarlas en el efod y en el pectoral.<verse eid="EXO 25:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 25:8"/>Que me construyan un <char style="w" strong="H4720">santuario</char>, para que <char style="w" strong="H6213">yo</char> viva <char style="w" strong="H8432">en</char> <char style="w" strong="H8432">medio</char> de ellos.<verse eid="EXO 25:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 25:9"/>Deber&#225;n construir <char style="w" strong="H3605">el</char> santuario y <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus muebles exactamente igual al modelo <char style="w" strong="H3605">que</char> te voy <char style="w" strong="H3068">a</char> mostrar.<verse eid="EXO 25:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 25:10"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;n</char> un arca de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia. Su largo <char style="w" strong="H6213">ser&#225;</char> de un metro con quince cent&#237;metros, y su ancho y su alto ser&#225;n de casi setenta cent&#237;metros.<verse eid="EXO 25:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 25:11"/><char style="w" strong="H5921">La</char> recubrir&#225;s <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">dentro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H2351">fuera</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> pondr&#225;s una moldura <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char>.<verse eid="EXO 25:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 25:12"/>Har&#225;s cuatro argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cuatro patas: <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">en</char> un <char style="w" strong="H6763">lado</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8145">otro</char> <char style="w" strong="H6763">lado</char>.<verse eid="EXO 25:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 25:13"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> unas varas de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia y las recubrir&#225;s de <char style="w" strong="H2091">oro</char>.<verse eid="EXO 25:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 25:14"/>Meter&#225;s <char style="w" strong="H5921">las</char> varas <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H6763">lados</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> arca, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> puedan cargarla.<verse eid="EXO 25:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 25:15"/>Las varas <char style="w" strong="H1961">se</char> dejar&#225;n puestas <char style="w" strong="H4480">en</char> las argollas <char style="w" strong="H4480">del</char> arca; <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> las quitar&#225;n.<verse eid="EXO 25:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 25:16"/>Adentro del arca <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> las tablas del pacto que yo te <char style="w" strong="H5414">dar&#233;</char>.<verse eid="EXO 25:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 25:17"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> una tapa de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> que servir&#225; de propiciatorio. Su largo <char style="w" strong="H6213">ser&#225;</char> de un metro con quince cent&#237;metros y su ancho de casi setenta cent&#237;metros.<verse eid="EXO 25:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 25:18"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3742">querubines</char> de <char style="w" strong="H2091">oro</char> trabajado <char style="w" strong="H3068">a</char> martillo y los pondr&#225;s en los <char style="w" strong="H8147">dos</char> extremos del propiciatorio.<verse eid="EXO 25:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 25:19"/><char style="w" strong="H6213">Haz</char> un <char style="w" strong="H3742">querub&#237;n</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> un extremo <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2088">otro</char> <char style="w" strong="H3742">querub&#237;n</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2088">otro</char> extremo. <char style="w" strong="H5921">Los</char> <char style="w" strong="H3742">querubines</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio formar&#225;n una sola pieza.<verse eid="EXO 25:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 25:20"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> <char style="w" strong="H3742">querubines</char> <char style="w" strong="H1961">tendr&#225;n</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3671">alas</char> <char style="w" strong="H6566">extendidas</char> <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H4605">arriba</char>, <char style="w" strong="H5526">cubriendo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">ellas</char>. <char style="w" strong="H1961">Estar&#225;n</char> uno frente <char style="w" strong="H5921">al</char> otro, mirando <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio.<verse eid="EXO 25:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 25:21"/><char style="w" strong="H5414">Pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio <char style="w" strong="H5921">como</char> tapa <char style="w" strong="H4605">encima</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> arca, <char style="w" strong="H5921">y</char> adentro <char style="w" strong="H5921">del</char> arca <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> tablas <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto <char style="w" strong="H5921">que</char> yo <char style="w" strong="H5921">te</char> <char style="w" strong="H5414">dar&#233;</char>.<verse eid="EXO 25:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 25:22"/><char style="w" strong="H8033">All&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> reunir&#233; <char style="w" strong="H5921">contigo</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">desde</char> <char style="w" strong="H5921">encima</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> propiciatorio, <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3742">querubines</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> est&#225;n <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> arca <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto, <char style="w" strong="H5921">te</char> dar&#233; <char style="w" strong="H3605">todas</char> mis &#243;rdenes <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas.<verse eid="EXO 25:22"/></para>
  <para style="p"><verse number="23" style="v" sid="EXO 25:23"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H7979">tambi&#233;n</char> una <char style="w" strong="H7979">mesa</char> de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia. Su largo <char style="w" strong="H6213">ser&#225;</char> de casi un metro, su ancho de cuarenta y cinco cent&#237;metros, y su alto de casi setenta cent&#237;metros.<verse eid="EXO 25:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 25:24"/>La recubrir&#225;s de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> y le pondr&#225;s una moldura de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char>.<verse eid="EXO 25:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 25:25"/>Le <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> un borde <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H5439">alrededor</char> del ancho de una mano, y le pondr&#225;s una moldura de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5439">todo</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> borde.<verse eid="EXO 25:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 25:26"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> cuatro argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cuatro <char style="w" strong="H6285">esquinas</char>, <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cuatro patas.<verse eid="EXO 25:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 25:27"/>Las argollas deber&#225;n estar cerca del borde, <char style="w" strong="H1961">para</char> pasar por ellas las varas y as&#237; poder cargar la <char style="w" strong="H7979">mesa</char>.<verse eid="EXO 25:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 25:28"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> las varas de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia y las recubrir&#225;s de <char style="w" strong="H2091">oro</char>, para que la <char style="w" strong="H7979">mesa</char> pueda ser transportada.<verse eid="EXO 25:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 25:29"/>Tambi&#233;n <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> sus <char style="w" strong="H7086">platos</char>, sus <char style="w" strong="H3709">cucharas</char>, sus jarras y sus tazones para derramar las <char style="w" strong="H5258">ofrendas</char> de vino.<verse eid="EXO 25:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 25:30"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H8548">siempre</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6440">presencia</char>.<verse eid="EXO 25:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 25:31"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> un candelabro <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>. <char style="w" strong="H6213">El</char> candelabro y su base deber&#225;n ser trabajados <char style="w" strong="H3068">a</char> martillo. Su tronco, sus <char style="w" strong="H7070">brazos</char>, sus <char style="w" strong="H1375">copas</char>, sus botones y sus <char style="w" strong="H6525">flores</char> formar&#225;n una sola pieza.<verse eid="EXO 25:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 25:32"/>De los <char style="w" strong="H6654">lados</char> del candelabro <char style="w" strong="H3318">saldr&#225;n</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char>: <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char> de un <char style="w" strong="H6654">lado</char> y <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char> del <char style="w" strong="H8145">otro</char> <char style="w" strong="H6654">lado</char>.<verse eid="EXO 25:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 25:33"/>Cada uno <char style="w" strong="H4480">de</char> los <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H3318">salen</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> candelabro tendr&#225; <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H1375">copas</char> <char style="w" strong="H4480">en</char> forma <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H6525">flor</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> almendro, <char style="w" strong="H4480">con</char> su bot&#243;n y su <char style="w" strong="H6525">flor</char>.<verse eid="EXO 25:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 25:34"/>El tronco del candelabro tendr&#225; cuatro <char style="w" strong="H1375">copas</char> en forma de <char style="w" strong="H6525">flor</char> de almendro, con sus botones y sus <char style="w" strong="H6525">flores</char>:<verse eid="EXO 25:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 25:35"/>un bot&#243;n <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> primer par <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char>, un bot&#243;n <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H8147">segundo</char> par <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char>, y un bot&#243;n <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> tercer par <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char>; todos formando una sola pieza <char style="w" strong="H4480">con</char> el candelabro.<verse eid="EXO 25:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 25:36"/><char style="w" strong="H3605">Los</char> botones y <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char> formar&#225;n una sola pieza <char style="w" strong="H4480">con</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> candelabro, y <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> <char style="w" strong="H1961">hecho</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>, trabajado <char style="w" strong="H3068">a</char> martillo.<verse eid="EXO 25:36"/> <verse number="37" style="v" sid="EXO 25:37"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> candelabro <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> acomodar&#225;s <char style="w" strong="H5921">de</char> tal manera <char style="w" strong="H5921">que</char> alumbren <char style="w" strong="H6213">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> frente.<verse eid="EXO 25:37"/> <verse number="38" style="v" sid="EXO 25:38"/>Sus tijeras para las mechas y sus platillos tambi&#233;n ser&#225;n de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>.<verse eid="EXO 25:38"/> <verse number="39" style="v" sid="EXO 25:39"/>Para <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> candelabro y <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus accesorios se usar&#225;n unos treinta y cuatro kilos de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>.<verse eid="EXO 25:39"/> <verse number="40" style="v" sid="EXO 25:40"/>Aseg&#250;rate de hacerlo todo exactamente como se te <char style="w" strong="H7200">mostr&#243;</char> en la monta&#241;a.<verse eid="EXO 25:40"/></para>
  <chapter eid="EXO 25"/>
  <chapter number="26" style="c" sid="EXO 26"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 26:1"/>&#8220;Construir&#225;s <char style="w" strong="H6213">el</char> santuario con <char style="w" strong="H6235">diez</char> <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> <char style="w" strong="H3407">de</char> lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>, <char style="w" strong="H3407">de</char> color azul, p&#250;rpura y escarlata. Un artesano experto deber&#225; bordarles figuras <char style="w" strong="H3407">de</char> <char style="w" strong="H3742">querubines</char>.<verse eid="EXO 26:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 26:2"/><char style="w" strong="H3605">Todas</char> las <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> medir&#225;n <char style="w" strong="H3605">lo</char> <char style="w" strong="H3605">mismo</char>: trece metros <char style="w" strong="H3407">de</char> largo por casi dos metros <char style="w" strong="H3407">de</char> ancho.<verse eid="EXO 26:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 26:3"/>Vas <char style="w" strong="H3068">a</char> coser <char style="w" strong="H2568">cinco</char> <char style="w" strong="H3407">de</char> estas <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> <char style="w" strong="H2266">juntas</char>, y har&#225;s lo mismo con las otras <char style="w" strong="H2568">cinco</char>.<verse eid="EXO 26:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 26:4"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> unos ojales <char style="w" strong="H5921">de</char> hilo azul <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> queda <char style="w" strong="H5921">al</char> extremo <char style="w" strong="H5921">del</char> primer conjunto, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> mismo <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> queda <char style="w" strong="H5921">al</char> extremo <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H8145">segundo</char> conjunto.<verse eid="EXO 26:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 26:5"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ojales en la primera <char style="w" strong="H3407">cortina</char>, y <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ojales en la orilla <char style="w" strong="H3407">de</char> la <char style="w" strong="H8145">otra</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char>, <char style="w" strong="H3407">de</char> modo que los ojales queden frente <char style="w" strong="H3068">a</char> frente.<verse eid="EXO 26:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 26:6"/>Luego <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ganchos <char style="w" strong="H3407">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> unir las dos <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> y <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> santuario forme una sola pieza.<verse eid="EXO 26:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 26:7"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H6249">once</char> <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> pelo <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5795">cabra</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> formar una carpa <char style="w" strong="H5921">que</char> cubra <char style="w" strong="H5921">el</char> santuario.<verse eid="EXO 26:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 26:8"/>Todas las <char style="w" strong="H6249">once</char> <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> medir&#225;n lo mismo: catorce metros <char style="w" strong="H3407">de</char> largo por casi dos metros <char style="w" strong="H3407">de</char> ancho.<verse eid="EXO 26:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 26:9"/>Vas <char style="w" strong="H3068">a</char> unir <char style="w" strong="H2568">cinco</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> estas <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> <char style="w" strong="H6440">por</char> un lado, y las otras <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H6440">por</char> el otro, doblando la sexta <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H6440">hacia</char> el frente <char style="w" strong="H6440">de</char> la carpa.<verse eid="EXO 26:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 26:10"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ojales <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> cierra <char style="w" strong="H5921">el</char> primer conjunto, <char style="w" strong="H5921">y</char> otros <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ojales <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> cierra <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8145">segundo</char> conjunto.<verse eid="EXO 26:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 26:11"/>Luego <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ganchos de bronce y <char style="w" strong="H1961">los</char> meter&#225;s en <char style="w" strong="H1961">los</char> ojales <char style="w" strong="H1961">para</char> unir la carpa y <char style="w" strong="H1961">que</char> forme una sola pieza.<verse eid="EXO 26:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 26:12"/><char style="w" strong="H5921">La</char> <char style="w" strong="H2677">parte</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char>, es decir, <char style="w" strong="H5921">la</char> mitad <char style="w" strong="H5921">que</char> cuelga, caer&#225; <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H2677">parte</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> atr&#225;s <char style="w" strong="H5921">del</char> santuario.<verse eid="EXO 26:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 26:13"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> cuarenta <char style="w" strong="H5921">y</char> cinco cent&#237;metros <char style="w" strong="H5921">que</char> sobren <char style="w" strong="H5921">de</char> largo <char style="w" strong="H3068">a</char> cada <char style="w" strong="H6654">lado</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> colgar&#225;n <char style="w" strong="H5921">para</char> proteger <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H6654">costados</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> santuario.<verse eid="EXO 26:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 26:14"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> una cubierta para la carpa de pieles de carnero te&#241;idas de rojo, y <char style="w" strong="H6213">otra</char> cubierta de cueros finos para ponerla por <char style="w" strong="H4605">encima</char>.<verse eid="EXO 26:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 26:15"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char> de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia para formar las paredes del santuario.<verse eid="EXO 26:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 26:16"/><char style="w" strong="H6235">Cada</char> <char style="w" strong="H7175">tabla</char> medir&#225; cuatro metros y <char style="w" strong="H2677">medio</char> de largo, por setenta cent&#237;metros de ancho.<verse eid="EXO 26:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 26:17"/><char style="w" strong="H3605">Cada</char> <char style="w" strong="H7175">tabla</char> tendr&#225; <char style="w" strong="H8147">dos</char> espigas paralelas para <char style="w" strong="H3605">que</char> encajen unas con otras. <char style="w" strong="H3651">As&#237;</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> las <char style="w" strong="H7175">tablas</char> del santuario.<verse eid="EXO 26:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 26:18"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char> para <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H6285">lado</char> sur del santuario,<verse eid="EXO 26:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 26:19"/>y <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> cuarenta bases <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char> para ponerlas <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> las <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char>: <char style="w" strong="H8147">dos</char> bases <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> cada <char style="w" strong="H7175">tabla</char> para <char style="w" strong="H3027">que</char> encajen sus <char style="w" strong="H8147">dos</char> espigas.<verse eid="EXO 26:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 26:20"/>Para el <char style="w" strong="H6763">lado</char> <char style="w" strong="H6828">norte</char> del santuario har&#225;s otras <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char>,<verse eid="EXO 26:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 26:21"/>con sus cuarenta bases <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char>: <char style="w" strong="H8147">dos</char> bases <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> cada <char style="w" strong="H7175">tabla</char>.<verse eid="EXO 26:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 26:22"/>Para la parte de atr&#225;s del santuario, que da al oeste, <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char>.<verse eid="EXO 26:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 26:23"/>Adem&#225;s, <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char> para las esquinas traseras del santuario.<verse eid="EXO 26:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 26:24"/>Estas tablas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H4740">esquinas</char> <char style="w" strong="H1961">estar&#225;n</char> unidas <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H4295">abajo</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3162">tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H7218">arriba</char>, <char style="w" strong="H5921">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> primera argolla. <char style="w" strong="H3651">As&#237;</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> har&#225;n <char style="w" strong="H5921">las</char> tablas <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H4740">esquinas</char>.<verse eid="EXO 26:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 26:25"/><char style="w" strong="H8478">En</char> total <char style="w" strong="H1961">ser&#225;n</char> <char style="w" strong="H8083">ocho</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char> con sus <char style="w" strong="H8337">diecis&#233;is</char> bases <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char>: <char style="w" strong="H8147">dos</char> bases <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> cada <char style="w" strong="H7175">tabla</char>.<verse eid="EXO 26:25"/></para>
  <para style="p"><verse number="26" style="v" sid="EXO 26:26"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> unos travesa&#241;os <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H6086">madera</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> acacia: <char style="w" strong="H2568">cinco</char> para las <char style="w" strong="H7175">tablas</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> un <char style="w" strong="H6763">lado</char> del santuario,<verse eid="EXO 26:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 26:27"/><char style="w" strong="H2568">cinco</char> para las <char style="w" strong="H7175">tablas</char> del <char style="w" strong="H8145">otro</char> <char style="w" strong="H6763">lado</char>, y <char style="w" strong="H2568">cinco</char> para las <char style="w" strong="H7175">tablas</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> la parte trasera, del <char style="w" strong="H6763">lado</char> oeste.<verse eid="EXO 26:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 26:28"/>El travesa&#241;o <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H8432">medio</char> <char style="w" strong="H1272">pasar&#225;</char> <char style="w" strong="H4480">por</char> el centro <char style="w" strong="H4480">de</char> las <char style="w" strong="H7175">tablas</char>, <char style="w" strong="H4480">de</char> un <char style="w" strong="H7097">extremo</char> <char style="w" strong="H4480">al</char> <char style="w" strong="H7097">otro</char>.<verse eid="EXO 26:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 26:29"/>Recubrir&#225;s de <char style="w" strong="H2091">oro</char> las <char style="w" strong="H7175">tablas</char>, y <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> argollas de <char style="w" strong="H2091">oro</char> por donde pasar&#225;n los travesa&#241;os. Tambi&#233;n recubrir&#225;s de <char style="w" strong="H2091">oro</char> los travesa&#241;os.<verse eid="EXO 26:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 26:30"/>Armar&#225;s el santuario exactamente como se te <char style="w" strong="H7200">mostr&#243;</char> en la monta&#241;a.<verse eid="EXO 26:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 26:31"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> un velo de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>, de color azul, p&#250;rpura y escarlata, y un artesano experto le bordar&#225; <char style="w" strong="H3742">querubines</char>.<verse eid="EXO 26:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 26:32"/><char style="w" strong="H5921">Lo</char> colgar&#225;s <char style="w" strong="H5921">de</char> unos ganchos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> cuatro postes <char style="w" strong="H5921">de</char> madera <char style="w" strong="H5921">de</char> acacia recubiertos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H5921">que</char> estar&#225;n apoyados <char style="w" strong="H5921">sobre</char> cuatro bases <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 26:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 26:33"/>Colgar&#225;s el velo <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> los ganchos, y <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char>, detr&#225;s del velo, <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> el arca del pacto. Este velo servir&#225; <char style="w" strong="H5414">para</char> separar el <char style="w" strong="H8478">Lugar</char> <char style="w" strong="H6944">Santo</char> del <char style="w" strong="H8478">Lugar</char> <char style="w" strong="H6944">Sant&#237;simo</char>.<verse eid="EXO 26:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 26:34"/><char style="w" strong="H5414">Pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> arca <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> Lugar <char style="w" strong="H6944">Sant&#237;simo</char>.<verse eid="EXO 26:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 26:35"/><char style="w" strong="H2351">Afuera</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> velo <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> candelabro <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> frente <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char>. <char style="w" strong="H5921">El</char> candelabro ir&#225; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6763">lado</char> sur <char style="w" strong="H5921">del</char> santuario, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6763">lado</char> <char style="w" strong="H6828">norte</char>.<verse eid="EXO 26:35"/></para>
  <para style="p"><verse number="36" style="v" sid="EXO 26:36"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> una cortina para la entrada de la carpa. <char style="w" strong="H6213">Ser&#225;</char> de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>, de color azul, p&#250;rpura y escarlata, y estar&#225; finamente bordada.<verse eid="EXO 26:36"/> <verse number="37" style="v" sid="EXO 26:37"/>Para colgar esta cortina <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H2568">cinco</char> postes <char style="w" strong="H2568">de</char> acacia recubiertos <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>. Sus ganchos ser&#225;n <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>, y fundir&#225;s para ellos <char style="w" strong="H2568">cinco</char> bases <char style="w" strong="H2568">de</char> bronce.<verse eid="EXO 26:37"/></para>
  <chapter eid="EXO 26"/>
  <chapter number="27" style="c" sid="EXO 27"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 27:1"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> un <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H6086">madera</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> acacia, <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H1961">sea</char> <char style="w" strong="H7251">cuadrado</char>. Medir&#225; dos metros y medio <char style="w" strong="H2568">de</char> largo por dos metros y medio <char style="w" strong="H2568">de</char> ancho, y <char style="w" strong="H1961">tendr&#225;</char> un metro y medio <char style="w" strong="H2568">de</char> alto. <note style="f" caller="+"><char style="fr">27:1 </char><char style="ft">Literalmente: cinco codos de largo, cinco de ancho y tres de alto.</char></note><verse eid="EXO 27:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 27:2"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> un <char style="w" strong="H7161">cuerno</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> cada una <char style="w" strong="H4480">de</char> sus cuatro <char style="w" strong="H6438">esquinas</char>, <char style="w" strong="H4480">de</char> manera <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7161">cuernos</char> formen una sola pieza <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> altar, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> recubrir&#225;s todo <char style="w" strong="H4480">de</char> bronce.<verse eid="EXO 27:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 27:3"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> de bronce <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios: <char style="w" strong="H3605">los</char> recipientes para las cenizas, las palas, <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4219">tazones</char>, <char style="w" strong="H3605">los</char> tenedores y <char style="w" strong="H3605">los</char> braseros.<verse eid="EXO 27:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 27:4"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> una rejilla <char style="w" strong="H5921">de</char> bronce <char style="w" strong="H5921">en</char> forma <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H7568">red</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> pondr&#225;s cuatro argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> bronce <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cuatro <char style="w" strong="H7098">esquinas</char>.<verse eid="EXO 27:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 27:5"/>Colocar&#225;s la rejilla <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H4196">del</char> borde <char style="w" strong="H4196">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, <char style="w" strong="H8478">de</char> manera <char style="w" strong="H5704">que</char> llegue <char style="w" strong="H5704">hasta</char> la mitad <char style="w" strong="H4196">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>.<verse eid="EXO 27:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 27:6"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> unas varas de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia y las recubrir&#225;s de bronce.<verse eid="EXO 27:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 27:7"/>Estas varas <char style="w" strong="H1961">se</char> meter&#225;n <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H6763">lados</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> poder transportarlo.<verse eid="EXO 27:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 27:8"/><char style="w" strong="H6213">El</char> altar <char style="w" strong="H6213">ser&#225;</char> <char style="w" strong="H5014">hueco</char> y estar&#225; <char style="w" strong="H6213">hecho</char> de <char style="w" strong="H3871">tablas</char>, <char style="w" strong="H3651">tal</char> <char style="w" strong="H3651">como</char> <char style="w" strong="H3651">se</char> te <char style="w" strong="H7200">mostr&#243;</char> en la monta&#241;a.<verse eid="EXO 27:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 27:9"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> un <char style="w" strong="H2691">patio</char> alrededor del santuario. <char style="w" strong="H6213">El</char> <char style="w" strong="H6285">lado</char> sur del <char style="w" strong="H2691">patio</char> medir&#225; cuarenta y cinco metros de largo, y tendr&#225; <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>.<verse eid="EXO 27:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 27:10"/>Tendr&#225; <char style="w" strong="H6242">veinte</char> postes apoyados sobre <char style="w" strong="H6242">veinte</char> bases de bronce; pero los ganchos y las uniones de los postes ser&#225;n de <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 27:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 27:11"/>El <char style="w" strong="H6285">lado</char> <char style="w" strong="H6828">norte</char> <char style="w" strong="H3651">tambi&#233;n</char> medir&#225; cuarenta y cinco metros de largo, con <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> colgadas de <char style="w" strong="H6242">veinte</char> postes sobre <char style="w" strong="H6242">veinte</char> bases de bronce. Los ganchos y las uniones de los postes ser&#225;n de <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 27:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 27:12"/>El <char style="w" strong="H6285">lado</char> oeste del <char style="w" strong="H2691">patio</char> medir&#225; veintid&#243;s metros y medio de ancho, y tendr&#225; <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> colgadas de <char style="w" strong="H6235">diez</char> postes sobre <char style="w" strong="H6235">diez</char> bases.<verse eid="EXO 27:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 27:13"/>El <char style="w" strong="H6285">lado</char> <char style="w" strong="H4217">este</char> del <char style="w" strong="H2691">patio</char>, por donde sale el sol, tambi&#233;n medir&#225; veintid&#243;s metros y medio de ancho.<verse eid="EXO 27:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 27:14"/><char style="w" strong="H3068">A</char> un <char style="w" strong="H3802">lado</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> la entrada habr&#225; <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> lo largo <char style="w" strong="H2568">de</char> casi siete metros, colgadas <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> postes sobre <char style="w" strong="H7969">tres</char> bases.<verse eid="EXO 27:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 27:15"/>Al <char style="w" strong="H8145">otro</char> <char style="w" strong="H3802">lado</char> tambi&#233;n habr&#225; <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> lo largo <char style="w" strong="H2568">de</char> casi siete metros, colgadas <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> postes sobre <char style="w" strong="H7969">tres</char> bases.<verse eid="EXO 27:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 27:16"/>La entrada del <char style="w" strong="H2691">patio</char> tendr&#225; una cortina de nueve metros de largo, hecha de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>, de color azul, p&#250;rpura y escarlata, finamente bordada. Estar&#225; colgada de cuatro postes sobre cuatro bases.<verse eid="EXO 27:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 27:17"/><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> postes <char style="w" strong="H5439">alrededor</char> del <char style="w" strong="H2691">patio</char> estar&#225;n unidos con barras de <char style="w" strong="H3701">plata</char>; sus ganchos ser&#225;n de <char style="w" strong="H3701">plata</char> y sus bases de bronce.<verse eid="EXO 27:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 27:18"/>El <char style="w" strong="H2691">patio</char> medir&#225; cuarenta y <char style="w" strong="H2568">cinco</char> metros <char style="w" strong="H2568">de</char> largo por veintid&#243;s y medio <char style="w" strong="H2568">de</char> ancho. Las cortinas <char style="w" strong="H2568">de</char> lino fino medir&#225;n poco m&#225;s <char style="w" strong="H2568">de</char> dos metros <char style="w" strong="H2568">de</char> alto, y las bases ser&#225;n <char style="w" strong="H2568">de</char> bronce.<verse eid="EXO 27:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 27:19"/><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> utensilios para <char style="w" strong="H3605">el</char> servicio del santuario, as&#237; como las estacas del santuario y las estacas del <char style="w" strong="H2691">patio</char>, ser&#225;n de bronce.<verse eid="EXO 27:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 27:20"/>&#8220;M&#225;ndales <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H1121">que</char> te <char style="w" strong="H3947">traigan</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> mejor <char style="w" strong="H8081">aceite</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> oliva para las <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char>, para <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H8548">siempre</char> haya una <char style="w" strong="H5216">l&#225;mpara</char> encendida.<verse eid="EXO 27:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 27:21"/>Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> deber&#225;n mantener <char style="w" strong="H5921">las</char> l&#225;mparas encendidas <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5704">desde</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6153">tarde</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char>. Esto <char style="w" strong="H5921">se</char> har&#225; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Tienda <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H2351">afuera</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> velo <char style="w" strong="H5921">que</char> protege <char style="w" strong="H5921">el</char> arca <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto. <char style="w" strong="H1121">Los</char> israelitas <char style="w" strong="H5921">y</char> sus descendientes deber&#225;n cumplir <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">esta</char> ley <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char>.<verse eid="EXO 27:21"/></para>
  <chapter eid="EXO 27"/>
  <chapter number="28" style="c" sid="EXO 28"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 28:1"/>&#8220;<char style="w" strong="H1121">De</char> <char style="w" strong="H8432">entre</char> todos <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, llama <char style="w" strong="H3068">a</char> tu hermano Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5070">Nadab</char>, Abi&#250;, Eleazar <char style="w" strong="H3068">e</char> Itamar, para <char style="w" strong="H1121">que</char> me sirvan como sacerdotes.<verse eid="EXO 28:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 28:2"/>Manda <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">hacerle</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> hermano Aar&#243;n ropas <char style="w" strong="H6944">sagradas</char>, que le den <char style="w" strong="H3519">honra</char> <char style="w" strong="H3519">y</char> belleza.<verse eid="EXO 28:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 28:3"/><char style="w" strong="H1696">Habla</char> con <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> artesanos expertos, <char style="w" strong="H3068">a</char> quienes les he dado <char style="w" strong="H3605">la</char> habilidad para <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">estos</char> trabajos, y p&#237;deles <char style="w" strong="H3605">que</char> le <char style="w" strong="H6213">hagan</char> las ropas <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n. <char style="w" strong="H1696">As&#237;</char> <char style="w" strong="H6213">ser&#225;</char> consagrado para <char style="w" strong="H3605">que</char> me sirva como sacerdote.<verse eid="EXO 28:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 28:4"/><char style="w" strong="H6213">Estas</char> son las ropas <char style="w" strong="H1121">que</char> deber&#225;n <char style="w" strong="H6213">hacerle</char>: un pectoral, un efod, un <char style="w" strong="H4598">manto</char>, una t&#250;nica bordada, un turbante y un cintur&#243;n. <char style="w" strong="H6213">Har&#225;n</char> <char style="w" strong="H6213">estas</char> ropas <char style="w" strong="H6944">sagradas</char> para <char style="w" strong="H6213">tu</char> hermano Aar&#243;n y para sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, para <char style="w" strong="H1121">que</char> me sirvan como sacerdotes.<verse eid="EXO 28:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 28:5"/>Deber&#225;n usar hilo de <char style="w" strong="H2091">oro</char>, y lino fino de color azul, p&#250;rpura y escarlata.<verse eid="EXO 28:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 28:6"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">El</char> efod <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;n</char> de hilo de <char style="w" strong="H2091">oro</char>, de lino fino de color azul, p&#250;rpura y escarlata, <char style="w" strong="H4639">obra</char> de un artesano experto.<verse eid="EXO 28:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 28:7"/><char style="w" strong="H1961">Tendr&#225;</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> tirantes unidos <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H7098">esquinas</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> poder sujetarlo.<verse eid="EXO 28:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 28:8"/><char style="w" strong="H5921">El</char> cintur&#243;n <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> efod formar&#225; una sola pieza <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1961">estar&#225;</char> <char style="w" strong="H1961">hecho</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> mismo material: hilo <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> lino fino <char style="w" strong="H4480">de</char> color azul, p&#250;rpura <char style="w" strong="H5921">y</char> escarlata.<verse eid="EXO 28:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 28:9"/><char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> piedras <char style="w" strong="H5921">de</char> &#243;nice <char style="w" strong="H5921">y</char> grabar&#225;s <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">ellas</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> tribus <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 28:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 28:10"/>Grabar&#225;s <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> una piedra, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> otros <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H8145">otra</char> piedra, <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> orden <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> nacieron.<verse eid="EXO 28:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 28:11"/><char style="w" strong="H5921">Las</char> grabar&#225;s <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> mismo cuidado <char style="w" strong="H5921">que</char> un joyero graba un sello, <char style="w" strong="H5921">y</char> luego <char style="w" strong="H5921">las</char> montar&#225;s <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H4865">engastes</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>.<verse eid="EXO 28:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 28:12"/>Sujetar&#225;s estas <char style="w" strong="H8147">dos</char> piedras <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> tirantes <char style="w" strong="H5921">del</char> efod, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> sirvan <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2146">recuerdo</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas. As&#237; Aar&#243;n <char style="w" strong="H5375">llevar&#225;</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">ellos</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> sus <char style="w" strong="H3802">hombros</char> <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5921">para</char> recordarlos continuamente.<verse eid="EXO 28:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 28:13"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> los <char style="w" strong="H4865">engastes</char> de <char style="w" strong="H2091">oro</char>,<verse eid="EXO 28:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 28:14"/><char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> cadenas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> tejidas <char style="w" strong="H5921">en</char> forma <char style="w" strong="H5921">de</char> cord&#243;n, <char style="w" strong="H5921">y</char> sujetar&#225;s <char style="w" strong="H6213">estas</char> cadenas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4865">engastes</char>.<verse eid="EXO 28:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 28:15"/>&#8220;<char style="w" strong="H2803">Tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> pectoral para dictar <char style="w" strong="H4941">justicia</char>. <char style="w" strong="H6213">Ser&#225;</char> <char style="w" strong="H6213">hecho</char> por un artesano experto, usando los mismos materiales que <char style="w" strong="H6213">el</char> efod: hilo de <char style="w" strong="H2091">oro</char>, y lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char> de color azul, p&#250;rpura y escarlata.<verse eid="EXO 28:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 28:16"/><char style="w" strong="H1961">Ser&#225;</char> <char style="w" strong="H7251">cuadrado</char> y <char style="w" strong="H3717">doble</char>; medir&#225; una cuarta<note style="f" caller="+"><char style="fr">28:16 </char><char style="ft">Una cuarta es la distancia que hay desde el pulgar hasta el me&#241;ique con la mano abierta, o sea unos 23 cent&#237;metros.</char></note> de largo por una cuarta de ancho.<verse eid="EXO 28:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 28:17"/>Le pondr&#225;s cuatro hileras de piedras preciosas. En la primera hilera habr&#225; un rub&#237;, un <char style="w" strong="H6357">topacio</char> y un berilo;<verse eid="EXO 28:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 28:18"/>en la <char style="w" strong="H8145">segunda</char> hilera, una turquesa, un zafiro y una esmeralda;<verse eid="EXO 28:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 28:19"/>en la <char style="w" strong="H7992">tercera</char> hilera, un jacinto, una &#225;gata y una amatista;<verse eid="EXO 28:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 28:20"/>y en la cuarta hilera, un <char style="w" strong="H8658">cris&#243;lito</char>, un &#243;nice y un jaspe. Todas estas piedras deber&#225;n estar montadas en <char style="w" strong="H2091">oro</char>.<verse eid="EXO 28:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 28:21"/><char style="w" strong="H1961">Ser&#225;n</char> <char style="w" strong="H8147">doce</char> piedras <char style="w" strong="H5921">en</char> total, una <char style="w" strong="H5921">por</char> cada <char style="w" strong="H7626">tribu</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> cada piedra <char style="w" strong="H1961">tendr&#225;</char> grabado <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> una <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">doce</char> <char style="w" strong="H7626">tribus</char>, <char style="w" strong="H1961">como</char> <char style="w" strong="H1961">si</char> <char style="w" strong="H1961">fuera</char> un sello.<verse eid="EXO 28:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 28:22"/><char style="w" strong="H5921">Para</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pectoral, <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> unas cadenas trenzadas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>, <char style="w" strong="H5921">en</char> forma <char style="w" strong="H5921">de</char> cord&#243;n.<verse eid="EXO 28:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 28:23"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H7098">esquinas</char> superiores <char style="w" strong="H5921">del</char> pectoral.<verse eid="EXO 28:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 28:24"/>Luego enganchar&#225;s <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> cadenas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">que</char> est&#225;n <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pectoral.<verse eid="EXO 28:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 28:25"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> otros <char style="w" strong="H8147">dos</char> extremos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cadenas <char style="w" strong="H5921">los</char> sujetar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H4865">engastes</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> fijar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte delantera <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> tirantes <char style="w" strong="H5921">del</char> efod.<verse eid="EXO 28:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 28:26"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> otras <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H7760">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H7098">esquinas</char> inferiores <char style="w" strong="H5921">del</char> pectoral, <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1004">adentro</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> queda <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> efod.<verse eid="EXO 28:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 28:27"/><char style="w" strong="H5921">Adem&#225;s</char>, <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> otras <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte baja <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> tirantes <char style="w" strong="H5921">del</char> efod, <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> frente, <char style="w" strong="H5921">cerca</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> costura <char style="w" strong="H5921">y</char> un poco <char style="w" strong="H5921">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H4605">arriba</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> cintur&#243;n <char style="w" strong="H5921">del</char> efod.<verse eid="EXO 28:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 28:28"/>Amarrar&#225;n <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H5921">del</char> pectoral <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H5921">del</char> efod <char style="w" strong="H5921">con</char> un cord&#243;n azul, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pectoral <char style="w" strong="H1961">quede</char> ajustado <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">encima</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> cintur&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> separe <char style="w" strong="H5921">del</char> efod.<verse eid="EXO 28:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 28:29"/>As&#237;, cuando Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> Lugar <char style="w" strong="H6944">Santo</char>, <char style="w" strong="H5375">llevar&#225;</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> tribus <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> su <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pectoral <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4941">justicia</char>, <char style="w" strong="H5921">para</char> recordarlos <char style="w" strong="H8548">siempre</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 28:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 28:30"/>Adentro <char style="w" strong="H5921">del</char> pectoral <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4941">justicia</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> Urim <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> Tumim, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">est&#233;n</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Aar&#243;n cada vez <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> presente <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233;. As&#237; Aar&#243;n <char style="w" strong="H5375">llevar&#225;</char> <char style="w" strong="H8548">siempre</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> su <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> responsabilidad <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> decisiones <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 28:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 28:31"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">El</char> <char style="w" strong="H4598">manto</char> que se usa con <char style="w" strong="H6213">el</char> efod <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H3632">todo</char> de tela azul.<verse eid="EXO 28:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 28:32"/><char style="w" strong="H1961">Tendr&#225;</char> una abertura <char style="w" strong="H8432">en</char> el centro <char style="w" strong="H1961">para</char> meter la <char style="w" strong="H7218">cabeza</char>. El borde de <char style="w" strong="H1961">esta</char> abertura <char style="w" strong="H1961">estar&#225;</char> reforzado con un tejido especial, <char style="w" strong="H1961">como</char> el cuello de una armadura, <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> rompa.<verse eid="EXO 28:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 28:33"/><char style="w" strong="H5921">En</char> <char style="w" strong="H5439">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> borde inferior <char style="w" strong="H5921">del</char> manto bordar&#225;s <char style="w" strong="H7416">granadas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> hilo azul, p&#250;rpura <char style="w" strong="H5921">y</char> escarlata, <char style="w" strong="H3068">e</char> intercalar&#225;s campanitas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H8432">entre</char> <char style="w" strong="H5921">ellas</char>.<verse eid="EXO 28:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 28:34"/><char style="w" strong="H3068">O</char> sea <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5439">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> borde <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4598">manto</char> llevar&#225; una campanita <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> luego una granada, otra campanita <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> otra granada, <char style="w" strong="H5921">y</char> as&#237; sucesivamente.<verse eid="EXO 28:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 28:35"/>Aar&#243;n deber&#225; ponerse <char style="w" strong="H1961">este</char> manto <char style="w" strong="H5921">siempre</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> oficie <char style="w" strong="H1961">como</char> sacerdote. As&#237;, <char style="w" strong="H1961">cuando</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H5921">entre</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3318">salga</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> Lugar <char style="w" strong="H6944">Santo</char> <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H1961">se</char> escuchar&#225;n <char style="w" strong="H5921">las</char> campanitas, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H4191">morir&#225;</char>.<verse eid="EXO 28:35"/></para>
  <para style="p"><verse number="36" style="v" sid="EXO 28:36"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> una placa <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> grabar&#225;s <char style="w" strong="H5921">como</char> <char style="w" strong="H5921">si</char> fuera un sello, <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> palabras: &#8216;<char style="w" strong="H6944">CONSAGRADO</char> <char style="w" strong="H3068">A</char> YAHV&#201;&#8217;.<verse eid="EXO 28:36"/> <verse number="37" style="v" sid="EXO 28:37"/>Amarrar&#225;s <char style="w" strong="H5921">la</char> placa <char style="w" strong="H5921">con</char> un cord&#243;n azul <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte delantera <char style="w" strong="H5921">del</char> turbante.<verse eid="EXO 28:37"/> <verse number="38" style="v" sid="EXO 28:38"/>As&#237; <char style="w" strong="H5921">la</char> placa <char style="w" strong="H1961">quedar&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4696">frente</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Aar&#243;n, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">har&#225;</char> responsable <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> error <char style="w" strong="H5921">que</char> cometan <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H5921">al</char> presentar sus <char style="w" strong="H4979">ofrendas</char> <char style="w" strong="H6944">sagradas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>. <char style="w" strong="H5921">La</char> placa <char style="w" strong="H1961">estar&#225;</char> <char style="w" strong="H8548">siempre</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> su <char style="w" strong="H4696">frente</char>, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> Yahv&#233; acepte <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H4979">ofrendas</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> pueblo.<verse eid="EXO 28:38"/></para>
  <para style="p"><verse number="39" style="v" sid="EXO 28:39"/>&#8220;La t&#250;nica y <char style="w" strong="H6213">el</char> turbante los <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> de lino fino, y <char style="w" strong="H6213">el</char> cintur&#243;n deber&#225; estar finamente bordado.<verse eid="EXO 28:39"/></para>
  <para style="p"><verse number="40" style="v" sid="EXO 28:40"/>&#8220;<char style="w" strong="H3068">A</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Aar&#243;n tambi&#233;n les <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H3801">t&#250;nicas</char>, cinturones <char style="w" strong="H3519">y</char> gorros, para <char style="w" strong="H1121">que</char> se vean honrosos <char style="w" strong="H3519">y</char> hermosos.<verse eid="EXO 28:40"/> <verse number="41" style="v" sid="EXO 28:41"/>Viste <char style="w" strong="H3068">a</char> tu hermano Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> con estas ropas sagradas; y &#250;ngelos con aceite, cons&#225;gralos y santif&#237;calos para <char style="w" strong="H1121">que</char> me sirvan como sacerdotes.<verse eid="EXO 28:41"/> <verse number="42" style="v" sid="EXO 28:42"/><char style="w" strong="H6213">Hazles</char> ropa interior <char style="w" strong="H5704">de</char> lino <char style="w" strong="H5704">que</char> les cubra <char style="w" strong="H5704">desde</char> la cintura <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> muslos, <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H6213">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> les vea <char style="w" strong="H6213">el</char> cuerpo desnudo.<verse eid="EXO 28:42"/> <verse number="43" style="v" sid="EXO 28:43"/>Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> deber&#225;n pon&#233;rsela <char style="w" strong="H5769">siempre</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> entren <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Tienda <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H1961">cuando</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> acerquen <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> oficiar <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> Lugar <char style="w" strong="H6944">Santo</char>. As&#237; <char style="w" strong="H3808">no</char> cometer&#225;n <char style="w" strong="H3808">ning&#250;n</char> <char style="w" strong="H5771">pecado</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H4191">morir&#225;n</char>. <char style="w" strong="H1961">Esta</char> <char style="w" strong="H1961">es</char> una ley <char style="w" strong="H3808">que</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> sus descendientes deber&#225;n cumplir <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char>.&#8221;<verse eid="EXO 28:43"/></para>
  <chapter eid="EXO 28"/>
  <chapter number="29" style="c" sid="EXO 29"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 29:1"/>&#8220;<char style="w" strong="H2088">Esto</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> con ellos para consagrarlos, <char style="w" strong="H3068">a</char> fin <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> me sirvan como sacerdotes: <char style="w" strong="H3947">toma</char> un <char style="w" strong="H6499">toro</char> joven <char style="w" strong="H1241">y</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> carneros sin ning&#250;n defecto;<verse eid="EXO 29:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 29:2"/><char style="w" strong="H3899">panes</char> sin levadura, <char style="w" strong="H2471">tortas</char> sin levadura <char style="w" strong="H1101">amasadas</char> con <char style="w" strong="H8081">aceite</char>, y hojaldres sin levadura untados con <char style="w" strong="H8081">aceite</char>. Los <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> con la mejor harina de <char style="w" strong="H2406">trigo</char>.<verse eid="EXO 29:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 29:3"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> una canasta <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> presentar&#225;s <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">ella</char>, <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6499">toro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> carneros.<verse eid="EXO 29:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 29:4"/>Llevar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada <char style="w" strong="H1121">de</char> la Carpa <char style="w" strong="H1121">de</char> Reuni&#243;n, y all&#237; <char style="w" strong="H1121">los</char> lavar&#225;s con <char style="w" strong="H4325">agua</char>.<verse eid="EXO 29:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 29:5"/><char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> las ropas sagradas y vestir&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n con la t&#250;nica, el <char style="w" strong="H4598">manto</char> del efod, el efod y el pectoral, y le amarrar&#225;s el cintur&#243;n finamente bordado del efod.<verse eid="EXO 29:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 29:6"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> turbante <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7218">cabeza</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> turbante colocar&#225;s <char style="w" strong="H5921">la</char> placa sagrada.<verse eid="EXO 29:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 29:7"/>Luego <char style="w" strong="H3947">tomar&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char>, <char style="w" strong="H5921">lo</char> derramar&#225;s <char style="w" strong="H5921">sobre</char> su <char style="w" strong="H7218">cabeza</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H4886">ungir&#225;s</char>.<verse eid="EXO 29:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 29:8"/>Har&#225;s <char style="w" strong="H1121">que</char> se acerquen sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> y les pondr&#225;s las <char style="w" strong="H3801">t&#250;nicas</char>.<verse eid="EXO 29:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 29:9"/><char style="w" strong="H1992">Les</char> pondr&#225;s <char style="w" strong="H1992">los</char> cinturones <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1992">sus</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, y <char style="w" strong="H1992">les</char> atar&#225;s <char style="w" strong="H1992">los</char> gorros. <char style="w" strong="H1992">Ellos</char> y <char style="w" strong="H1992">sus</char> descendientes <char style="w" strong="H1961">ser&#225;n</char> sacerdotes <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char>, <char style="w" strong="H1961">como</char> una ley permanente. <char style="w" strong="H1121">De</char> <char style="w" strong="H1961">esta</char> manera consagrar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1992">sus</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>.<verse eid="EXO 29:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 29:10"/>&#8220;Llevar&#225;s <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6499">toro</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> entrada <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Carpa <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H5921">y</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5564">pondr&#225;n</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3027">manos</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7218">cabeza</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6499">toro</char>.<verse eid="EXO 29:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 29:11"/>Matar&#225;s el <char style="w" strong="H6499">toro</char> en la <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada <char style="w" strong="H6440">de</char> la Carpa <char style="w" strong="H6440">de</char> Reuni&#243;n.<verse eid="EXO 29:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 29:12"/><char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> dedo un poco <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6499">toro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> untar&#225;s <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7161">cuernos</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> resto <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> derramar&#225;s <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H3247">pie</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>.<verse eid="EXO 29:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 29:13"/><char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> grasa <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H3680">cubre</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> intestinos, <char style="w" strong="H5921">la</char> mejor parte <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H3516">h&#237;gado</char>, <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3629">ri&#241;ones</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> grasa <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H3680">cubre</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> quemar&#225;s <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>.<verse eid="EXO 29:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 29:14"/>Pero <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1320">carne</char> del <char style="w" strong="H6499">toro</char>, <char style="w" strong="H1931">su</char> <char style="w" strong="H5785">piel</char> y <char style="w" strong="H1931">su</char> excremento <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H8313">quemar&#225;s</char> en <char style="w" strong="H1931">el</char> fuego, <char style="w" strong="H2351">fuera</char> del <char style="w" strong="H4264">campamento</char>. <char style="w" strong="H1931">Es</char> un sacrificio por <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H2403">pecado</char>.<verse eid="EXO 29:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 29:15"/>&#8220;Tambi&#233;n <char style="w" strong="H3947">tomar&#225;s</char> uno <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> carneros, <char style="w" strong="H5921">y</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5564">pondr&#225;n</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3027">manos</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7218">cabeza</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> carnero.<verse eid="EXO 29:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 29:16"/>Matar&#225;s <char style="w" strong="H5921">el</char> carnero, <char style="w" strong="H3947">tomar&#225;s</char> su <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H2236">rociar&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> todos <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5439">lados</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>.<verse eid="EXO 29:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 29:17"/>Cortar&#225;s <char style="w" strong="H5921">el</char> carnero <char style="w" strong="H5921">en</char> pedazos, lavar&#225;s sus intestinos <char style="w" strong="H5921">y</char> sus patas, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> otros pedazos <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7218">cabeza</char>.<verse eid="EXO 29:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 29:18"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> quemar&#225;s <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> carnero sobre <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>. <char style="w" strong="H1931">Es</char> un <char style="w" strong="H5930">holocausto</char> para Yahv&#233;; <char style="w" strong="H1931">es</char> un aroma agradable, una ofrenda <char style="w" strong="H6999">quemada</char> para Yahv&#233;.<verse eid="EXO 29:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 29:19"/>&#8220;Luego <char style="w" strong="H3947">tomar&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8145">otro</char> carnero, <char style="w" strong="H5921">y</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5564">pondr&#225;n</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3027">manos</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> su <char style="w" strong="H7218">cabeza</char>.<verse eid="EXO 29:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 29:20"/>Matar&#225;s <char style="w" strong="H5921">el</char> carnero, <char style="w" strong="H3947">tomar&#225;s</char> un poco <char style="w" strong="H5921">de</char> su <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> untar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> l&#243;bulo <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> oreja <char style="w" strong="H3233">derecha</char>, <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pulgar <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H3233">derecha</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> dedo gordo <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H7272">pie</char> <char style="w" strong="H3233">derecho</char>. <char style="w" strong="H2236">Rociar&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> resto <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> todos <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H5439">lados</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>.<verse eid="EXO 29:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 29:21"/><char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> un poco <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H1931">est&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> rociar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> ropas, <char style="w" strong="H5921">y</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> ropas. <char style="w" strong="H4480">De</char> <char style="w" strong="H1931">esta</char> manera quedar&#225;n consagrados <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char>, <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> ropa <char style="w" strong="H4480">de</char> todos <char style="w" strong="H1931">ellos</char>.<verse eid="EXO 29:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 29:22"/><char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H1931">la</char> grasa <char style="w" strong="H4480">del</char> carnero, <char style="w" strong="H1931">la</char> cola gorda, <char style="w" strong="H1931">la</char> grasa <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3680">cubre</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> intestinos, <char style="w" strong="H1931">la</char> mejor parte <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H3516">h&#237;gado</char>, <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3629">ri&#241;ones</char>, <char style="w" strong="H1931">la</char> grasa <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H3680">cubre</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> muslo <char style="w" strong="H3225">derecho</char> (<char style="w" strong="H3588">pues</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> carnero <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> ceremonia <char style="w" strong="H4480">de</char> consagraci&#243;n),<verse eid="EXO 29:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 29:23"/>junto con un <char style="w" strong="H3899">pan</char> redondo, una <char style="w" strong="H2471">torta</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> amasada con <char style="w" strong="H8081">aceite</char> y un <char style="w" strong="H7550">hojaldre</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> la canasta <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3899">panes</char> sin levadura que est&#225; en la <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 29:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 29:24"/><char style="w" strong="H7760">Pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> esto <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3709">manos</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> presentar&#225;n meci&#233;ndolo <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">como</char> una <char style="w" strong="H8573">ofrenda</char> especial.<verse eid="EXO 29:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 29:25"/><char style="w" strong="H5921">Despu&#233;s</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H3947">tomar&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H3027">manos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> quemar&#225;s <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H5930">holocausto</char>, <char style="w" strong="H5921">como</char> un aroma agradable <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H1931">Es</char> una ofrenda <char style="w" strong="H6999">quemada</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 29:25"/></para>
  <para style="p"><verse number="26" style="v" sid="EXO 29:26"/>&#8220;<char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> el pecho del carnero usado <char style="w" strong="H1961">para</char> la consagraci&#243;n <char style="w" strong="H6440">de</char> Aar&#243;n, y lo mecer&#225;s <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1961">como</char> <char style="w" strong="H8573">ofrenda</char> especial. Esa <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> tu <char style="w" strong="H4490">porci&#243;n</char>.<verse eid="EXO 29:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 29:27"/>Consagrar&#225;s <char style="w" strong="H1121">el</char> pecho <char style="w" strong="H1121">que</char> fue <char style="w" strong="H8573">mecido</char> y <char style="w" strong="H1121">el</char> muslo <char style="w" strong="H1121">que</char> fue elevado, las partes del carnero <char style="w" strong="H1121">de</char> consagraci&#243;n <char style="w" strong="H1121">que</char> les corresponden <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char>.<verse eid="EXO 29:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 29:28"/>Estas porciones <char style="w" strong="H1961">ser&#225;n</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char>. <char style="w" strong="H1931">Es</char> una regla permanente <char style="w" strong="H3588">para</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> trata <char style="w" strong="H3588">de</char> una <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> <char style="w" strong="H8641">apartada</char>. <char style="w" strong="H1961">Ser&#225;</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> porci&#243;n <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H5769">siempre</char> <char style="w" strong="H1931">le</char> dar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> <char style="w" strong="H2077">sacrificios</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> paz.<verse eid="EXO 29:28"/></para>
  <para style="p"><verse number="29" style="v" sid="EXO 29:29"/>&#8220;<char style="w" strong="H1961">Cuando</char> Aar&#243;n muera, sus ropas <char style="w" strong="H6944">sagradas</char> pasar&#225;n <char style="w" strong="H3068">a</char> sus descendientes, <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> con ellas <char style="w" strong="H1121">los</char> unjan y <char style="w" strong="H1121">los</char> consagren.<verse eid="EXO 29:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 29:30"/><char style="w" strong="H1121">El</char> <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H3117">que</char> lo reemplace <char style="w" strong="H8478">como</char> sumo <char style="w" strong="H3548">sacerdote</char> deber&#225; ponerse esas ropas durante <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>, <char style="w" strong="H3117">cuando</char> <char style="w" strong="H8478">entre</char> <char style="w" strong="H8478">en</char> la Carpa <char style="w" strong="H8478">de</char> Reuni&#243;n para oficiar <char style="w" strong="H8478">en</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H8478">Lugar</char> <char style="w" strong="H6944">Santo</char>.<verse eid="EXO 29:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 29:31"/>&#8220;<char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> <char style="w" strong="H1310">el</char> carnero usado en la consagraci&#243;n y cocinar&#225;s su <char style="w" strong="H1320">carne</char> en un <char style="w" strong="H4725">lugar</char> sagrado.<verse eid="EXO 29:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 29:32"/>Aar&#243;n y sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> se comer&#225;n la <char style="w" strong="H1320">carne</char> del carnero y <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> la canasta <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada <char style="w" strong="H1121">de</char> la Carpa <char style="w" strong="H1121">de</char> Reuni&#243;n.<verse eid="EXO 29:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 29:33"/><char style="w" strong="H3808">Se</char> comer&#225;n <char style="w" strong="H1992">estas</char> ofrendas <char style="w" strong="H3588">con</char> <char style="w" strong="H1992">las</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> hizo <char style="w" strong="H3588">el</char> perd&#243;n <char style="w" strong="H3588">de</char> pecados al consagrarlos <char style="w" strong="H3588">y</char> santificarlos. <char style="w" strong="H3808">Ninguna</char> persona <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> sea <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> familia sacerdotal <char style="w" strong="H3808">podr&#225;</char> comer <char style="w" strong="H3588">de</char> esto, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3027">es</char> <char style="w" strong="H6944">sagrado</char>.<verse eid="EXO 29:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 29:34"/><char style="w" strong="H3588">Si</char> sobra algo <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1320">carne</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> siguiente, tendr&#225;s <char style="w" strong="H3588">que</char> quemarlo. <char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> debe comer, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H6944">sagrado</char>.<verse eid="EXO 29:34"/></para>
  <para style="p"><verse number="35" style="v" sid="EXO 29:35"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Haz</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3602">esto</char> con Aar&#243;n y con sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, tal como te <char style="w" strong="H6213">lo</char> he <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>. <char style="w" strong="H3605">La</char> ceremonia <char style="w" strong="H1121">de</char> consagraci&#243;n durar&#225; <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>.<verse eid="EXO 29:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 29:36"/><char style="w" strong="H3117">Cada</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H6213">ofrecer&#225;s</char> un <char style="w" strong="H6499">toro</char> <char style="w" strong="H5921">como</char> sacrificio <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2403">pecado</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> obtener <char style="w" strong="H5921">el</char> perd&#243;n. As&#237; purificar&#225;s <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> luego <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H4886">ungir&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> consagrarlo.<verse eid="EXO 29:36"/> <verse number="37" style="v" sid="EXO 29:37"/>Durante <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> har&#225;s <char style="w" strong="H5921">la</char> ceremonia <char style="w" strong="H5921">de</char> perd&#243;n <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> consagrarlo. As&#237; <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> <char style="w" strong="H6944">sant&#237;simo</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> <char style="w" strong="H3605">cosa</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> toque <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H1961">quedar&#225;</char> <char style="w" strong="H6944">consagrada</char>.<verse eid="EXO 29:37"/></para>
  <para style="p"><verse number="38" style="v" sid="EXO 29:38"/>&#8220;<char style="w" strong="H2088">Esto</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> <char style="w" strong="H2088">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H6213">ofrecer&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H8141">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char>, sin falta: <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3532">corderos</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> un <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>.<verse eid="EXO 29:38"/> <verse number="39" style="v" sid="EXO 29:39"/><char style="w" strong="H6213">Ofrecer&#225;s</char> un <char style="w" strong="H3532">cordero</char> en la <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char>, y <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H8145">otro</char> al atardecer.<verse eid="EXO 29:39"/> <verse number="40" style="v" sid="EXO 29:40"/>Con el primer <char style="w" strong="H3532">cordero</char> ofrecer&#225;s dos kilos y medio de la mejor harina<note style="f" caller="+"><char style="fr">29:40 </char><char style="ft">Un efa equivale a unos 22 litros, por lo que una d&#233;cima parte son poco m&#225;s de dos litros o dos kilos de harina.</char></note> mezclada con un litro de <char style="w" strong="H8081">aceite</char> puro de oliva prensada, y un litro de <char style="w" strong="H3196">vino</char> como ofrenda l&#237;quida.<verse eid="EXO 29:40"/> <verse number="41" style="v" sid="EXO 29:41"/>Al atardecer <char style="w" strong="H6213">ofrecer&#225;s</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H8145">otro</char> <char style="w" strong="H3532">cordero</char>, junto con una <char style="w" strong="H4503">ofrenda</char> de harina y de vino igual <char style="w" strong="H3068">a</char> la de la <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char>. <char style="w" strong="H6213">Ser&#225;</char> una <char style="w" strong="H4503">ofrenda</char> quemada de aroma agradable <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 29:41"/> <verse number="42" style="v" sid="EXO 29:42"/>Este ser&#225; el <char style="w" strong="H5930">holocausto</char> diario que se ofrecer&#225; <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> tras <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada <char style="w" strong="H6440">de</char> la Carpa <char style="w" strong="H6440">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H3259">en</char> la <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H8033">All&#237;</char> me reunir&#233; con ustedes para <char style="w" strong="H1696">hablarte</char>.<verse eid="EXO 29:42"/> <verse number="43" style="v" sid="EXO 29:43"/><char style="w" strong="H8033">All&#237;</char> me encontrar&#233; con <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H3519">y</char> ese lugar quedar&#225; consagrado por mi <char style="w" strong="H3519">gloria</char>.<verse eid="EXO 29:43"/> <verse number="44" style="v" sid="EXO 29:44"/>Consagrar&#233; la Carpa <char style="w" strong="H1121">de</char> Reuni&#243;n y <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>. Tambi&#233;n consagrar&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> para <char style="w" strong="H1121">que</char> me sirvan como sacerdotes.<verse eid="EXO 29:44"/> <verse number="45" style="v" sid="EXO 29:45"/>Yo vivir&#233; <char style="w" strong="H8432">entre</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas y <char style="w" strong="H1961">ser&#233;</char> su Dios.<verse eid="EXO 29:45"/> <verse number="46" style="v" sid="EXO 29:46"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> soy Yahv&#233; <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">los</char> <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> vivir <char style="w" strong="H8432">en</char> <char style="w" strong="H8432">medio</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> ellos. <char style="w" strong="H3588">Yo</char> soy Yahv&#233; <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char>.<verse eid="EXO 29:46"/></para>
  <chapter eid="EXO 29"/>
  <chapter number="30" style="c" sid="EXO 30"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 30:1"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> un <char style="w" strong="H4196">altar</char> para quemar incienso, y <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia.<verse eid="EXO 30:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 30:2"/><char style="w" strong="H1961">Ser&#225;</char> <char style="w" strong="H7251">cuadrado</char>, <char style="w" strong="H4480">de</char> cuarenta y cinco cent&#237;metros <char style="w" strong="H4480">de</char> largo <char style="w" strong="H4480">por</char> cuarenta y cinco <char style="w" strong="H4480">de</char> ancho, y <char style="w" strong="H1961">tendr&#225;</char> noventa cent&#237;metros <char style="w" strong="H4480">de</char> alto. <char style="w" strong="H1961">Los</char> <char style="w" strong="H7161">cuernos</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> altar formar&#225;n una sola pieza <char style="w" strong="H4480">con</char> &#233;l.<verse eid="EXO 30:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 30:3"/><char style="w" strong="H6213">Lo</char> recubrir&#225;s de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>: la parte de arriba, los cuatro <char style="w" strong="H5439">lados</char> y sus <char style="w" strong="H7161">cuernos</char>; y le pondr&#225;s una moldura de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char>.<verse eid="EXO 30:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 30:4"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;s</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1992">las</char> pondr&#225;s <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> moldura, <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H6654">lados</char> opuestos, <char style="w" strong="H5921">para</char> pasar <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H1992">ellas</char> <char style="w" strong="H1992">las</char> varas <char style="w" strong="H5921">y</char> poder cargarlo.<verse eid="EXO 30:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 30:5"/><char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> las varas de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia y las recubrir&#225;s de <char style="w" strong="H2091">oro</char>.<verse eid="EXO 30:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 30:6"/><char style="w" strong="H5414">Pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> altar frente <char style="w" strong="H5921">al</char> velo <char style="w" strong="H5921">que</char> oculta <char style="w" strong="H5921">el</char> arca <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto, frente <char style="w" strong="H5921">al</char> propiciatorio <char style="w" strong="H5921">que</char> cubre <char style="w" strong="H5921">las</char> tablas <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto, <char style="w" strong="H5921">que</char> es <char style="w" strong="H5921">el</char> lugar <char style="w" strong="H8033">donde</char> <char style="w" strong="H5921">me</char> reunir&#233; <char style="w" strong="H5921">contigo</char>.<verse eid="EXO 30:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 30:7"/>Todas <char style="w" strong="H5921">las</char> ma&#241;anas, cuando Aar&#243;n prepare <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char>, <char style="w" strong="H6999">quemar&#225;</char> incienso <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> altar.<verse eid="EXO 30:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 30:8"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> al atardecer, cuando Aar&#243;n encienda las <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char>, volver&#225; <char style="w" strong="H3068">a</char> quemar incienso. Esta ser&#225; una ofrenda <char style="w" strong="H8548">continua</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> incienso <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> en <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char>.<verse eid="EXO 30:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 30:9"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H5927">ofrecer&#225;n</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> este altar <char style="w" strong="H3808">ning&#250;n</char> incienso <char style="w" strong="H3808">no</char> autorizado, <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H5258">ofrendas</char> quemadas <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H5258">ofrendas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> grano; <char style="w" strong="H3808">tampoco</char> derramar&#225;n <char style="w" strong="H5258">ofrendas</char> l&#237;quidas <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char>.<verse eid="EXO 30:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 30:10"/>Una vez <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>, Aar&#243;n har&#225; <char style="w" strong="H1931">la</char> ceremonia <char style="w" strong="H5921">del</char> perd&#243;n <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7161">cuernos</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> altar. <char style="w" strong="H5921">Con</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> sacrificio <char style="w" strong="H1931">que</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> ofrece <char style="w" strong="H8141">cada</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> perd&#243;n <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H2403">pecados</char>, har&#225; <char style="w" strong="H1931">la</char> ceremonia <char style="w" strong="H5921">de</char> limpieza <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> altar. <char style="w" strong="H1931">Esto</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> har&#225; <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char>, <char style="w" strong="H1931">pues</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> altar <char style="w" strong="H1931">es</char> un lugar <char style="w" strong="H6944">sant&#237;simo</char>, <char style="w" strong="H6944">consagrado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;&#8221;.<verse eid="EXO 30:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="EXO 30:11"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>:<verse eid="EXO 30:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 30:12"/>&#8220;<char style="w" strong="H3588">Cuando</char> hagas un censo <char style="w" strong="H3588">para</char> contar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, cada uno deber&#225; <char style="w" strong="H5414">darle</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; un <char style="w" strong="H3724">rescate</char> <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H5315">vida</char> al <char style="w" strong="H5315">ser</char> contado. <char style="w" strong="H3588">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> caer&#225; <char style="w" strong="H3808">ninguna</char> <char style="w" strong="H5063">plaga</char> <char style="w" strong="H1961">sobre</char> ellos <char style="w" strong="H3588">por</char> hacer <char style="w" strong="H3588">el</char> censo.<verse eid="EXO 30:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 30:13"/><char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> sea censado deber&#225; pagar <char style="w" strong="H4276">medio</char> <char style="w" strong="H8255">siclo</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> plata, pesado <char style="w" strong="H5921">seg&#250;n</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8255">siclo</char><note style="f" caller="+"><char style="fr">30:13 </char><char style="ft">Un siclo equivale a unos 10 gramos o a unas 0,35 onzas.</char></note> oficial <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H6944">santuario</char> (un <char style="w" strong="H8255">siclo</char> equivale <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H1626">geras</char><note style="f" caller="+"><char style="fr">30:13 </char><char style="ft">Una gera equivale a unos 0,5 gramos.</char></note>). <char style="w" strong="H2088">Este</char> <char style="w" strong="H4276">medio</char> <char style="w" strong="H8255">siclo</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> una <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 30:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 30:14"/><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> mayores <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> sean censados deber&#225;n <char style="w" strong="H5414">dar</char> <char style="w" strong="H5921">esta</char> <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 30:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 30:15"/>Cuando entreguen <char style="w" strong="H5921">esta</char> <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">para</char> pagar <char style="w" strong="H5921">el</char> rescate <char style="w" strong="H5921">por</char> sus <char style="w" strong="H5315">vidas</char>, <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H6223">rico</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5414">dar&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4276">medio</char> <char style="w" strong="H8255">siclo</char>,<note style="f" caller="+"><char style="fr">30:15 </char><char style="ft">Un siclo equivale a unos 10 gramos o a unas 0,35 onzas.</char></note> <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1800">pobre</char> <char style="w" strong="H5414">dar&#225;</char> menos.<verse eid="EXO 30:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 30:16"/><char style="w" strong="H3947">Recibir&#225;s</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3701">dinero</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1961">este</char> rescate pagado <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> usar&#225;s <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> gastos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Carpa <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n. Esto <char style="w" strong="H5921">le</char> <char style="w" strong="H1961">servir&#225;</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> recordatorio <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> han pagado <char style="w" strong="H5921">el</char> rescate <char style="w" strong="H5921">por</char> sus <char style="w" strong="H5315">vidas</char>.&#8221;<verse eid="EXO 30:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 30:17"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>:<verse eid="EXO 30:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 30:18"/>&#8220;<char style="w" strong="H6213">Har&#225;s</char> un lavamanos <char style="w" strong="H5414">de</char> bronce, con su base <char style="w" strong="H5414">de</char> bronce. <char style="w" strong="H6213">Lo</char> <char style="w" strong="H5414">pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H8033">entre</char> la Carpa <char style="w" strong="H5414">de</char> Reuni&#243;n y <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, y <char style="w" strong="H6213">lo</char> llenar&#225;s <char style="w" strong="H5414">de</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char>.<verse eid="EXO 30:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 30:19"/>Aar&#243;n y sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> usar&#225;n esa agua <char style="w" strong="H4480">para</char> lavarse las <char style="w" strong="H3027">manos</char> y <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H7272">pies</char>.<verse eid="EXO 30:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 30:20"/>Siempre <char style="w" strong="H3808">que</char> entren <char style="w" strong="H3068">a</char> la Carpa <char style="w" strong="H4325">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H3068">o</char> cuando <char style="w" strong="H3808">se</char> acerquen al <char style="w" strong="H4196">altar</char> para servir y presentar las ofrendas quemadas <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;, deber&#225;n lavarse con <char style="w" strong="H4325">agua</char> para <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H4191">morir</char>.<verse eid="EXO 30:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 30:21"/><char style="w" strong="H1961">Se</char> <char style="w" strong="H7364">lavar&#225;n</char> las <char style="w" strong="H3027">manos</char> y <char style="w" strong="H1961">los</char> <char style="w" strong="H7272">pies</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H4191">morir</char>. <char style="w" strong="H1961">Esta</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> una <char style="w" strong="H2706">ley</char> permanente <char style="w" strong="H1961">para</char> Aar&#243;n y sus descendientes, de <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> en <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char>.&#8221;<verse eid="EXO 30:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 30:22"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">dijo</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>:<verse eid="EXO 30:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 30:23"/>&#8220;<char style="w" strong="H3947">Toma</char> las siguientes <char style="w" strong="H1314">especias</char> finas: <char style="w" strong="H2568">cinco</char> kilos<note style="f" caller="+"><char style="fr">30:23 </char><char style="ft">Literalmente: quinientos siclos (un siclo equivale a unos 10 gramos).</char></note> <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H4753">mirra</char> l&#237;quida; dos kilos y <char style="w" strong="H4276">medio</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> canela <char style="w" strong="H1314">arom&#225;tica</char>; dos kilos y <char style="w" strong="H4276">medio</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H7070">ca&#241;a</char> <char style="w" strong="H1314">arom&#225;tica</char>;<verse eid="EXO 30:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 30:24"/><char style="w" strong="H2568">cinco</char> kilos <char style="w" strong="H2568">de</char> casia (pesado todo seg&#250;n el peso oficial del <char style="w" strong="H6944">santuario</char>), y unos cuatro litros<note style="f" caller="+"><char style="fr">30:24 </char><char style="ft">Un hin equivale a unos 3,8 litros o a 1 gal&#243;n.</char></note> <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> oliva.<verse eid="EXO 30:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 30:25"/>Con estos ingredientes preparar&#225;s <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> <char style="w" strong="H6944">sagrado</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char>, mezcl&#225;ndolo con <char style="w" strong="H6213">el</char> mismo cuidado <char style="w" strong="H1961">que</char> un perfumista prepara un perfume. <char style="w" strong="H1961">Ser&#225;</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> <char style="w" strong="H6944">sagrado</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char>.<verse eid="EXO 30:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 30:26"/>Con este aceite <char style="w" strong="H4886">ungir&#225;s</char> la Carpa de Reuni&#243;n, el arca del pacto,<verse eid="EXO 30:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 30:27"/><char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char> con <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios, <char style="w" strong="H3605">el</char> candelabro con sus utensilios, <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H4196">del</char> incienso,<verse eid="EXO 30:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 30:28"/><char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> de <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> con <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios, y <char style="w" strong="H3605">el</char> lavamanos con su base.<verse eid="EXO 30:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 30:29"/>De <char style="w" strong="H1961">esta</char> manera <char style="w" strong="H3605">los</char> consagrar&#225;s, y <char style="w" strong="H1961">ser&#225;n</char> cosas sant&#237;simas. <char style="w" strong="H3605">Cualquier</char> <char style="w" strong="H3605">cosa</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> toque <char style="w" strong="H1961">quedar&#225;</char> <char style="w" strong="H6942">santificada</char>.<verse eid="EXO 30:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 30:30"/>Tambi&#233;n <char style="w" strong="H4886">ungir&#225;s</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, y <char style="w" strong="H1121">los</char> consagrar&#225;s para <char style="w" strong="H1121">que</char> me sirvan como sacerdotes.<verse eid="EXO 30:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 30:31"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> les <char style="w" strong="H1696">dir&#225;s</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas: &#8216;<char style="w" strong="H2088">Este</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> <char style="w" strong="H1961">mi</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> <char style="w" strong="H6944">sagrado</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char>, <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> en <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char>.<verse eid="EXO 30:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 30:32"/><char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> derramen <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> cuerpo <char style="w" strong="H5921">de</char> cualquier persona, <char style="w" strong="H3808">ni</char> preparen <char style="w" strong="H3808">ning&#250;n</char> otro aceite <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1931">esta</char> <char style="w" strong="H1931">misma</char> f&#243;rmula. <char style="w" strong="H1931">Es</char> <char style="w" strong="H6944">sagrado</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> ustedes deben tratarlo <char style="w" strong="H3644">como</char> algo <char style="w" strong="H6944">sagrado</char>.<verse eid="EXO 30:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 30:33"/>Cualquiera <char style="w" strong="H4480">que</char> prepare una mezcla igual <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">esta</char>, <char style="w" strong="H3068">o</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> unja <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> alguien <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H5921">no</char> sea sacerdote, <char style="w" strong="H5414">ser&#225;</char> expulsado <char style="w" strong="H4480">de</char> su <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 30:33"/></para>
  <para style="p"><verse number="34" style="v" sid="EXO 30:34"/>Yahv&#233; le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3947">Toma</char> cantidades iguales de las siguientes especias arom&#225;ticas: resina, u&#241;a arom&#225;tica, g&#225;lbano <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H3828">incienso</char> <char style="w" strong="H2134">puro</char>.<verse eid="EXO 30:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 30:35"/>Con estos ingredientes preparar&#225;s un incienso arom&#225;tico, mezclado con <char style="w" strong="H6213">el</char> cuidado de un perfumista. &#201;chale <char style="w" strong="H4414">sal</char> para que sea <char style="w" strong="H2889">puro</char> y <char style="w" strong="H6944">sagrado</char>.<verse eid="EXO 30:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 30:36"/>Muele una parte hasta convertirla <char style="w" strong="H4480">en</char> polvo fino, y ponlo frente <char style="w" strong="H4480">al</char> arca <char style="w" strong="H4480">del</char> pacto <char style="w" strong="H4480">en</char> la Carpa <char style="w" strong="H4480">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H1961">es</char> <char style="w" strong="H8033">donde</char> <char style="w" strong="H4480">yo</char> <char style="w" strong="H4480">me</char> encontrar&#233; <char style="w" strong="H6440">contigo</char>. <char style="w" strong="H1961">Este</char> incienso <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> algo <char style="w" strong="H6944">sant&#237;simo</char> <char style="w" strong="H4480">para</char> ustedes.<verse eid="EXO 30:36"/> <verse number="37" style="v" sid="EXO 30:37"/><char style="w" strong="H3808">No</char> preparen <char style="w" strong="H3808">nunca</char> <char style="w" strong="H1961">este</char> mismo incienso <char style="w" strong="H1961">para</char> uso personal; consid&#233;renlo <char style="w" strong="H1961">como</char> algo <char style="w" strong="H6944">sagrado</char> y exclusivo <char style="w" strong="H1961">para</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 30:37"/> <verse number="38" style="v" sid="EXO 30:38"/>Cualquiera <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H6213">haga</char> un incienso <char style="w" strong="H3644">como</char> este <char style="w" strong="H5971">para</char> disfrutar <char style="w" strong="H5971">de</char> su fragancia, <char style="w" strong="H6213">ser&#225;</char> expulsado <char style="w" strong="H5971">de</char> su <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.&#8221;<verse eid="EXO 30:38"/></para>
  <chapter eid="EXO 30"/>
  <chapter number="31" style="c" sid="EXO 31"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 31:1"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>:<verse eid="EXO 31:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 31:2"/>&#8220;<char style="w" strong="H7200">Mira</char>, he escogido personalmente <char style="w" strong="H3068">a</char> Bezalel, <char style="w" strong="H1121">que</char> es <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Uri y <char style="w" strong="H1121">nieto</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H2354">Hur</char>, <char style="w" strong="H1121">de</char> la <char style="w" strong="H4294">tribu</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3063">Jud&#225;</char>.<verse eid="EXO 31:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 31:3"/><char style="w" strong="H3605">Lo</char> he llenado del <char style="w" strong="H7307">Esp&#237;ritu</char> de Dios, y le he dado gran <char style="w" strong="H2451">sabidur&#237;a</char>, <char style="w" strong="H8394">inteligencia</char> y capacidad creativa para hacer <char style="w" strong="H3605">toda</char> clase de trabajos artesanales.<verse eid="EXO 31:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 31:4"/><char style="w" strong="H6213">&#201;l</char> es experto en dise&#241;ar obras de arte, en <char style="w" strong="H6213">trabajar</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>, la <char style="w" strong="H3701">plata</char> y <char style="w" strong="H6213">el</char> bronce;<verse eid="EXO 31:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 31:5"/>en cortar y engastar piedras preciosas, en tallar <char style="w" strong="H6086">madera</char>, y en <char style="w" strong="H3605">toda</char> clase de artesan&#237;as.<verse eid="EXO 31:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 31:6"/>Adem&#225;s, le he asignado como ayudante <char style="w" strong="H3068">a</char> Aholiab, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Ahisamac, <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4294">tribu</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1835">Dan</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> dem&#225;s artesanos expertos <char style="w" strong="H6680">les</char> he <char style="w" strong="H5414">dado</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H2451">sabidur&#237;a</char> necesaria <char style="w" strong="H5414">para</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> te he <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>:<verse eid="EXO 31:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 31:7"/><char style="w" strong="H5921">la</char> Carpa <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H5921">el</char> arca <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> cubre, <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> muebles <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Carpa,<verse eid="EXO 31:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 31:8"/><char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char> con sus utensilios, <char style="w" strong="H3605">el</char> candelabro de oro <char style="w" strong="H2889">puro</char> con sus utensilios, <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H4196">del</char> incienso,<verse eid="EXO 31:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 31:9"/><char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> de <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> con <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios, <char style="w" strong="H3605">el</char> lavamanos con su base,<verse eid="EXO 31:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 31:10"/>las ropas finamente tejidas, las ropas <char style="w" strong="H6944">sagradas</char> para <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3548">sacerdote</char> Aar&#243;n y las ropas para <char style="w" strong="H1121">que</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> oficien como <char style="w" strong="H3548">sacerdotes</char>,<verse eid="EXO 31:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 31:11"/><char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> de <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char> y <char style="w" strong="H3605">el</char> incienso <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char> para <char style="w" strong="H3605">el</char> Lugar <char style="w" strong="H6944">Santo</char>. <char style="w" strong="H3605">Ellos</char> deber&#225;n hacerlo <char style="w" strong="H3605">todo</char> exactamente como te <char style="w" strong="H6213">lo</char> he <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>.&#8221;<verse eid="EXO 31:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 31:12"/>Yahv&#233; le habl&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le dijo:<verse eid="EXO 31:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 31:13"/>&#8220;<char style="w" strong="H1696">Diles</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas: &#8216;Aseg&#250;rense <char style="w" strong="H3588">de</char> respetar mis <char style="w" strong="H7676">s&#225;bados</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> una se&#241;al <char style="w" strong="H3588">de</char> mi pacto <char style="w" strong="H3588">entre</char> ustedes <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char>, <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char>. <char style="w" strong="H3588">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3045">sabr&#225;n</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H1931">soy</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H1931">quien</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H6942">santifica</char>.<verse eid="EXO 31:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 31:14"/>Respeten <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7676">s&#225;bado</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> un d&#237;a <char style="w" strong="H6944">sagrado</char> <char style="w" strong="H3588">para</char> ustedes. <char style="w" strong="H3605">Cualquiera</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H2490">profane</char> <char style="w" strong="H1931">ser&#225;</char> condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char>; <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">si</char> alguien <char style="w" strong="H6213">trabaja</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H1931">ese</char> d&#237;a, <char style="w" strong="H1931">ser&#225;</char> expulsado <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">su</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.<verse eid="EXO 31:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 31:15"/>Tienen <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> para <char style="w" strong="H6213">trabajar</char>, pero <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> es un <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> de descanso absoluto, <char style="w" strong="H6944">consagrado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H3605">Cualquiera</char> <char style="w" strong="H3117">que</char> trabaje en <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> de descanso <char style="w" strong="H6213">ser&#225;</char> condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char>.<verse eid="EXO 31:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 31:16"/><char style="w" strong="H5769">Por</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> tanto, <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H8104">guardar&#225;n</char> <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H7676">s&#225;bado</char> y <char style="w" strong="H6213">lo</char> celebrar&#225;n <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> en <char style="w" strong="H1755">generaci&#243;n</char> como un <char style="w" strong="H1285">pacto</char> <char style="w" strong="H5769">eterno</char>.<verse eid="EXO 31:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 31:17"/><char style="w" strong="H1931">Ser&#225;</char> una se&#241;al permanente <char style="w" strong="H3588">entre</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char>; <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8064">cielos</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> tierra, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> descans&#243;&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 31:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 31:18"/>Cuando Yahv&#233; termin&#243; <char style="w" strong="H5414">de</char> <char style="w" strong="H1696">hablar</char> con <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> en el <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char>, le <char style="w" strong="H5414">dio</char> las <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> del pacto, que eran <char style="w" strong="H5414">de</char> piedra y estaban <char style="w" strong="H3789">escritas</char> <char style="w" strong="H3789">por</char> el dedo mismo <char style="w" strong="H5414">de</char> Dios.<verse eid="EXO 31:18"/></para>
  <chapter eid="EXO 31"/>
  <chapter number="32" style="c" sid="EXO 32"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 32:1"/><char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> tardaba <char style="w" strong="H5921">tanto</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> bajar <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> monta&#241;a, <char style="w" strong="H3045">se</char> <char style="w" strong="H5921">junt&#243;</char> <char style="w" strong="H4480">alrededor</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo: &#8220;&#161;&#193;ndale, <char style="w" strong="H6213">haznos</char> dioses <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> gu&#237;en! <char style="w" strong="H3588">Porque</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3045">sabemos</char> <char style="w" strong="H3588">qu&#233;</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> pas&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">ese</char> <char style="w" strong="H2088">tal</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, <char style="w" strong="H5921">el</char> hombre <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> <char style="w" strong="H5927">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.&#8221;<verse eid="EXO 32:1"/></para>
  <para style="p"><verse number="2" style="v" sid="EXO 32:2"/>Aar&#243;n les contest&#243;: &#8220;Qu&#237;tenles <char style="w" strong="H1121">los</char> aretes <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus esposas, <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1323">hijas</char>, y tr&#225;iganmelos&#8221;.<verse eid="EXO 32:2"/></para>
  <para style="p"><verse number="3" style="v" sid="EXO 32:3"/>Entonces <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> quit&#243; <char style="w" strong="H3605">los</char> aretes <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> llevaban puestos y <char style="w" strong="H5971">se</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> entregaron <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n.<verse eid="EXO 32:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 32:4"/><char style="w" strong="H6213">&#201;l</char> <char style="w" strong="H3947">recibi&#243;</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> oro, <char style="w" strong="H6213">lo</char> trabaj&#243; con un cincel y fundi&#243; un <char style="w" strong="H5695">becerro</char> de metal. Al verlo, <char style="w" strong="H6213">el</char> pueblo grit&#243;: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H3478">Israel</char>, estos son tus dioses <char style="w" strong="H3027">que</char> te sacaron de <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>!&#8221;.<verse eid="EXO 32:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="EXO 32:5"/>Cuando Aar&#243;n <char style="w" strong="H7200">vio</char> el entusiasmo <char style="w" strong="H6440">de</char> la gente, construy&#243; un <char style="w" strong="H4196">altar</char> frente al becerro y anunci&#243;: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H4279">Ma&#241;ana</char> tendremos una <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> en honor <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;!&#8221;.<verse eid="EXO 32:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 32:6"/><char style="w" strong="H5930">Al</char> d&#237;a <char style="w" strong="H4283">siguiente</char>, todos <char style="w" strong="H5971">se</char> <char style="w" strong="H6965">levantaron</char> temprano, ofrecieron <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> y presentaron sacrificios <char style="w" strong="H5971">de</char> paz. <char style="w" strong="H5927">Luego</char> <char style="w" strong="H3427">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> sent&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> comer y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H8354">beber</char>, y <char style="w" strong="H3427">despu&#233;s</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> <char style="w" strong="H6965">levantaron</char> <char style="w" strong="H5971">para</char> divertirse y hacer un desastre.<verse eid="EXO 32:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 32:7"/><char style="w" strong="H3588">Entonces</char> Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3381">Baja</char> enseguida, <char style="w" strong="H3588">porque</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5927">sacaste</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>, <char style="w" strong="H5971">se</char> ha <char style="w" strong="H7843">corrompido</char>.<verse eid="EXO 32:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 32:8"/>Muy r&#225;pido <char style="w" strong="H4480">se</char> desviaron <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H1870">camino</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H4480">yo</char> <char style="w" strong="H6680">les</char> marqu&#233;. <char style="w" strong="H4480">Se</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> un <char style="w" strong="H5695">becerro</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> metal fundido, <char style="w" strong="H4480">se</char> han inclinado ante <char style="w" strong="H6213">&#233;l</char>, le han ofrecido <char style="w" strong="H2076">sacrificios</char> y han dicho: &#8216;&#161;<char style="w" strong="H3478">Israel</char>, estos son tus dioses <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H4480">te</char> sacaron <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>!&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 32:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 32:9"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H1931">le</char> dijo adem&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Me he fijado en <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, y <char style="w" strong="H1931">es</char> un <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> muy terco y rebelde.<verse eid="EXO 32:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 32:10"/>&#161;D&#233;jame en paz! Mi enojo <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> estallar contra ellos y los voy <char style="w" strong="H3068">a</char> destruir. Pero <char style="w" strong="H3068">a</char> ti te convertir&#233; en una <char style="w" strong="H1419">gran</char> <char style="w" strong="H1471">naci&#243;n</char>&#8221;.<verse eid="EXO 32:10"/></para>
  <para style="p"><verse number="11" style="v" sid="EXO 32:11"/>Pero <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le suplic&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; su <char style="w" strong="H3068">Dios</char>: &#8220;<char style="w" strong="H4100">Oh</char> Yahv&#233;, &#191;<char style="w" strong="H6440">por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> vas <char style="w" strong="H3068">a</char> descargar tu enojo <char style="w" strong="H6440">contra</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, al <char style="w" strong="H4100">que</char> <char style="w" strong="H3318">sacaste</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char> con tanto <char style="w" strong="H3027">poder</char> y con <char style="w" strong="H3027">mano</char> <char style="w" strong="H2389">fuerte</char>?<verse eid="EXO 32:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 32:12"/>&#191;<char style="w" strong="H5921">Por</char> <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> darles <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H4713">egipcios</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> gusto <char style="w" strong="H5921">de</char> decir: &#8216;Dios <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H3318">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H7451">malas</char> intenciones, solo <char style="w" strong="H5921">para</char> matarlos <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> monta&#241;as <char style="w" strong="H5921">y</char> borrarlos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6440">faz</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> tierra&#8217;? &#161;C&#225;lmate! <char style="w" strong="H5921">No</char> dejes <char style="w" strong="H4100">que</char> tu enojo <char style="w" strong="H5921">te</char> lleve <char style="w" strong="H3068">a</char> destruir <char style="w" strong="H3068">a</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.<verse eid="EXO 32:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 32:13"/><char style="w" strong="H2142">Acu&#233;rdate</char> <char style="w" strong="H5414">de</char> tus <char style="w" strong="H5650">siervos</char> Abraham, <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> quienes les <char style="w" strong="H7650">juraste</char> <char style="w" strong="H5769">por</char> ti <char style="w" strong="H3605">mismo</char>: &#8216;<char style="w" strong="H5414">Har&#233;</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> sus descendientes sean tan numerosos como las <char style="w" strong="H3556">estrellas</char> del <char style="w" strong="H8064">cielo</char>, y les <char style="w" strong="H5414">dar&#233;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> sus descendientes <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H2063">esta</char> tierra <char style="w" strong="H3605">que</char> les promet&#237;, <char style="w" strong="H5414">para</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> sea <char style="w" strong="H5414">de</char> <char style="w" strong="H3605">ellos</char> <char style="w" strong="H5414">para</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 32:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 32:14"/><char style="w" strong="H5921">Al</char> o&#237;r <char style="w" strong="H6213">esto</char>, Yahv&#233; cambi&#243; <char style="w" strong="H5921">de</char> parecer <char style="w" strong="H5921">y</char> ya <char style="w" strong="H6213">no</char> destruy&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">como</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> amenazado.<verse eid="EXO 32:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 32:15"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H4480">se</char> dio la vuelta y baj&#243; <char style="w" strong="H4480">de</char> la monta&#241;a, llevando <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H1992">sus</char> <char style="w" strong="H3027">manos</char> <char style="w" strong="H1992">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> pacto. <char style="w" strong="H6437">Estaban</char> <char style="w" strong="H3789">escritas</char> <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H5676">lados</char>, tanto <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H1992">el</char> frente como <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H1992">el</char> reverso.<verse eid="EXO 32:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 32:16"/><char style="w" strong="H1992">Las</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> eran <char style="w" strong="H4639">obra</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Dios, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H4385">escritura</char> <char style="w" strong="H2801">grabada</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1992">ellas</char> <char style="w" strong="H1931">era</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Dios <char style="w" strong="H1931">mismo</char>.<verse eid="EXO 32:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 32:17"/>Cuando <char style="w" strong="H3091">Josu&#233;</char> <char style="w" strong="H8085">escuch&#243;</char> <char style="w" strong="H4264">el</char> griter&#237;o <char style="w" strong="H5971">de</char> la <char style="w" strong="H5971">gente</char>, le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H6963">Suena</char> como si hubiera <char style="w" strong="H4421">guerra</char> en <char style="w" strong="H4264">el</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char>!&#8221;.<verse eid="EXO 32:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 32:18"/>Pero Mois&#233;s le <char style="w" strong="H6030">respondi&#243;</char>: &#8220;No son gritos de victoria, ni son lamentos de derrota. Lo que <char style="w" strong="H8085">escucho</char> son cantos de fiesta&#8221;.<verse eid="EXO 32:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 32:19"/><char style="w" strong="H8478">En</char> <char style="w" strong="H8478">cuanto</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> acerc&#243; <char style="w" strong="H8478">al</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char> y <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H4264">el</char> <char style="w" strong="H5695">becerro</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> la gente bailando, <char style="w" strong="H1961">se</char> enfureci&#243; tanto <char style="w" strong="H1961">que</char> arroj&#243; las <char style="w" strong="H3871">tablas</char> y las hizo pedazos <char style="w" strong="H8478">al</char> <char style="w" strong="H8478">pie</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> la monta&#241;a.<verse eid="EXO 32:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 32:20"/>Agarr&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5695">becerro</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> hab&#237;an <char style="w" strong="H6213">hecho</char>, <char style="w" strong="H5921">lo</char> tir&#243; <char style="w" strong="H5921">al</char> fuego <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> moli&#243; <char style="w" strong="H5704">hasta</char> hacerlo polvo; <char style="w" strong="H5704">luego</char> <char style="w" strong="H2219">esparci&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> polvo <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> oblig&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H3068">a</char> beb&#233;rsela.<verse eid="EXO 32:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 32:21"/><char style="w" strong="H5921">Despu&#233;s</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> reclam&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n: &#8220;&#191;<char style="w" strong="H3588">Qu&#233;</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> hicieras cometer un <char style="w" strong="H2401">pecado</char> tan <char style="w" strong="H1419">grave</char>?&#8221;<verse eid="EXO 32:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 32:22"/>Aar&#243;n <char style="w" strong="H1931">le</char> contest&#243;: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H3588">No</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> enojes conmigo, mi se&#241;or! T&#250; <char style="w" strong="H3045">sabes</char> muy <char style="w" strong="H3588">bien</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">esta</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> siempre <char style="w" strong="H1931">est&#225;</char> buscando hacer <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H7451">malo</char>.<verse eid="EXO 32:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 32:23"/><char style="w" strong="H3588">Me</char> dijeron: &#8216;<char style="w" strong="H6213">Haznos</char> dioses <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H4100">nos</char> gu&#237;en, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3045">sabemos</char> <char style="w" strong="H3588">qu&#233;</char> le pas&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">ese</char> <char style="w" strong="H2088">tal</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, <char style="w" strong="H3588">el</char> hombre <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H4100">nos</char> <char style="w" strong="H5927">sac&#243;</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>&#8217;.<verse eid="EXO 32:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 32:24"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> yo les dije: &#8216;<char style="w" strong="H4310">El</char> <char style="w" strong="H4310">que</char> tenga <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H4310">que</char> se <char style="w" strong="H2088">lo</char> quite&#8217;. <char style="w" strong="H4310">Me</char> <char style="w" strong="H2088">lo</char> <char style="w" strong="H5414">dieron</char>, <char style="w" strong="H2088">lo</char> <char style="w" strong="H7993">ech&#233;</char> al fuego, &#161;y <char style="w" strong="H3318">sali&#243;</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H5695">becerro</char>!&#8221;.<verse eid="EXO 32:24"/></para>
  <para style="p"><verse number="25" style="v" sid="EXO 32:25"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> estaba descontrolado, ya <char style="w" strong="H3588">que</char> Aar&#243;n <char style="w" strong="H1931">los</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> dejado hacer <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> quer&#237;an, <char style="w" strong="H3588">para</char> burla <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H1931">sus</char> enemigos;<verse eid="EXO 32:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 32:26"/>as&#237; <char style="w" strong="H4310">que</char> se par&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> entrada del <char style="w" strong="H4264">campamento</char> y grit&#243;: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H3605">El</char> <char style="w" strong="H4310">que</char> <char style="w" strong="H5975">est&#233;</char> del lado <char style="w" strong="H1121">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H4310">que</char> se una <char style="w" strong="H3068">a</char> m&#237;!&#8221;. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hombres</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> tribu <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3878">Lev&#237;</char> se juntaron con <char style="w" strong="H3605">&#233;l</char>.<verse eid="EXO 32:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 32:27"/><char style="w" strong="H7725">Entonces</char> Mois&#233;s <char style="w" strong="H5921">les</char> <char style="w" strong="H7760">orden&#243;</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3541">As&#237;</char> dice Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>: &#8216;&#161;P&#243;nganse <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H2719">espada</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> cinto! Recorran todo <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char>, <char style="w" strong="H5921">de</char> un <char style="w" strong="H3409">lado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H7453">otro</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H2026">maten</char> cada uno <char style="w" strong="H3068">a</char> su hermano, <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H7453">amigo</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> su vecino&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 32:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 32:28"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> levitas obedecieron <char style="w" strong="H1931">la</char> orden <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, y <char style="w" strong="H1931">ese</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H5307">murieron</char> unas <char style="w" strong="H7969">tres</char> mil personas <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.<verse eid="EXO 32:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 32:29"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H3117">Hoy</char> ustedes <char style="w" strong="H5921">se</char> han consagrado <char style="w" strong="H5921">al</char> servicio <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3588">pues</char> <char style="w" strong="H3588">no</char> <char style="w" strong="H5921">les</char> import&#243; matar <char style="w" strong="H3068">a</char> sus propios <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> hermanos; <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> eso <char style="w" strong="H3117">hoy</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> ha bendecido.&#8221;<verse eid="EXO 32:29"/></para>
  <para style="p"><verse number="30" style="v" sid="EXO 32:30"/><char style="w" strong="H1157">Al</char> d&#237;a <char style="w" strong="H4283">siguiente</char>, <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1157">le</char> dijo <char style="w" strong="H1157">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>: &#8220;Ustedes han cometido un <char style="w" strong="H2403">pecado</char> muy <char style="w" strong="H1419">grave</char>. Pero <char style="w" strong="H6258">ahora</char> voy <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5927">subir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> hablar con Yahv&#233;; tal vez logre <char style="w" strong="H6258">que</char> <char style="w" strong="H1961">los</char> perdone&#8221;.<verse eid="EXO 32:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 32:31"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> regres&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> donde estaba Yahv&#233; y le dijo: &#8220;&#161;Ay, <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char>! <char style="w" strong="H2088">Este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> ha cometido un <char style="w" strong="H2401">pecado</char> terrible al hacerse dioses <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>.<verse eid="EXO 32:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 32:32"/>Te <char style="w" strong="H4994">ruego</char> <char style="w" strong="H6258">que</char> los <char style="w" strong="H5375">perdones</char>; pero <char style="w" strong="H4994">si</char> no vas <char style="w" strong="H3068">a</char> perdonarlos, &#161;b&#243;rrame <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5375">m&#237;</char> del <char style="w" strong="H5612">libro</char> <char style="w" strong="H6258">que</char> has <char style="w" strong="H3789">escrito</char>!&#8221;.<verse eid="EXO 32:32"/></para>
  <para style="p"><verse number="33" style="v" sid="EXO 32:33"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H4310">le</char> respondi&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Solo borrar&#233; de mi <char style="w" strong="H5612">libro</char> al <char style="w" strong="H4310">que</char> haya <char style="w" strong="H2398">pecado</char> contra m&#237;.<verse eid="EXO 32:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 32:34"/><char style="w" strong="H6258">Ahora</char> <char style="w" strong="H3212">ve</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> gu&#237;a <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> lugar <char style="w" strong="H6258">que</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> <char style="w" strong="H1696">dije</char>. <char style="w" strong="H5921">Mi</char> <char style="w" strong="H4397">&#225;ngel</char> <char style="w" strong="H3212">ir&#225;</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">ti</char>. Pero <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H6258">que</char> <char style="w" strong="H2009">yo</char> venga <char style="w" strong="H3068">a</char> castigar, <char style="w" strong="H5921">los</char> castigar&#233; <char style="w" strong="H5921">por</char> su <char style="w" strong="H2403">pecado</char>&#8221;.<verse eid="EXO 32:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 32:35"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> as&#237; Yahv&#233; castig&#243; <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> una plaga, <char style="w" strong="H5921">por</char> culpa <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H5695">becerro</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> obligaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n.<verse eid="EXO 32:35"/></para>
  <chapter eid="EXO 32"/>
  <chapter number="33" style="c" sid="EXO 33"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 33:1"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3212">Anda</char>, <char style="w" strong="H3212">vete</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H2088">aqu&#237;</char>, t&#250; y el <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H5927">sacaste</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>. Suban hacia la tierra <char style="w" strong="H5971">que</char> le promet&#237; <char style="w" strong="H3068">a</char> Abraham, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3327">Isaac</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3290">Jacob</char> cuando les <char style="w" strong="H1696">dije</char>: &#8216;<char style="w" strong="H3068">A</char> sus descendientes <char style="w" strong="H5971">se</char> la <char style="w" strong="H5414">dar&#233;</char>&#8217;.<verse eid="EXO 33:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 33:2"/>Yo <char style="w" strong="H7971">enviar&#233;</char> un <char style="w" strong="H4397">&#225;ngel</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> ti, y expulsar&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H3669">cananeos</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> los amorreos, <char style="w" strong="H3068">a</char> los hititas, <char style="w" strong="H3068">a</char> los ferezeos, <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H2340">heveos</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H2983">jebuseos</char>.<verse eid="EXO 33:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 33:3"/>Suban <char style="w" strong="H3068">a</char> esa tierra donde abundan <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H2461">leche</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H1706">miel</char>. <char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5927">ir&#233;</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H7130">medio</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> ustedes, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">son</char> un <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> muy terco, <char style="w" strong="H3588">y</char> podr&#237;a <char style="w" strong="H3615">destruirlos</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H1870">camino</char>.&#8221;<verse eid="EXO 33:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 33:4"/><char style="w" strong="H5921">Al</char> <char style="w" strong="H8085">o&#237;r</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> <char style="w" strong="H7451">mala</char> noticia, <char style="w" strong="H5921">se</char> pusieron <char style="w" strong="H5921">de</char> luto <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3808">nadie</char> us&#243; sus joyas.<verse eid="EXO 33:4"/></para>
  <para style="p"><verse number="5" style="v" sid="EXO 33:5"/><char style="w" strong="H5921">Porque</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> dicho <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Diles <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas: &#8216;Ustedes son un <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> muy terco. <char style="w" strong="H5921">Si</char> <char style="w" strong="H6213">yo</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> acompa&#241;ara <char style="w" strong="H5921">por</char> un solo <char style="w" strong="H7281">momento</char>, <char style="w" strong="H1121">los</char> destruir&#237;a. <char style="w" strong="H6258">As&#237;</char> <char style="w" strong="H4100">que</char> qu&#237;tense <char style="w" strong="H6258">ahora</char> mismo sus joyas, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H4100">que</char> <char style="w" strong="H6213">yo</char> decida <char style="w" strong="H4100">qu&#233;</char> voy <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> ustedes&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 33:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 33:6"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> as&#237; lo hicieron: <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas se quitaron sus joyas desde <char style="w" strong="H1121">que</char> estuvieron en <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H2722">Horeb</char> en adelante.<verse eid="EXO 33:6"/></para>
  <para style="p"><verse number="7" style="v" sid="EXO 33:7"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1961">ten&#237;a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> costumbre <char style="w" strong="H4480">de</char> armar <char style="w" strong="H3605">la</char> Carpa <char style="w" strong="H4480">de</char> Reuni&#243;n <char style="w" strong="H3068">a</char> buena distancia, <char style="w" strong="H2351">fuera</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char>. <char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> quer&#237;a consultar <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1961">ten&#237;a</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H3318">salir</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> Carpa <char style="w" strong="H4480">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H2351">fuera</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char>.<verse eid="EXO 33:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 33:8"/><char style="w" strong="H5704">Cuando</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3318">sal&#237;a</char> hacia <char style="w" strong="H3605">la</char> Carpa, <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> levantaba <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> quedaba <char style="w" strong="H5704">de</char> pie <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> entrada <char style="w" strong="H5704">de</char> su propia carpa, <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H1961">segu&#237;an</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5704">con</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> mirada <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H3605">&#233;l</char> entraba.<verse eid="EXO 33:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 33:9"/><char style="w" strong="H5973">En</char> cuanto <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> entraba <char style="w" strong="H3068">a</char> la Carpa, la <char style="w" strong="H5982">columna</char> <char style="w" strong="H5973">de</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> bajaba y <char style="w" strong="H1961">se</char> quedaba <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada, y Yahv&#233; <char style="w" strong="H1696">hablaba</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 33:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 33:10"/>Al <char style="w" strong="H7200">ver</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H5982">columna</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> detenida <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> entrada <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> Carpa, <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> pon&#237;a <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H5975">pie</char> y <char style="w" strong="H7812">adoraba</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Dios, <char style="w" strong="H3605">cada</char> uno <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> entrada <char style="w" strong="H5971">de</char> su propia carpa.<verse eid="EXO 33:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 33:11"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H1696">hablaba</char> con <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H6440">cara</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6440">cara</char>, como cuando alguien platica con un <char style="w" strong="H7453">amigo</char>. Despu&#233;s <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> regresaba al <char style="w" strong="H4264">campamento</char>, pero su joven ayudante <char style="w" strong="H3091">Josu&#233;</char>, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H5126">Nun</char>, <char style="w" strong="H3808">nunca</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> apartaba <char style="w" strong="H6440">de</char> la Carpa.<verse eid="EXO 33:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 33:12"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H5973">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;: &#8220;<char style="w" strong="H7200">Mira</char>, t&#250; <char style="w" strong="H5973">me</char> has dicho: &#8216;Lleva <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">este</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1571">la</char> tierra prometida&#8217;, pero <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H5973">me</char> has dicho <char style="w" strong="H3068">a</char> qui&#233;n vas <char style="w" strong="H3068">a</char> enviar <char style="w" strong="H5973">conmigo</char>. <char style="w" strong="H1571">Tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H5973">me</char> has dicho: &#8216;<char style="w" strong="H5869">Te</char> <char style="w" strong="H3045">conozco</char> <char style="w" strong="H2088">por</char> tu <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H5869">te</char> has ganado mi favor&#8217;.<verse eid="EXO 33:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 33:13"/><char style="w" strong="H2088">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3588">que</char>, <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> verdad <char style="w" strong="H3588">me</char> he ganado tu favor, <char style="w" strong="H5869">te</char> <char style="w" strong="H4994">ruego</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> ense&#241;es tus <char style="w" strong="H1870">caminos</char>; <char style="w" strong="H2088">as&#237;</char> podr&#233; conocerte <char style="w" strong="H3588">y</char> seguir contando <char style="w" strong="H3588">con</char> tu favor. <char style="w" strong="H3068">Y</char> recuerda <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H2088">esta</char> <char style="w" strong="H1471">naci&#243;n</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> tu propio <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.&#8221;<verse eid="EXO 33:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 33:14"/>Yahv&#233; le respondi&#243;: &#8220;Mi <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H3212">ir&#225;</char> <char style="w" strong="H6440">contigo</char>, y yo te dar&#233; descanso&#8221;.<verse eid="EXO 33:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 33:15"/>Mois&#233;s le contest&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H6440">Si</char> tu <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">no</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1980">ir</char> con nosotros, mejor <char style="w" strong="H6440">no</char> nos hagas salir <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H2088">aqu&#237;</char>.<verse eid="EXO 33:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 33:16"/>&#191;<char style="w" strong="H4100">C&#243;mo</char> <char style="w" strong="H3068">va</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3045">saber</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5971">gente</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> este <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3588">yo</char> contamos <char style="w" strong="H5973">con</char> tu favor, <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3212">vienes</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> <char style="w" strong="H3605">nosotros</char>? Tu <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H3588">es</char> <char style="w" strong="H4100">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">nos</char> hace diferentes, <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> tu <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>, <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> dem&#225;s naciones <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> tierra.&#8221;<verse eid="EXO 33:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 33:17"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5869">le</char> <char style="w" strong="H1696">dijo</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Voy <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H2088">esto</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">me</char> pides, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5869">te</char> has ganado mi favor <char style="w" strong="H1571">y</char> <char style="w" strong="H5869">te</char> <char style="w" strong="H3045">conozco</char> <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char>.&#8221;<verse eid="EXO 33:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 33:18"/>Entonces Mois&#233;s le rog&#243;: &#8220;&#161;Por favor, d&#233;jame <char style="w" strong="H7200">ver</char> tu <char style="w" strong="H3519">gloria</char>!&#8221;<verse eid="EXO 33:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 33:19"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> respondi&#243;: &#8220;Har&#233; <char style="w" strong="H5674">pasar</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H2898">bondad</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">ti</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> pronunciar&#233; <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char>, Yahv&#233;, <char style="w" strong="H5921">en</char> tu <char style="w" strong="H6440">presencia</char>. Tendr&#233; <char style="w" strong="H2603">compasi&#243;n</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3605">quien</char> yo quiera tener <char style="w" strong="H2603">compasi&#243;n</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> tendr&#233; <char style="w" strong="H7355">misericordia</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3605">quien</char> yo quiera tener <char style="w" strong="H7355">misericordia</char>&#8221;.<verse eid="EXO 33:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 33:20"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> agreg&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H3588">Pero</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3201">podr&#225;s</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> mi <char style="w" strong="H6440">rostro</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3808">nadie</char> <char style="w" strong="H3201">puede</char> verme <char style="w" strong="H3588">y</char> seguir <char style="w" strong="H3588">con</char> vida.&#8221;<verse eid="EXO 33:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 33:21"/>Yahv&#233; tambi&#233;n <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H2009">Mira</char>, <char style="w" strong="H2009">aqu&#237;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> lado hay un <char style="w" strong="H4725">lugar</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6697">roca</char>; p&#225;rate ah&#237;.<verse eid="EXO 33:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 33:22"/><char style="w" strong="H5704">Cuando</char> <char style="w" strong="H5674">pase</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H3519">gloria</char>, <char style="w" strong="H5921">te</char> meter&#233; <char style="w" strong="H5921">en</char> una grieta <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6697">roca</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> <char style="w" strong="H5526">cubrir&#233;</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H3709">mano</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> yo <char style="w" strong="H1961">haya</char> <char style="w" strong="H5674">pasado</char>.<verse eid="EXO 33:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 33:23"/>Despu&#233;s <char style="w" strong="H5493">quitar&#233;</char> mi <char style="w" strong="H3709">mano</char> y <char style="w" strong="H3808">podr&#225;s</char> <char style="w" strong="H7200">ver</char> mi espalda, pero mi <char style="w" strong="H6440">rostro</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H7200">ver&#225;s</char>.&#8221;<verse eid="EXO 33:23"/></para>
  <chapter eid="EXO 33"/>
  <chapter number="34" style="c" sid="EXO 34"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 34:1"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;Corta <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> piedra iguales <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H7223">primeras</char>. Yo voy <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3789">escribir</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">ellas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> mismas <char style="w" strong="H1697">palabras</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1961">estaban</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H7223">primeras</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> rompiste.<verse eid="EXO 34:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 34:2"/>Prep&#225;rate <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> temprano, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5927">sube</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char>. <char style="w" strong="H8033">All&#237;</char> <char style="w" strong="H5921">te</char> presentar&#225;s ante <char style="w" strong="H5921">m&#237;</char>, <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> cima <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> monta&#241;a.<verse eid="EXO 34:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 34:3"/><char style="w" strong="H3808">Nadie</char> debe <char style="w" strong="H5927">subir</char> <char style="w" strong="H5973">contigo</char>, <char style="w" strong="H3808">ni</char> debe <char style="w" strong="H7200">verse</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3808">nadie</char> <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> monta&#241;a. <char style="w" strong="H1571">Tampoco</char> deben andar pastando <char style="w" strong="H6629">ovejas</char> <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H1241">vacas</char> frente <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> monta&#241;a&#8221;.<verse eid="EXO 34:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 34:4"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> cort&#243; <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> de piedra iguales <char style="w" strong="H3068">a</char> las <char style="w" strong="H7223">primeras</char>; se levant&#243; muy temprano y <char style="w" strong="H5927">subi&#243;</char> al <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char> tal como Yahv&#233; se lo hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>, <char style="w" strong="H3947">llevando</char> en sus <char style="w" strong="H3027">manos</char> las <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> de piedra.<verse eid="EXO 34:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 34:5"/>Yahv&#233; baj&#243; <char style="w" strong="H5973">en</char> la <char style="w" strong="H6051">nube</char>, se detuvo <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char> <char style="w" strong="H5973">junto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5973">&#233;l</char> y pronunci&#243; su <char style="w" strong="H8034">nombre</char>: Yahv&#233;.<verse eid="EXO 34:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 34:6"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5674">pas&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H6440">delante</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Mois&#233;s, <char style="w" strong="H7121">proclamando</char>: &#8220;&#161;Yahv&#233;! &#161;Yahv&#233;! <char style="w" strong="H3068">Dios</char> compasivo <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H7349">misericordioso</char>, lento <char style="w" strong="H5921">para</char> enojarse <char style="w" strong="H5921">y</char> lleno <char style="w" strong="H5921">de</char> amor inagotable <char style="w" strong="H5921">y</char> fidelidad.<verse eid="EXO 34:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 34:7"/><char style="w" strong="H3808">Que</char> mantiene su amor <char style="w" strong="H5921">por</char> mil generaciones, <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5375">perdona</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5771">maldad</char>, <char style="w" strong="H5921">la</char> rebeld&#237;a <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H2403">pecado</char>; pero <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> deja <char style="w" strong="H3808">sin</char> <char style="w" strong="H5352">castigo</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> culpable, <char style="w" strong="H3808">sino</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> castiga <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H5771">maldad</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> padres <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H1121">nietos</char>, <char style="w" strong="H5921">hasta</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> tercera <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> cuarta generaci&#243;n.&#8221;<verse eid="EXO 34:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 34:8"/>De inmediato, <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> se <char style="w" strong="H6915">inclin&#243;</char> hasta tocar el suelo con la frente y lo <char style="w" strong="H7812">ador&#243;</char>.<verse eid="EXO 34:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 34:9"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H1931">le</char> dijo: &#8220;Se&#241;or, <char style="w" strong="H3588">si</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> verdad <char style="w" strong="H3588">me</char> he ganado tu favor, <char style="w" strong="H5869">te</char> <char style="w" strong="H4994">ruego</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> Yahv&#233; nos acompa&#241;e. <char style="w" strong="H1931">Es</char> <char style="w" strong="H3588">cierto</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> somos un <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> muy terco, <char style="w" strong="H3588">pero</char> <char style="w" strong="H5545">perdona</char> nuestra <char style="w" strong="H5771">maldad</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> nuestro <char style="w" strong="H2403">pecado</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> ac&#233;ptanos <char style="w" strong="H3588">como</char> tu propio <char style="w" strong="H5971">pueblo</char>.&#8221;<verse eid="EXO 34:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 34:10"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H1931">le</char> contest&#243;: &#8220;<char style="w" strong="H7200">Mira</char>, voy <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> un <char style="w" strong="H1285">pacto</char>: <char style="w" strong="H5048">delante</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">tu</char> <char style="w" strong="H5971">pueblo</char> <char style="w" strong="H6213">har&#233;</char> milagros <char style="w" strong="H1931">tan</char> grandes <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3808">jam&#225;s</char> <char style="w" strong="H1931">se</char> han <char style="w" strong="H7200">visto</char> <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> tierra <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H5973">en</char> <char style="w" strong="H3605">ninguna</char> <char style="w" strong="H6213">otra</char> <char style="w" strong="H1471">naci&#243;n</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H5971">pueblos</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> rodean <char style="w" strong="H7200">ver&#225;n</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> Yahv&#233; puede <char style="w" strong="H6213">hacer</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H6213">har&#233;</char> cosas asombrosas <char style="w" strong="H3068">a</char> trav&#233;s <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H5973">ti</char>.<verse eid="EXO 34:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 34:11"/>Obedece todo lo <char style="w" strong="H3117">que</char> te <char style="w" strong="H6680">ordeno</char> <char style="w" strong="H3117">hoy</char>. Voy <char style="w" strong="H3068">a</char> expulsar <char style="w" strong="H6440">de</char> tu <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> los amorreos, <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H3669">cananeos</char>, <char style="w" strong="H3068">a</char> los hititas, <char style="w" strong="H3068">a</char> los ferezeos, <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H2340">heveos</char> y <char style="w" strong="H3068">a</char> los <char style="w" strong="H2983">jebuseos</char>.<verse eid="EXO 34:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 34:12"/>Ten mucho cuidado <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6435">no</char> <char style="w" strong="H3772">hacer</char> ning&#250;n <char style="w" strong="H1285">pacto</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H3427">habitantes</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> tierra <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">donde</char> vas, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H6435">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> conviertan <char style="w" strong="H5921">en</char> una trampa <char style="w" strong="H5921">para</char> ustedes.<verse eid="EXO 34:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 34:13"/>Al contrario, derrumben sus <char style="w" strong="H4196">altares</char>, hagan pedazos sus piedras sagradas <char style="w" strong="H3588">y</char> corten sus im&#225;genes <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> diosa Asera.<verse eid="EXO 34:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 34:14"/><char style="w" strong="H3808">No</char> adoren <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3808">ning&#250;n</char> otro <char style="w" strong="H3068">dios</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H1931">cuyo</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H1931">es</char> <char style="w" strong="H7067">Celoso</char>, exige lealtad absoluta.<verse eid="EXO 34:14"/></para>
  <para style="p"><verse number="15" style="v" sid="EXO 34:15"/>&#8220;<char style="w" strong="H6435">No</char> hagas ning&#250;n <char style="w" strong="H1285">pacto</char> con <char style="w" strong="H3427">los</char> <char style="w" strong="H3427">habitantes</char> del pa&#237;s, <char style="w" strong="H6435">porque</char> cuando ellos <char style="w" strong="H6435">se</char> prostituyan adorando <char style="w" strong="H3068">a</char> sus dioses y ofrezcan sus <char style="w" strong="H2077">sacrificios</char>, podr&#237;an invitarte y t&#250; terminar&#237;as comiendo de sus ofrendas.<verse eid="EXO 34:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 34:16"/>Adem&#225;s, podr&#237;as <char style="w" strong="H3947">tomar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> las <char style="w" strong="H1323">hijas</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> ellos para <char style="w" strong="H1121">que</char> se casen con tus <char style="w" strong="H1121">hijos</char>, y cuando ellas se prostituyan adorando <char style="w" strong="H3068">a</char> sus dioses, har&#225;n <char style="w" strong="H1121">que</char> tus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> tambi&#233;n se prostituyan tras ellos.<verse eid="EXO 34:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 34:17"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H6213">har&#225;n</char> &#237;dolos de metal fundido.<verse eid="EXO 34:17"/></para>
  <para style="p"><verse number="18" style="v" sid="EXO 34:18"/>&#8220;Celebrar&#225;n <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> del pan sin levadura. Durante <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> comer&#225;n pan sin levadura <char style="w" strong="H3588">en</char> <char style="w" strong="H3588">el</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> Abib, tal <char style="w" strong="H3588">como</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> lo <char style="w" strong="H6680">orden&#233;</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H3588">en</char> ese <char style="w" strong="H2320">mes</char> <char style="w" strong="H3318">salieron</char> <char style="w" strong="H3588">de</char> <char style="w" strong="H4714">Egipto</char>.<verse eid="EXO 34:18"/></para>
  <para style="p"><verse number="19" style="v" sid="EXO 34:19"/>&#8220;<char style="w" strong="H3605">El</char> primer hijo <char style="w" strong="H3605">que</char> nazca me pertenece. <char style="w" strong="H3605">Lo</char> <char style="w" strong="H3605">mismo</char> aplica para las primeras cr&#237;as machos de tus <char style="w" strong="H7794">vacas</char> <char style="w" strong="H7794">y</char> ovejas.<verse eid="EXO 34:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 34:20"/>Pero <char style="w" strong="H3605">la</char> primera cr&#237;a <char style="w" strong="H6440">de</char> un burro <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H3808">podr&#225;s</char> rescatar entregando un <char style="w" strong="H7716">cordero</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> cambio; <char style="w" strong="H3808">si</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> rescatas, tendr&#225;s <char style="w" strong="H3808">que</char> romperle <char style="w" strong="H3605">el</char> cuello al burrito. Tambi&#233;n deber&#225;s rescatar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> tus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> mayores. <char style="w" strong="H3808">Nadie</char> debe presentarse <char style="w" strong="H6440">ante</char> m&#237; con las manos <char style="w" strong="H7387">vac&#237;as</char>.<verse eid="EXO 34:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 34:21"/>&#8220;Tienes <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la semana para trabajar, pero el <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> debes descansar; incluso en las &#233;pocas de siembra y de cosecha tendr&#225;s <char style="w" strong="H3117">que</char> descansar.<verse eid="EXO 34:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 34:22"/>&#8220;Celebrar&#225;s la <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> de las <char style="w" strong="H7620">Semanas</char>, <char style="w" strong="H7105">que</char> es la <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> de los primeros frutos de la cosecha del <char style="w" strong="H2406">trigo</char>, y tambi&#233;n la <char style="w" strong="H2282">fiesta</char> de la Cosecha al final del <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>.<verse eid="EXO 34:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 34:23"/><char style="w" strong="H7969">Tres</char> <char style="w" strong="H6471">veces</char> al <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> hombres se presentar&#225;n <char style="w" strong="H6440">ante</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3068">Se&#241;or</char> Yahv&#233;, <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 34:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 34:24"/><char style="w" strong="H3588">Yo</char> expulsar&#233; <char style="w" strong="H3068">a</char> las <char style="w" strong="H1471">naciones</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">te</char> rodean <char style="w" strong="H3588">y</char> ampliar&#233; tu territorio; <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H3808">nadie</char> intentar&#225; apoderarse <char style="w" strong="H3588">de</char> tus tierras <char style="w" strong="H3588">cuando</char> <char style="w" strong="H5927">subas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> presentarte <char style="w" strong="H6440">ante</char> Yahv&#233; tu <char style="w" strong="H3068">Dios</char>, <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H6471">veces</char> al <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>.<verse eid="EXO 34:24"/></para>
  <para style="p"><verse number="25" style="v" sid="EXO 34:25"/>&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> ofrezcas <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1818">sangre</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">mi</char> <char style="w" strong="H2077">sacrificio</char> <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> pan <char style="w" strong="H3808">que</char> tenga levadura. <char style="w" strong="H3808">Tampoco</char> dejes <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H3808">nada</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H2077">sacrificio</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6453">Pascua</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H1242">ma&#241;ana</char> siguiente.<verse eid="EXO 34:25"/></para>
  <para style="p"><verse number="26" style="v" sid="EXO 34:26"/>&#8220;Llevar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H1004">casa</char> de Yahv&#233; tu <char style="w" strong="H3068">Dios</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> mejor de los primeros frutos de tus cosechas.</para>
  <para style="p">&#8220;<char style="w" strong="H3808">No</char> cocines <char style="w" strong="H3068">a</char> un <char style="w" strong="H1423">cabrito</char> en la <char style="w" strong="H2461">leche</char> de su propia madre&#8221;.<verse eid="EXO 34:26"/></para>
  <para style="p"><verse number="27" style="v" sid="EXO 34:27"/>Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">le</char> dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;<char style="w" strong="H3789">Escribe</char> estas <char style="w" strong="H1697">palabras</char>, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">ellas</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> basa <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H1285">pacto</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> he <char style="w" strong="H3772">hecho</char> <char style="w" strong="H5921">contigo</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>&#8221;.<verse eid="EXO 34:27"/></para>
  <para style="p"><verse number="28" style="v" sid="EXO 34:28"/>Mois&#233;s <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H1961">qued&#243;</char> <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char> <char style="w" strong="H5973">con</char> Yahv&#233; durante cuarenta <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> cuarenta <char style="w" strong="H3915">noches</char>, <char style="w" strong="H3808">sin</char> comer <char style="w" strong="H3808">ni</char> <char style="w" strong="H8354">beber</char> <char style="w" strong="H3808">nada</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3789">escribi&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H1697">palabras</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H1285">pacto</char>, <char style="w" strong="H1961">es</char> decir, <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H6235">Diez</char> Mandamientos.<verse eid="EXO 34:28"/></para>
  <para style="p"><verse number="29" style="v" sid="EXO 34:29"/><char style="w" strong="H3588">Cuando</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> baj&#243; <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char> trayendo <char style="w" strong="H4480">en</char> sus <char style="w" strong="H3027">manos</char> las <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> pacto, <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3045">se</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> dado cuenta <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3588">la</char> <char style="w" strong="H5785">piel</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H3588">su</char> <char style="w" strong="H6440">cara</char> brillaba <char style="w" strong="H3588">por</char> <char style="w" strong="H1961">haber</char> <char style="w" strong="H1961">estado</char> <char style="w" strong="H1696">hablando</char> <char style="w" strong="H4480">con</char> Dios.<verse eid="EXO 34:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 34:30"/>Al <char style="w" strong="H7200">ver</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6440">cara</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> brillaba, tuvieron <char style="w" strong="H3372">miedo</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> acercarse <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">&#233;l</char>.<verse eid="EXO 34:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 34:31"/>Pero <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H7121">llam&#243;</char>; <char style="w" strong="H7725">entonces</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> l&#237;deres de <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad se acercaron, y <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> con <char style="w" strong="H3605">ellos</char>.<verse eid="EXO 34:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 34:32"/>Despu&#233;s <char style="w" strong="H3651">se</char> acercaron <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, y Mois&#233;s <char style="w" strong="H6680">les</char> transmiti&#243; <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H6680">mandamientos</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> Yahv&#233; le hab&#237;a dado en <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H2022">monte</char> <char style="w" strong="H5514">Sina&#237;</char>.<verse eid="EXO 34:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 34:33"/>Cuando <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> termin&#243; <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1696">hablar</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">ellos</char>, <char style="w" strong="H5921">se</char> tap&#243; <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6440">cara</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> un velo.<verse eid="EXO 34:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 34:34"/>Siempre <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> entraba <char style="w" strong="H3068">a</char> la <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5704">para</char> <char style="w" strong="H1696">hablar</char> <char style="w" strong="H5704">con</char> <char style="w" strong="H1121">&#233;l</char>, se quitaba <char style="w" strong="H1121">el</char> velo <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H3318">sal&#237;a</char>; <char style="w" strong="H5704">y</char> <char style="w" strong="H5704">al</char> <char style="w" strong="H3318">salir</char>, <char style="w" strong="H6680">les</char> comunicaba <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H5704">lo</char> <char style="w" strong="H5704">que</char> <char style="w" strong="H3068">Dios</char> le hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>.<verse eid="EXO 34:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 34:35"/><char style="w" strong="H3588">Como</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas <char style="w" strong="H7200">ve&#237;an</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6440">cara</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> brillaba, <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H7725">volv&#237;a</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> taparse <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6440">cara</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> velo, <char style="w" strong="H5704">hasta</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> entraba <char style="w" strong="H5921">de</char> nuevo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1696">hablar</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> Dios.<verse eid="EXO 34:35"/></para>
  <chapter eid="EXO 34"/>
  <chapter number="35" style="c" sid="EXO 35"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 35:1"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> reuni&#243; <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas y <char style="w" strong="H6680">les</char> dijo: &#8220;<char style="w" strong="H1697">Esto</char> <char style="w" strong="H1697">es</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> Yahv&#233; ha <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> <char style="w" strong="H6213">hagan</char>:<verse eid="EXO 35:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 35:2"/>&#8216;<char style="w" strong="H1961">Tienen</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;as</char> en <char style="w" strong="H3605">la</char> semana <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H6213">trabajar</char>, pero <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H7637">s&#233;ptimo</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> un <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H6944">sagrado</char> <char style="w" strong="H1961">para</char> ustedes, un <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> de descanso absoluto en honor <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;. <char style="w" strong="H3605">Cualquiera</char> <char style="w" strong="H3117">que</char> trabaje ese <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> condenado <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4191">muerte</char>.<verse eid="EXO 35:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 35:3"/>Ese <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> de descanso <char style="w" strong="H3808">ni</char> siquiera deber&#225;n prender fuego en <char style="w" strong="H3605">ninguna</char> de sus casas&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 35:3"/></para>
  <para style="p"><verse number="4" style="v" sid="EXO 35:4"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> le dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas: &#8220;<char style="w" strong="H2088">Esto</char> <char style="w" strong="H2088">es</char> <char style="w" strong="H1697">lo</char> <char style="w" strong="H1697">que</char> Yahv&#233; ha <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>:<verse eid="EXO 35:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 35:5"/>&#8216;Recojan de entre ustedes una <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> para Yahv&#233;. <char style="w" strong="H3605">Todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> quiera dar de <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char>, <char style="w" strong="H3605">que</char> <char style="w" strong="H3947">traiga</char> como <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3605">lo</char> siguiente: <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H3701">plata</char>, bronce,<verse eid="EXO 35:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 35:6"/>hilo azul, p&#250;rpura, escarlata, lino fino, pelo de <char style="w" strong="H5795">cabra</char>,<verse eid="EXO 35:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 35:7"/>pieles de carnero te&#241;idas de rojo, cueros finos, <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia,<verse eid="EXO 35:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 35:8"/><char style="w" strong="H8081">aceite</char> para las l&#225;mparas, <char style="w" strong="H1314">especias</char> para el <char style="w" strong="H8081">aceite</char> de la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char> y para el incienso <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char>,<verse eid="EXO 35:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 35:9"/>y piedras de &#243;nice y otras piedras preciosas para engastarlas en el efod y en el pectoral.<verse eid="EXO 35:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 35:10"/>&#8216;<char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> artesanos expertos <char style="w" strong="H3605">que</char> haya entre ustedes deber&#225;n venir para <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> Yahv&#233; ha <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>:<verse eid="EXO 35:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 35:11"/>el santuario con su carpa y su cubierta, sus ganchos, sus <char style="w" strong="H7175">tablas</char>, sus travesa&#241;os, sus postes y sus bases;<verse eid="EXO 35:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 35:12"/>el arca y sus varas, el propiciatorio y el velo que lo protege;<verse eid="EXO 35:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 35:13"/><char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char> con sus varas y <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios, y <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6440">Presencia</char>;<verse eid="EXO 35:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 35:14"/>el candelabro para alumbrar, con sus utensilios, sus <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char> y el <char style="w" strong="H8081">aceite</char> para la luz;<verse eid="EXO 35:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 35:15"/>el <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H4196">del</char> incienso con sus varas, el <char style="w" strong="H8081">aceite</char> de la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char>, el incienso <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char>, y la cortina para la entrada <char style="w" strong="H4196">del</char> santuario;<verse eid="EXO 35:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 35:16"/><char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> de <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> con su rejilla de bronce, sus varas y <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios, <char style="w" strong="H3605">el</char> lavamanos con su base;<verse eid="EXO 35:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 35:17"/>las <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> del <char style="w" strong="H2691">patio</char> con sus postes y sus bases, y la cortina para la entrada del <char style="w" strong="H2691">patio</char>;<verse eid="EXO 35:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 35:18"/>las estacas del santuario y del <char style="w" strong="H2691">patio</char>, junto con sus cuerdas;<verse eid="EXO 35:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 35:19"/>la ropa finamente tejida para oficiar en <char style="w" strong="H1121">el</char> Lugar <char style="w" strong="H6944">Santo</char>, la ropa sagrada para <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3548">sacerdote</char> Aar&#243;n y la ropa <char style="w" strong="H1121">de</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> para <char style="w" strong="H1121">que</char> sirvan como <char style="w" strong="H3548">sacerdotes</char>&#8217;&#8221;.<verse eid="EXO 35:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 35:20"/><char style="w" strong="H3605">Toda</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> comunidad <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas se retir&#243; <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 35:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 35:21"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> sintieron <char style="w" strong="H3605">el</char> deseo en su <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char>, y <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> tuvieron <char style="w" strong="H3605">la</char> buena voluntad, regresaron <char style="w" strong="H5375">trayendo</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233; para <char style="w" strong="H3605">la</char> construcci&#243;n de <char style="w" strong="H3605">la</char> Carpa de Reuni&#243;n, para <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus servicios y para las ropas <char style="w" strong="H6944">sagradas</char>.<verse eid="EXO 35:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 35:22"/>Llegaron hombres <char style="w" strong="H5921">y</char> mujeres; <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> quisieron dar <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char> trajeron broches, aretes, <char style="w" strong="H2885">anillos</char>, brazaletes <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> clase <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5141">joyas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>. <char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H5921">ellos</char> presentaron una <char style="w" strong="H8573">ofrenda</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 35:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 35:23"/><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> ten&#237;an hilo azul, p&#250;rpura, escarlata, lino fino, pelo de <char style="w" strong="H5795">cabra</char>, pieles de carnero te&#241;idas de rojo y cueros finos, tambi&#233;n <char style="w" strong="H3605">los</char> trajeron.<verse eid="EXO 35:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 35:24"/><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> quer&#237;an ofrecer <char style="w" strong="H3701">plata</char> <char style="w" strong="H3068">o</char> bronce, <char style="w" strong="H3605">lo</char> trajeron como <char style="w" strong="H8641">ofrenda</char> para Yahv&#233;; y <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> ten&#237;an <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia <char style="w" strong="H3605">que</char> pudiera servir para <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4399">obra</char>, tambi&#233;n <char style="w" strong="H3605">la</char> trajeron.<verse eid="EXO 35:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 35:25"/><char style="w" strong="H3605">Todas</char> las mujeres expertas en <char style="w" strong="H3605">el</char> tejido <char style="w" strong="H2901">hilaron</char> con sus propias <char style="w" strong="H3027">manos</char> y trajeron <char style="w" strong="H3605">lo</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> hab&#237;an hecho: hilo azul, p&#250;rpura, escarlata y lino fino.<verse eid="EXO 35:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 35:26"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> las mujeres <char style="w" strong="H3605">que</char> sintieron <char style="w" strong="H3605">el</char> deseo y ten&#237;an <char style="w" strong="H3605">la</char> habilidad, <char style="w" strong="H2901">hilaron</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> pelo de <char style="w" strong="H5795">cabra</char>.<verse eid="EXO 35:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 35:27"/>Los l&#237;deres trajeron las piedras de &#243;nice y las dem&#225;s piedras preciosas para el efod y el pectoral,<verse eid="EXO 35:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 35:28"/>junto con las <char style="w" strong="H1314">especias</char> y el <char style="w" strong="H8081">aceite</char> para las l&#225;mparas, para el <char style="w" strong="H8081">aceite</char> de la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char> y para el incienso <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char>.<verse eid="EXO 35:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 35:29"/><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, <char style="w" strong="H1121">hombres</char> y mujeres, <char style="w" strong="H1121">que</char> sintieron en su <char style="w" strong="H3820">coraz&#243;n</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> deseo <char style="w" strong="H1121">de</char> colaborar con <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4399">obra</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">mandado</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3027">por</char> <char style="w" strong="H3027">medio</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, llevaron su ofrenda <char style="w" strong="H5071">voluntaria</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Yahv&#233;.<verse eid="EXO 35:29"/></para>
  <para style="p"><verse number="30" style="v" sid="EXO 35:30"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> les dijo <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas: &#8220;F&#237;jense <char style="w" strong="H7200">bien</char>, Yahv&#233; ha escogido personalmente <char style="w" strong="H3068">a</char> Bezalel, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Uri y <char style="w" strong="H1121">nieto</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H2354">Hur</char>, <char style="w" strong="H1121">de</char> la <char style="w" strong="H4294">tribu</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3063">Jud&#225;</char>.<verse eid="EXO 35:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 35:31"/><char style="w" strong="H3605">Lo</char> ha llenado del <char style="w" strong="H7307">Esp&#237;ritu</char> de Dios y le ha dado gran <char style="w" strong="H2451">sabidur&#237;a</char>, <char style="w" strong="H8394">inteligencia</char> y capacidad para <char style="w" strong="H3605">toda</char> clase de trabajos artesanales;<verse eid="EXO 35:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 35:32"/>para dise&#241;ar obras de arte y <char style="w" strong="H6213">trabajar</char> en <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H3701">plata</char> y bronce;<verse eid="EXO 35:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 35:33"/>para cortar y engastar piedras preciosas, tallar <char style="w" strong="H6086">madera</char> y <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> tipo de trabajo art&#237;stico.<verse eid="EXO 35:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 35:34"/>Adem&#225;s, <char style="w" strong="H1931">le</char> ha <char style="w" strong="H5414">dado</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> don <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3384">ense&#241;ar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> otros, tanto <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char> <char style="w" strong="H1931">como</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Aholiab, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Ahisamac, <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1931">la</char> <char style="w" strong="H4294">tribu</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1835">Dan</char>.<verse eid="EXO 35:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 35:35"/><char style="w" strong="H3605">Los</char> ha llenado de habilidad para <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">toda</char> clase de trabajos: pueden grabar, dise&#241;ar, bordar en hilo azul, p&#250;rpura, escarlata y lino fino, y <char style="w" strong="H2803">tambi&#233;n</char> tejer. Son capaces de <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">cualquier</char> <char style="w" strong="H4399">labor</char> y de idear <char style="w" strong="H3605">toda</char> clase de <char style="w" strong="H4284">dise&#241;os</char>.<verse eid="EXO 35:35"/></para>
  <chapter eid="EXO 35"/>
  <chapter number="36" style="c" sid="EXO 36"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 36:1"/>&#8220;<char style="w" strong="H5414">Por</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> tanto, Bezalel, Aholiab y <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> dem&#225;s artesanos expertos <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> <char style="w" strong="H3045">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1992">les</char> ha <char style="w" strong="H5414">dado</char> <char style="w" strong="H2451">sabidur&#237;a</char> <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H8394">inteligencia</char>, <char style="w" strong="H6213">har&#225;n</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> trabajo <char style="w" strong="H5414">para</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6944">santuario</char>, exactamente como Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">lo</char> ha <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>.&#8221;<verse eid="EXO 36:1"/></para>
  <para style="p"><verse number="2" style="v" sid="EXO 36:2"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> mand&#243; <char style="w" strong="H7121">llamar</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> Bezalel, <char style="w" strong="H3068">a</char> Aholiab y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> artesanos <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> Yahv&#233; les <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H5414">dado</char> talento, y <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> estaban dispuestos <char style="w" strong="H3068">a</char> ayudar en <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4399">obra</char>.<verse eid="EXO 36:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 36:3"/><char style="w" strong="H3947">Recibieron</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H1992">las</char> <char style="w" strong="H8641">ofrendas</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> israelitas hab&#237;an tra&#237;do para <char style="w" strong="H3605">la</char> construcci&#243;n del <char style="w" strong="H6944">santuario</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H5750">como</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> gente segu&#237;a trayendo <char style="w" strong="H8641">ofrendas</char> <char style="w" strong="H5071">voluntarias</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> <char style="w" strong="H1992">las</char> ma&#241;anas,<verse eid="EXO 36:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 36:4"/><char style="w" strong="H1992">los</char> artesanos <char style="w" strong="H1992">que</char> estaban trabajando en <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6944">santuario</char> tuvieron <char style="w" strong="H1992">que</char> dejar <char style="w" strong="H1992">su</char> <char style="w" strong="H4399">labor</char><verse eid="EXO 36:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 36:5"/><char style="w" strong="H5971">para</char> ir <char style="w" strong="H3068">a</char> decirle <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>: &#8220;La <char style="w" strong="H5971">gente</char> est&#225; trayendo <char style="w" strong="H7235">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H5971">de</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> necesario <char style="w" strong="H5971">para</char> <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> trabajo <char style="w" strong="H5971">que</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6680">orden&#243;</char>.&#8221;<verse eid="EXO 36:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 36:6"/>Entonces <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> dio una <char style="w" strong="H6680">orden</char>, y <char style="w" strong="H6680">mand&#243;</char> <char style="w" strong="H5971">que</char> <char style="w" strong="H5971">se</char> anunciara <char style="w" strong="H5750">por</char> todo <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H4264">campamento</char>: &#8220;&#161;<char style="w" strong="H5971">Que</char> ning&#250;n hombre ni mujer prepare <char style="w" strong="H5750">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H8641">ofrendas</char> <char style="w" strong="H5971">para</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H6944">santuario</char>!&#8221;. As&#237; <char style="w" strong="H5971">se</char> logr&#243; <char style="w" strong="H5971">que</char> la <char style="w" strong="H5971">gente</char> dejara <char style="w" strong="H5750">de</char> llevar cosas,<verse eid="EXO 36:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 36:7"/>porque <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> ya <char style="w" strong="H1961">ten&#237;an</char> <char style="w" strong="H1961">era</char> m&#225;s <char style="w" strong="H1961">que</char> suficiente <char style="w" strong="H1961">para</char> terminar <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> trabajo.<verse eid="EXO 36:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 36:8"/><char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> artesanos expertos <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> santuario con <char style="w" strong="H6235">diez</char> <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> <char style="w" strong="H3407">de</char> lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>, <char style="w" strong="H3407">de</char> color azul, p&#250;rpura y escarlata. Un artista experto les bord&#243; figuras <char style="w" strong="H3407">de</char> <char style="w" strong="H3742">querubines</char>.<verse eid="EXO 36:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 36:9"/><char style="w" strong="H3605">Todas</char> las <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> med&#237;an <char style="w" strong="H3605">lo</char> <char style="w" strong="H3605">mismo</char>: trece metros <char style="w" strong="H3407">de</char> largo por casi dos metros <char style="w" strong="H3407">de</char> ancho.<verse eid="EXO 36:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 36:10"/>Bezalel uni&#243; <char style="w" strong="H2568">cinco</char> <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> <char style="w" strong="H2266">juntas</char>, y luego uni&#243; las otras <char style="w" strong="H2568">cinco</char>.<verse eid="EXO 36:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 36:11"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> unos ojales <char style="w" strong="H5921">de</char> hilo azul <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> quedaba <char style="w" strong="H5921">al</char> extremo <char style="w" strong="H5921">del</char> primer conjunto, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> mismo <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H8145">segundo</char> conjunto.<verse eid="EXO 36:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 36:12"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ojales en la primera <char style="w" strong="H3407">cortina</char>, y <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ojales en la orilla <char style="w" strong="H3407">de</char> la <char style="w" strong="H8145">segunda</char>, <char style="w" strong="H3407">de</char> modo que los ojales quedaran frente <char style="w" strong="H3068">a</char> frente.<verse eid="EXO 36:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 36:13"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ganchos <char style="w" strong="H3407">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>, y con ellos uni&#243; las <char style="w" strong="H3407">cortinas</char>, <char style="w" strong="H3407">de</char> modo <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> santuario <char style="w" strong="H1961">qued&#243;</char> <char style="w" strong="H1961">como</char> una sola pieza.<verse eid="EXO 36:13"/></para>
  <para style="p"><verse number="14" style="v" sid="EXO 36:14"/>Luego <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H6249">once</char> <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> pelo <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5795">cabra</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> formar una carpa <char style="w" strong="H5921">que</char> cubriera <char style="w" strong="H5921">el</char> santuario.<verse eid="EXO 36:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 36:15"/>Todas las <char style="w" strong="H6249">once</char> <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> med&#237;an lo mismo: catorce metros <char style="w" strong="H3407">de</char> largo por casi dos metros <char style="w" strong="H3407">de</char> ancho.<verse eid="EXO 36:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 36:16"/>Uni&#243; <char style="w" strong="H2568">cinco</char> <char style="w" strong="H3407">de</char> estas <char style="w" strong="H3407">cortinas</char> por un lado, y las otras <char style="w" strong="H8337">seis</char> por el otro.<verse eid="EXO 36:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 36:17"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ojales <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> cerraba <char style="w" strong="H5921">el</char> primer conjunto, <char style="w" strong="H5921">y</char> otros <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ojales <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> orilla <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3407">cortina</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H8145">segundo</char> conjunto.<verse eid="EXO 36:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 36:18"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> ganchos de bronce <char style="w" strong="H1961">para</char> unir la carpa y <char style="w" strong="H1961">que</char> formara una sola pieza.<verse eid="EXO 36:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 36:19"/>Fabric&#243; una cubierta para la carpa con pieles de carnero te&#241;idas de rojo, y <char style="w" strong="H6213">otra</char> cubierta de cueros finos para ponerla por <char style="w" strong="H4605">encima</char>.<verse eid="EXO 36:19"/></para>
  <para style="p"><verse number="20" style="v" sid="EXO 36:20"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> unas <char style="w" strong="H7175">tablas</char> de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia para formar las paredes del santuario.<verse eid="EXO 36:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 36:21"/><char style="w" strong="H6235">Cada</char> <char style="w" strong="H7175">tabla</char> med&#237;a cuatro metros y <char style="w" strong="H2677">medio</char> de largo, por setenta cent&#237;metros de ancho,<verse eid="EXO 36:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 36:22"/>y ten&#237;a <char style="w" strong="H8147">dos</char> espigas paralelas para encajar unas con otras. <char style="w" strong="H3651">As&#237;</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H3605">todas</char> las <char style="w" strong="H7175">tablas</char> para <char style="w" strong="H3605">el</char> santuario.<verse eid="EXO 36:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 36:23"/>Para <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H6285">lado</char> sur del santuario <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char>,<verse eid="EXO 36:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 36:24"/>y fabric&#243; cuarenta bases <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char> para ponerlas <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> las <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char>: <char style="w" strong="H8147">dos</char> bases <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> cada <char style="w" strong="H7175">tabla</char> para encajar sus <char style="w" strong="H8147">dos</char> espigas.<verse eid="EXO 36:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 36:25"/>Para <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H6763">lado</char> <char style="w" strong="H6828">norte</char> del santuario <char style="w" strong="H6213">hizo</char> otras <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char>,<verse eid="EXO 36:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 36:26"/>con sus cuarenta bases <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char>: <char style="w" strong="H8147">dos</char> bases <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> cada <char style="w" strong="H7175">tabla</char>.<verse eid="EXO 36:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 36:27"/>Para la parte trasera del santuario, que daba al oeste, <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char>.<verse eid="EXO 36:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 36:28"/>Adem&#225;s, <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char> para las esquinas traseras del santuario.<verse eid="EXO 36:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 36:29"/><char style="w" strong="H6213">Estas</char> tablas <char style="w" strong="H1961">estaban</char> unidas <char style="w" strong="H3651">por</char> <char style="w" strong="H4295">abajo</char> y <char style="w" strong="H3162">tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H3651">por</char> <char style="w" strong="H7218">arriba</char>, hasta la primera argolla. <char style="w" strong="H3651">As&#237;</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> las <char style="w" strong="H8147">dos</char> tablas <char style="w" strong="H1961">para</char> las <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H4740">esquinas</char>.<verse eid="EXO 36:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 36:30"/><char style="w" strong="H8478">En</char> total <char style="w" strong="H1961">eran</char> <char style="w" strong="H8083">ocho</char> <char style="w" strong="H7175">tablas</char> con sus <char style="w" strong="H8337">diecis&#233;is</char> bases <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H3701">plata</char>: <char style="w" strong="H8147">dos</char> bases <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H8478">de</char> cada <char style="w" strong="H7175">tabla</char>.<verse eid="EXO 36:30"/></para>
  <para style="p"><verse number="31" style="v" sid="EXO 36:31"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> unos travesa&#241;os <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H6086">madera</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> acacia: <char style="w" strong="H2568">cinco</char> para las <char style="w" strong="H7175">tablas</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> un <char style="w" strong="H6763">lado</char> del santuario,<verse eid="EXO 36:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 36:32"/><char style="w" strong="H2568">cinco</char> para las <char style="w" strong="H7175">tablas</char> del <char style="w" strong="H8145">otro</char> <char style="w" strong="H6763">lado</char>, y <char style="w" strong="H2568">cinco</char> para las <char style="w" strong="H7175">tablas</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> la parte trasera, al <char style="w" strong="H6763">lado</char> oeste.<verse eid="EXO 36:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 36:33"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> travesa&#241;o <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H8432">medio</char> <char style="w" strong="H1272">pasara</char> <char style="w" strong="H4480">por</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> centro <char style="w" strong="H4480">de</char> las <char style="w" strong="H7175">tablas</char>, <char style="w" strong="H4480">de</char> un <char style="w" strong="H7097">extremo</char> <char style="w" strong="H4480">al</char> <char style="w" strong="H7097">otro</char>.<verse eid="EXO 36:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 36:34"/>Recubri&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char> las <char style="w" strong="H7175">tablas</char>, <char style="w" strong="H6213">hizo</char> argollas de <char style="w" strong="H2091">oro</char> por donde pasar&#237;an los travesa&#241;os, y tambi&#233;n recubri&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char> los travesa&#241;os.<verse eid="EXO 36:34"/></para>
  <para style="p"><verse number="35" style="v" sid="EXO 36:35"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> un velo de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>, de color azul, p&#250;rpura y escarlata, y un artista experto le bord&#243; <char style="w" strong="H3742">querubines</char>.<verse eid="EXO 36:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 36:36"/>Le <char style="w" strong="H6213">hizo</char> cuatro postes de madera de acacia y los recubri&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char>. Sus ganchos eran de <char style="w" strong="H2091">oro</char>, y les fundi&#243; cuatro bases de <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 36:36"/> <verse number="37" style="v" sid="EXO 36:37"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> tambi&#233;n una cortina para la entrada de la carpa. Era de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>, de color azul, p&#250;rpura y escarlata, y estaba finamente bordada.<verse eid="EXO 36:37"/> <verse number="38" style="v" sid="EXO 36:38"/>Le hizo <char style="w" strong="H2568">cinco</char> postes con sus ganchos. Recubri&#243; <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> la parte superior <char style="w" strong="H2568">de</char> los postes y sus <char style="w" strong="H2838">molduras</char>, pero las <char style="w" strong="H2568">cinco</char> bases las hizo <char style="w" strong="H2568">de</char> bronce.<verse eid="EXO 36:38"/></para>
  <chapter eid="EXO 36"/>
  <chapter number="37" style="c" sid="EXO 37"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 37:1"/>Bezalel <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> arca de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia. Med&#237;a un metro con quince cent&#237;metros de largo, y casi setenta cent&#237;metros de ancho y de alto.<verse eid="EXO 37:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 37:2"/>La recubri&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> por dentro y por <char style="w" strong="H2351">fuera</char>, y le puso una moldura de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char>.<verse eid="EXO 37:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 37:3"/>Fundi&#243; cuatro argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> puso <char style="w" strong="H5921">en</char> sus cuatro patas: <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">en</char> un <char style="w" strong="H6763">lado</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8145">otro</char>.<verse eid="EXO 37:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 37:4"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> varas de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia y las recubri&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char>.<verse eid="EXO 37:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 37:5"/>Meti&#243; <char style="w" strong="H5921">las</char> varas <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H6763">lados</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> arca, <char style="w" strong="H5921">para</char> poder cargarla.<verse eid="EXO 37:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 37:6"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> un propiciatorio de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> que med&#237;a un metro con quince cent&#237;metros de largo y casi setenta cent&#237;metros de ancho.<verse eid="EXO 37:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 37:7"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H3742">querubines</char> de <char style="w" strong="H2091">oro</char> trabajado <char style="w" strong="H3068">a</char> martillo y los puso en los <char style="w" strong="H8147">dos</char> extremos del propiciatorio:<verse eid="EXO 37:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 37:8"/>un <char style="w" strong="H3742">querub&#237;n</char> <char style="w" strong="H4480">en</char> un extremo y <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H2088">otro</char> <char style="w" strong="H3742">querub&#237;n</char> <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H2088">otro</char> extremo. Los <char style="w" strong="H3742">querubines</char> y <char style="w" strong="H6213">el</char> propiciatorio formaban una sola pieza.<verse eid="EXO 37:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 37:9"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> <char style="w" strong="H3742">querubines</char> <char style="w" strong="H1961">ten&#237;an</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H3671">alas</char> <char style="w" strong="H6566">extendidas</char> <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H4605">arriba</char>, <char style="w" strong="H5526">cubriendo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">ellas</char>. <char style="w" strong="H1961">Estaban</char> uno frente <char style="w" strong="H5921">al</char> otro, mirando <char style="w" strong="H5921">hacia</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio.<verse eid="EXO 37:9"/></para>
  <para style="p"><verse number="10" style="v" sid="EXO 37:10"/><char style="w" strong="H7979">Tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> la <char style="w" strong="H7979">mesa</char> de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia. Med&#237;a casi un metro de largo, cuarenta y cinco cent&#237;metros de ancho y casi setenta cent&#237;metros de alto.<verse eid="EXO 37:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 37:11"/>La recubri&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> y le puso una moldura de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char>.<verse eid="EXO 37:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 37:12"/>Le <char style="w" strong="H6213">hizo</char> un borde <char style="w" strong="H3068">a</char> su <char style="w" strong="H5439">alrededor</char> del ancho de una mano, y le puso una moldura de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5439">todo</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> borde.<verse eid="EXO 37:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 37:13"/>Fundi&#243; cuatro argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5414">puso</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cuatro <char style="w" strong="H6285">esquinas</char>, <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cuatro patas.<verse eid="EXO 37:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 37:14"/>Las argollas <char style="w" strong="H1961">estaban</char> cerca del borde, <char style="w" strong="H1961">para</char> pasar por ellas las varas y as&#237; poder cargar la <char style="w" strong="H7979">mesa</char>.<verse eid="EXO 37:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 37:15"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> las varas de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia y las recubri&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char> para transportar la <char style="w" strong="H7979">mesa</char>.<verse eid="EXO 37:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 37:16"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> utensilios <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char>: sus <char style="w" strong="H7086">platos</char>, sus <char style="w" strong="H3709">cucharas</char>, sus tazones <char style="w" strong="H5921">y</char> sus jarras <char style="w" strong="H5921">para</char> derramar <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5258">ofrendas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> vino.<verse eid="EXO 37:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 37:17"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> candelabro <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>. <char style="w" strong="H6213">El</char> candelabro y su base <char style="w" strong="H1961">fueron</char> trabajados <char style="w" strong="H3068">a</char> martillo. Su tronco, sus <char style="w" strong="H7070">brazos</char>, sus <char style="w" strong="H1375">copas</char>, sus botones y sus <char style="w" strong="H6525">flores</char> formaban una sola pieza.<verse eid="EXO 37:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 37:18"/>De los <char style="w" strong="H6654">lados</char> del candelabro <char style="w" strong="H3318">sal&#237;an</char> <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char>: <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char> de un <char style="w" strong="H6654">lado</char> y <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char> del <char style="w" strong="H8145">otro</char>.<verse eid="EXO 37:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 37:19"/>Cada uno <char style="w" strong="H4480">de</char> los <char style="w" strong="H8337">seis</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char> ten&#237;a <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H1375">copas</char> <char style="w" strong="H4480">en</char> forma <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H6525">flor</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> almendro, <char style="w" strong="H4480">con</char> su bot&#243;n y su <char style="w" strong="H6525">flor</char>.<verse eid="EXO 37:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 37:20"/>El tronco del candelabro ten&#237;a cuatro <char style="w" strong="H1375">copas</char> en forma de <char style="w" strong="H6525">flor</char> de almendro, con sus botones y sus <char style="w" strong="H6525">flores</char>:<verse eid="EXO 37:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 37:21"/>un bot&#243;n <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> primer par <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char>, un bot&#243;n <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H8147">segundo</char> par <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char>, y un bot&#243;n <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> tercer par <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char>; todos formando una sola pieza <char style="w" strong="H4480">con</char> el candelabro.<verse eid="EXO 37:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 37:22"/><char style="w" strong="H3605">Los</char> botones y <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H7070">brazos</char> formaban una sola pieza <char style="w" strong="H4480">con</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> candelabro, y <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H1961">fue</char> <char style="w" strong="H1961">hecho</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> trabajado <char style="w" strong="H3068">a</char> martillo.<verse eid="EXO 37:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 37:23"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> sus <char style="w" strong="H7651">siete</char> <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char>, sus tijeras para las mechas y sus platillos.<verse eid="EXO 37:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 37:24"/>Us&#243; unos treinta y cuatro kilos de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char> para <char style="w" strong="H6213">hacer</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> candelabro y <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus accesorios.<verse eid="EXO 37:24"/></para>
  <para style="p"><verse number="25" style="v" sid="EXO 37:25"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> incienso <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H6086">madera</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> acacia. <char style="w" strong="H1961">Era</char> <char style="w" strong="H7251">cuadrado</char>: med&#237;a cuarenta y cinco cent&#237;metros <char style="w" strong="H4480">por</char> lado, y noventa cent&#237;metros <char style="w" strong="H4480">de</char> alto. <char style="w" strong="H1961">Los</char> <char style="w" strong="H7161">cuernos</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> formaban una sola pieza <char style="w" strong="H4480">con</char> <char style="w" strong="H6213">&#233;l</char>.<verse eid="EXO 37:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 37:26"/><char style="w" strong="H6213">Lo</char> recubri&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>: la parte de arriba, los cuatro <char style="w" strong="H5439">lados</char> y sus <char style="w" strong="H7161">cuernos</char>; y le puso una moldura de <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char>.<verse eid="EXO 37:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 37:27"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5375">puso</char> <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> moldura, <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H6654">lados</char> opuestos, <char style="w" strong="H5921">para</char> pasar <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">ellas</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> varas <char style="w" strong="H5921">y</char> poder cargarlo.<verse eid="EXO 37:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 37:28"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> las varas de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia y las recubrir&#243; de <char style="w" strong="H2091">oro</char>.<verse eid="EXO 37:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 37:29"/>Prepar&#243; tambi&#233;n <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> <char style="w" strong="H6944">sagrado</char> de la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char> y <char style="w" strong="H6213">el</char> incienso <char style="w" strong="H2889">puro</char> y <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char>, mezcl&#225;ndolos con <char style="w" strong="H6213">el</char> cuidado de un perfumista.<verse eid="EXO 37:29"/></para>
  <chapter eid="EXO 37"/>
  <chapter number="38" style="c" sid="EXO 38"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 38:1"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> los <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H6086">madera</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> acacia. Era <char style="w" strong="H7251">cuadrado</char>: med&#237;a dos metros y medio <char style="w" strong="H2568">de</char> largo por dos metros y medio <char style="w" strong="H2568">de</char> ancho, y un metro y medio <char style="w" strong="H2568">de</char> alto.<verse eid="EXO 38:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 38:2"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> un <char style="w" strong="H7161">cuerno</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> cada una <char style="w" strong="H4480">de</char> sus cuatro <char style="w" strong="H6438">esquinas</char>, <char style="w" strong="H4480">de</char> manera <char style="w" strong="H4480">que</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H7161">cuernos</char> formaban una sola pieza <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> altar, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> recubri&#243; todo <char style="w" strong="H4480">de</char> bronce.<verse eid="EXO 38:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 38:3"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> de bronce <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> utensilios para <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>: <char style="w" strong="H3605">los</char> recipientes para las cenizas, las palas, <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H4219">tazones</char>, <char style="w" strong="H3605">los</char> tenedores y <char style="w" strong="H3605">los</char> braseros.<verse eid="EXO 38:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 38:4"/>Le <char style="w" strong="H6213">hizo</char> una rejilla <char style="w" strong="H8478">de</char> bronce <char style="w" strong="H5704">en</char> forma <char style="w" strong="H8478">de</char> <char style="w" strong="H7568">red</char>, <char style="w" strong="H5704">y</char> la puso <char style="w" strong="H8478">por</char> <char style="w" strong="H8478">debajo</char> <char style="w" strong="H4196">del</char> borde <char style="w" strong="H4196">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, <char style="w" strong="H8478">de</char> manera <char style="w" strong="H5704">que</char> llegaba <char style="w" strong="H5704">hasta</char> la mitad.<verse eid="EXO 38:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 38:5"/>Fundi&#243; cuatro argollas y las puso en las cuatro esquinas de la rejilla de bronce, para pasar las varas.<verse eid="EXO 38:5"/> <verse number="6" style="v" sid="EXO 38:6"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> las varas de <char style="w" strong="H6086">madera</char> de acacia y las recubri&#243; de bronce.<verse eid="EXO 38:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 38:7"/><char style="w" strong="H6213">Estas</char> varas <char style="w" strong="H5921">se</char> metieron <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> dos <char style="w" strong="H6763">lados</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">para</char> poder transportarlo. <char style="w" strong="H5921">El</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> era <char style="w" strong="H5014">hueco</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> estaba <char style="w" strong="H6213">hecho</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3871">tablas</char>.<verse eid="EXO 38:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 38:8"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> lavamanos de bronce y su base de bronce, utilizando los espejos de las mujeres que serv&#237;an <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada de la Carpa de Reuni&#243;n.<verse eid="EXO 38:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 38:9"/><char style="w" strong="H6213">Hizo</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H2691">patio</char> alrededor del santuario. <char style="w" strong="H6213">El</char> <char style="w" strong="H6285">lado</char> sur med&#237;a cuarenta y cinco metros de largo y ten&#237;a <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>.<verse eid="EXO 38:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 38:10"/>Ten&#237;a <char style="w" strong="H6242">veinte</char> postes apoyados sobre <char style="w" strong="H6242">veinte</char> bases de bronce; pero los ganchos y las uniones de los postes eran de <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 38:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 38:11"/>El <char style="w" strong="H6285">lado</char> <char style="w" strong="H6828">norte</char> tambi&#233;n med&#237;a cuarenta y cinco metros de largo, con <char style="w" strong="H6242">veinte</char> postes sobre <char style="w" strong="H6242">veinte</char> bases de bronce. Los ganchos y las uniones de los postes eran de <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 38:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 38:12"/>El <char style="w" strong="H6285">lado</char> oeste med&#237;a veintid&#243;s metros y medio de ancho, y ten&#237;a <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> colgadas de <char style="w" strong="H6235">diez</char> postes sobre <char style="w" strong="H6235">diez</char> bases. Los ganchos y las uniones de los postes eran de <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 38:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 38:13"/>El <char style="w" strong="H6285">lado</char> <char style="w" strong="H4217">este</char>, por donde sale el sol, tambi&#233;n med&#237;a veintid&#243;s metros y medio de ancho.<verse eid="EXO 38:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 38:14"/><char style="w" strong="H3068">A</char> un <char style="w" strong="H3802">lado</char> <char style="w" strong="H2568">de</char> la entrada hab&#237;a <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> lo largo <char style="w" strong="H2568">de</char> casi siete metros, colgadas <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> postes sobre <char style="w" strong="H7969">tres</char> bases.<verse eid="EXO 38:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 38:15"/>Al <char style="w" strong="H2088">otro</char> <char style="w" strong="H3802">lado</char> <char style="w" strong="H2088">tambi&#233;n</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H2088">lo</char> largo <char style="w" strong="H2568">de</char> casi siete metros, colgadas <char style="w" strong="H2568">de</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> postes sobre <char style="w" strong="H7969">tres</char> bases.<verse eid="EXO 38:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 38:16"/><char style="w" strong="H3605">Todas</char> las <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char> del <char style="w" strong="H2691">patio</char> eran de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>.<verse eid="EXO 38:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 38:17"/><char style="w" strong="H1992">Las</char> bases de <char style="w" strong="H1992">los</char> postes eran de bronce. <char style="w" strong="H1992">Los</char> ganchos y <char style="w" strong="H1992">las</char> uniones de <char style="w" strong="H1992">los</char> postes eran de <char style="w" strong="H3701">plata</char>, y <char style="w" strong="H3605">la</char> parte superior de <char style="w" strong="H1992">los</char> postes estaba recubierta de <char style="w" strong="H3701">plata</char>. <char style="w" strong="H3605">Todos</char> <char style="w" strong="H1992">los</char> postes del <char style="w" strong="H2691">patio</char> <char style="w" strong="H7218">estaban</char> unidos con barras de <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 38:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 38:18"/>La cortina para la entrada del <char style="w" strong="H2691">patio</char> estaba finamente bordada en hilo azul, p&#250;rpura, escarlata y lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>. Med&#237;a nueve metros <char style="w" strong="H2568">de</char> largo y poco m&#225;s <char style="w" strong="H2568">de</char> dos metros <char style="w" strong="H2568">de</char> alto, al igual <char style="w" strong="H2691">que</char> las <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> del <char style="w" strong="H2691">patio</char>.<verse eid="EXO 38:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 38:19"/>Estaba colgada de cuatro postes sobre cuatro bases de bronce; sus ganchos, sus uniones y el recubrimiento de la parte superior de los postes eran de <char style="w" strong="H3701">plata</char>.<verse eid="EXO 38:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 38:20"/><char style="w" strong="H3605">Todas</char> las estacas del santuario y del <char style="w" strong="H2691">patio</char> eran de bronce.<verse eid="EXO 38:20"/></para>
  <para style="p"><verse number="21" style="v" sid="EXO 38:21"/><char style="w" strong="H5921">Esta</char> <char style="w" strong="H3027">es</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> lista <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> materiales <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> usaron <char style="w" strong="H5921">para</char> construir <char style="w" strong="H5921">el</char> santuario, <char style="w" strong="H3027">es</char> decir, <char style="w" strong="H5921">el</char> Santuario <char style="w" strong="H5921">del</char> Pacto. <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> orden&#243; <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H3881">levitas</char>, bajo <char style="w" strong="H5921">la</char> direcci&#243;n <char style="w" strong="H5921">de</char> Itamar, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H3548">sacerdote</char> Aar&#243;n, hicieran este inventario.<verse eid="EXO 38:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 38:22"/>Bezalel, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Uri y <char style="w" strong="H1121">nieto</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H2354">Hur</char>, <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4294">tribu</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3063">Jud&#225;</char>, <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H1121">que</char> Yahv&#233; le <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 38:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 38:23"/>Su ayudante fue Aholiab, <char style="w" strong="H1121">hijo</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> Ahisamac, <char style="w" strong="H1121">de</char> la <char style="w" strong="H4294">tribu</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H1835">Dan</char>. Aholiab <char style="w" strong="H1121">era</char> un artesano experto en grabar, dise&#241;ar y bordar en hilo azul, p&#250;rpura, escarlata y lino fino.<verse eid="EXO 38:23"/></para>
  <para style="p"><verse number="24" style="v" sid="EXO 38:24"/><char style="w" strong="H3605">El</char> total del <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> pueblo dio <char style="w" strong="H1961">como</char> <char style="w" strong="H8573">ofrenda</char> y <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> us&#243; en <char style="w" strong="H3605">la</char> construcci&#243;n del <char style="w" strong="H6944">santuario</char>, <char style="w" strong="H1961">fue</char> de unos <char style="w" strong="H3967">mil</char> kilos,<note style="f" caller="+"><char style="fr">38:24 </char><char style="ft">Literalmente: veintinueve talentos y setecientos treinta siclos, seg&#250;n el peso oficial del santuario.</char></note> pesado seg&#250;n <char style="w" strong="H3605">el</char> peso oficial del <char style="w" strong="H6944">santuario</char>.<verse eid="EXO 38:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 38:25"/>La <char style="w" strong="H3701">plata</char> <char style="w" strong="H5712">que</char> se recolect&#243; en el censo <char style="w" strong="H2568">de</char> la comunidad pes&#243; unos tres <char style="w" strong="H3967">mil</char> cuatrocientos kilos,<note style="f" caller="+"><char style="fr">38:25 </char><char style="ft">Literalmente: cien talentos y mil setecientos setenta y cinco siclos, seg&#250;n el peso oficial del santuario.</char></note> pesada seg&#250;n el peso oficial del <char style="w" strong="H6944">santuario</char>.<verse eid="EXO 38:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 38:26"/>Esto equival&#237;a <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H1235">medio</char> <char style="w" strong="H8255">siclo</char> <char style="w" strong="H5921">por</char> cabeza (unos <char style="w" strong="H2568">cinco</char> gramos), <char style="w" strong="H5921">que</char> fue <char style="w" strong="H5921">lo</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> pag&#243; <char style="w" strong="H3605">cada</char> uno <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8337">seiscientos</char> <char style="w" strong="H7969">tres</char> <char style="w" strong="H3967">mil</char> <char style="w" strong="H2568">quinientos</char> <char style="w" strong="H2572">cincuenta</char> <char style="w" strong="H1121">hombres</char> mayores <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H6242">veinte</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;os</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> fueron censados.<verse eid="EXO 38:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 38:27"/>De esa <char style="w" strong="H3701">plata</char>, <char style="w" strong="H1961">se</char> usaron unos tres <char style="w" strong="H3967">mil</char> cuatrocientos kilos <char style="w" strong="H1961">para</char> fundir las <char style="w" strong="H3967">cien</char> bases del <char style="w" strong="H6944">santuario</char> y del velo, de manera <char style="w" strong="H1961">que</char> cada base pesaba treinta y cuatro kilos.<verse eid="EXO 38:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 38:28"/>Con los veinte kilos <char style="w" strong="H2568">de</char> plata restantes, Bezalel <char style="w" strong="H6213">hizo</char> los ganchos para los postes, recubri&#243; la parte superior <char style="w" strong="H2568">de</char> los postes <char style="w" strong="H3068">e</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> las barras para unirlos.<verse eid="EXO 38:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 38:29"/>El bronce que el pueblo dio como <char style="w" strong="H8573">ofrenda</char> pes&#243; unos dos <char style="w" strong="H3967">mil</char> cuatrocientos kilos.<verse eid="EXO 38:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 38:30"/>Con <char style="w" strong="H3605">&#233;l</char> se <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> las bases para <char style="w" strong="H3605">la</char> entrada de <char style="w" strong="H3605">la</char> Carpa de Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> de bronce con su rejilla y <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios,<verse eid="EXO 38:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 38:31"/>las bases para <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H2691">patio</char> y para <char style="w" strong="H3605">la</char> entrada del <char style="w" strong="H2691">patio</char>, y <char style="w" strong="H3605">todas</char> las estacas para <char style="w" strong="H3605">el</char> santuario y para <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H2691">patio</char>.<verse eid="EXO 38:31"/></para>
  <chapter eid="EXO 38"/>
  <chapter number="39" style="c" sid="EXO 39"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 39:1"/><char style="w" strong="H4480">Con</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> hilo azul, p&#250;rpura y escarlata <char style="w" strong="H4480">se</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> las ropas finamente tejidas <char style="w" strong="H4480">para</char> oficiar <char style="w" strong="H4480">en</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> Lugar <char style="w" strong="H6944">Santo</char>. As&#237; <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> las ropas <char style="w" strong="H6944">sagradas</char> <char style="w" strong="H4480">para</char> Aar&#243;n, tal como Yahv&#233; <char style="w" strong="H4480">se</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:1"/></para>
  <para style="p"><verse number="2" style="v" sid="EXO 39:2"/><char style="w" strong="H6213">El</char> efod <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> de hilo de <char style="w" strong="H2091">oro</char>, y de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char> de color azul, p&#250;rpura y escarlata.<verse eid="EXO 39:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 39:3"/>Batieron <char style="w" strong="H6213">el</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H8432">en</char> l&#225;minas muy finas y las cortaron <char style="w" strong="H8432">en</char> <char style="w" strong="H6616">hilos</char>, para bordarlos <char style="w" strong="H8432">entre</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> lino fino azul, p&#250;rpura y escarlata. Todo <char style="w" strong="H6213">esto</char> fue <char style="w" strong="H6213">hecho</char> por artesanos expertos.<verse eid="EXO 39:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 39:4"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> tirantes <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> cosieron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> esquinas <char style="w" strong="H5921">del</char> efod <char style="w" strong="H5921">para</char> poder sujetarlo.<verse eid="EXO 39:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 39:5"/><char style="w" strong="H1931">El</char> cintur&#243;n <char style="w" strong="H4480">que</char> iba <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H1931">el</char> efod formaba una sola pieza <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1931">&#233;l</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> estaba <char style="w" strong="H4639">hecho</char> <char style="w" strong="H4480">del</char> <char style="w" strong="H1931">mismo</char> material: hilo <char style="w" strong="H4480">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char> <char style="w" strong="H4480">de</char> color azul, p&#250;rpura <char style="w" strong="H5921">y</char> escarlata, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1931">se</char> <char style="w" strong="H1931">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 39:6"/>Prepararon <char style="w" strong="H5921">las</char> piedras <char style="w" strong="H5921">de</char> &#243;nice <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> montaron <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H4865">engastes</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>. <char style="w" strong="H5921">Las</char> piedras fueron <char style="w" strong="H6605">grabadas</char> <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> mismo cuidado <char style="w" strong="H5921">que</char> un joyero graba un sello, <char style="w" strong="H5921">con</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H8034">nombres</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> tribus <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>.<verse eid="EXO 39:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 39:7"/>Luego colocaron estas piedras <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> tirantes <char style="w" strong="H5921">del</char> efod, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> sirvieran <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2146">recuerdo</char> constante <char style="w" strong="H3068">a</char> favor <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:7"/></para>
  <para style="p"><verse number="8" style="v" sid="EXO 39:8"/><char style="w" strong="H2803">Tambi&#233;n</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H6213">el</char> pectoral, <char style="w" strong="H4639">obra</char> de un artesano experto. <char style="w" strong="H6213">Lo</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> con los mismos materiales que <char style="w" strong="H6213">el</char> efod: hilo de <char style="w" strong="H2091">oro</char>, y lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char> de color azul, p&#250;rpura y escarlata.<verse eid="EXO 39:8"/> <verse number="9" style="v" sid="EXO 39:9"/><char style="w" strong="H1961">Era</char> <char style="w" strong="H7251">cuadrado</char> y <char style="w" strong="H3717">doble</char>; med&#237;a una cuarta de largo por una cuarta de ancho.<verse eid="EXO 39:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 39:10"/>Le pusieron cuatro hileras de piedras preciosas. En la primera hilera hab&#237;a un rub&#237;, un <char style="w" strong="H6357">topacio</char> y un berilo;<verse eid="EXO 39:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 39:11"/>en la <char style="w" strong="H8145">segunda</char> hilera, una turquesa, un zafiro y una esmeralda;<verse eid="EXO 39:11"/> <verse number="12" style="v" sid="EXO 39:12"/>en la <char style="w" strong="H7992">tercera</char> hilera, un jacinto, una &#225;gata y una amatista;<verse eid="EXO 39:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 39:13"/>y en la cuarta hilera, un <char style="w" strong="H8658">cris&#243;lito</char>, un &#243;nice y un jaspe. Todas estas piedras estaban montadas en <char style="w" strong="H4865">engastes</char> de <char style="w" strong="H2091">oro</char>.<verse eid="EXO 39:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 39:14"/>Eran <char style="w" strong="H8147">doce</char> piedras <char style="w" strong="H5921">en</char> total, una <char style="w" strong="H5921">por</char> cada <char style="w" strong="H7626">tribu</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3478">Israel</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> cada piedra ten&#237;a grabado <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H8034">nombre</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> una <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">doce</char> <char style="w" strong="H7626">tribus</char>, <char style="w" strong="H5921">como</char> <char style="w" strong="H5921">si</char> fuera un sello.<verse eid="EXO 39:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 39:15"/><char style="w" strong="H5921">Para</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pectoral <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> cadenas trenzadas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>, <char style="w" strong="H5921">en</char> forma <char style="w" strong="H5921">de</char> cord&#243;n.<verse eid="EXO 39:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 39:16"/><char style="w" strong="H6213">Hicieron</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H4865">engastes</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5414">pusieron</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H7098">esquinas</char> superiores <char style="w" strong="H5921">del</char> pectoral.<verse eid="EXO 39:16"/> <verse number="17" style="v" sid="EXO 39:17"/>Luego engancharon <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> cadenas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">del</char> pectoral.<verse eid="EXO 39:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 39:18"/><char style="w" strong="H5921">Los</char> otros <char style="w" strong="H8147">dos</char> extremos <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> cadenas <char style="w" strong="H5921">los</char> sujetaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H4865">engastes</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> fijaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte delantera <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> tirantes <char style="w" strong="H5921">del</char> efod.<verse eid="EXO 39:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 39:19"/><char style="w" strong="H6213">Hicieron</char> otras <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H7760">pusieron</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H8147">dos</char> <char style="w" strong="H7098">esquinas</char> inferiores <char style="w" strong="H5921">del</char> pectoral, <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H1004">adentro</char> <char style="w" strong="H5921">que</char> quedaba <char style="w" strong="H5921">junto</char> <char style="w" strong="H5921">al</char> efod.<verse eid="EXO 39:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 39:20"/><char style="w" strong="H5921">Adem&#225;s</char>, <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> otras <char style="w" strong="H8147">dos</char> argollas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5414">pusieron</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> parte baja <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> tirantes <char style="w" strong="H5921">del</char> efod, <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> frente, <char style="w" strong="H5921">cerca</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> costura <char style="w" strong="H5921">y</char> un poco <char style="w" strong="H5921">m&#225;s</char> <char style="w" strong="H4605">arriba</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> cintur&#243;n <char style="w" strong="H5921">del</char> efod.<verse eid="EXO 39:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 39:21"/>Amarraron <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H5921">del</char> pectoral <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> argollas <char style="w" strong="H5921">del</char> efod <char style="w" strong="H5921">con</char> un cord&#243;n azul, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> pectoral <char style="w" strong="H1961">quedara</char> ajustado <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H5921">encima</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> cintur&#243;n <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H1961">se</char> separara <char style="w" strong="H5921">del</char> efod, tal <char style="w" strong="H1961">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H3808">lo</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:21"/></para>
  <para style="p"><verse number="22" style="v" sid="EXO 39:22"/><char style="w" strong="H6213">El</char> <char style="w" strong="H4598">manto</char> que se usaba con <char style="w" strong="H6213">el</char> efod <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3632">todo</char> tejido en hilo azul.<verse eid="EXO 39:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 39:23"/>La abertura del <char style="w" strong="H4598">manto</char> <char style="w" strong="H8432">en</char> el centro era como el cuello de una armadura, y ten&#237;a el borde reforzado para <char style="w" strong="H3808">que</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> rompiera.<verse eid="EXO 39:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 39:24"/><char style="w" strong="H5921">En</char> todo <char style="w" strong="H5921">el</char> borde inferior <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4598">manto</char> bordaron <char style="w" strong="H7416">granadas</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> hilo azul, p&#250;rpura, escarlata <char style="w" strong="H5921">y</char> lino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>.<verse eid="EXO 39:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 39:25"/><char style="w" strong="H6213">Hicieron</char> campanitas <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H5414">pusieron</char> intercaladas <char style="w" strong="H8432">entre</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H7416">granadas</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5439">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> borde inferior <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4598">manto</char>.<verse eid="EXO 39:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 39:26"/><char style="w" strong="H3068">O</char> sea <char style="w" strong="H5921">que</char> <char style="w" strong="H5439">todo</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> borde <char style="w" strong="H5921">del</char> <char style="w" strong="H4598">manto</char> llevaba una campanita <char style="w" strong="H5921">de</char> oro <char style="w" strong="H5921">y</char> luego una granada, otra campanita <char style="w" strong="H5921">de</char> oro <char style="w" strong="H5921">y</char> otra granada, <char style="w" strong="H5921">y</char> as&#237; sucesivamente. Era <char style="w" strong="H5921">para</char> usarse <char style="w" strong="H5921">al</char> oficiar <char style="w" strong="H5921">como</char> sacerdote, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:26"/></para>
  <para style="p"><verse number="27" style="v" sid="EXO 39:27"/>Las <char style="w" strong="H3801">t&#250;nicas</char> para Aar&#243;n y para sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> las <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H1121">de</char> lino fino tejido.<verse eid="EXO 39:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 39:28"/>El turbante y los hermosos gorros tambi&#233;n los hicieron de lino fino, al igual que la ropa interior de lino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>.<verse eid="EXO 39:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 39:29"/>El cintur&#243;n lo hicieron de lino fino <char style="w" strong="H7806">torcido</char>, y de hilo azul, p&#250;rpura y escarlata, finamente bordado, tal como Yahv&#233; se lo hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:29"/></para>
  <para style="p"><verse number="30" style="v" sid="EXO 39:30"/>Finalmente, <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> placa <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H2889">puro</char>, <char style="w" strong="H5921">que</char> era <char style="w" strong="H5921">el</char> distintivo <char style="w" strong="H6944">sagrado</char>, <char style="w" strong="H5921">y</char> grabaron <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">ella</char>, <char style="w" strong="H5921">como</char> <char style="w" strong="H5921">si</char> fuera un sello, <char style="w" strong="H5921">las</char> palabras: &#8220;<char style="w" strong="H6944">CONSAGRADO</char> <char style="w" strong="H3068">A</char> YAHV&#201;&#8221;.<verse eid="EXO 39:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 39:31"/><char style="w" strong="H5921">Le</char> amarraron un cord&#243;n azul <char style="w" strong="H5921">para</char> sujetarla <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H4605">encima</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> turbante, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:31"/></para>
  <para style="p"><verse number="32" style="v" sid="EXO 39:32"/><char style="w" strong="H3651">As&#237;</char> <char style="w" strong="H3651">se</char> termin&#243; <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> trabajo del santuario <char style="w" strong="H1121">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> Carpa <char style="w" strong="H1121">de</char> Reuni&#243;n. <char style="w" strong="H1121">Los</char> israelitas <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> exactamente <char style="w" strong="H3651">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3651">se</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 39:33"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> le presentaron <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> santuario, <char style="w" strong="H3605">la</char> carpa con <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios, sus ganchos, sus <char style="w" strong="H7175">tablas</char>, sus travesa&#241;os, sus postes y sus bases;<verse eid="EXO 39:33"/> <verse number="34" style="v" sid="EXO 39:34"/>la cubierta de pieles de carnero te&#241;idas de rojo, la cubierta de cueros finos, el velo protector;<verse eid="EXO 39:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 39:35"/>el arca del pacto con sus varas y el propiciatorio;<verse eid="EXO 39:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 39:36"/><char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char>, <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios y <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H6440">Presencia</char>;<verse eid="EXO 39:36"/> <verse number="37" style="v" sid="EXO 39:37"/><char style="w" strong="H3605">el</char> candelabro de oro <char style="w" strong="H2889">puro</char>, sus <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char> listas para encenderse, <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios y <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> para alumbrar;<verse eid="EXO 39:37"/> <verse number="38" style="v" sid="EXO 39:38"/>el <char style="w" strong="H4196">altar</char> de <char style="w" strong="H2091">oro</char>, el <char style="w" strong="H8081">aceite</char> de la <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char>, el incienso <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char> y la cortina para la entrada de la carpa;<verse eid="EXO 39:38"/> <verse number="39" style="v" sid="EXO 39:39"/><char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> de bronce con su rejilla de bronce, sus varas y <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios, <char style="w" strong="H3605">el</char> lavamanos y su base;<verse eid="EXO 39:39"/> <verse number="40" style="v" sid="EXO 39:40"/>las <char style="w" strong="H7050">cortinas</char> del <char style="w" strong="H2691">patio</char>, sus postes y sus bases, <char style="w" strong="H3605">la</char> cortina para <char style="w" strong="H3605">la</char> entrada del <char style="w" strong="H2691">patio</char>, sus cuerdas, sus estacas y <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> utensilios para <char style="w" strong="H3605">el</char> servicio del santuario de <char style="w" strong="H3605">la</char> Carpa de Reuni&#243;n;<verse eid="EXO 39:40"/> <verse number="41" style="v" sid="EXO 39:41"/>y la ropa finamente tejida para oficiar en <char style="w" strong="H1121">el</char> Lugar <char style="w" strong="H6944">Santo</char>, es decir, la ropa sagrada para <char style="w" strong="H1121">el</char> <char style="w" strong="H3548">sacerdote</char> Aar&#243;n y la ropa <char style="w" strong="H1121">de</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> para <char style="w" strong="H1121">que</char> sirvieran como <char style="w" strong="H3548">sacerdotes</char>.<verse eid="EXO 39:41"/> <verse number="42" style="v" sid="EXO 39:42"/><char style="w" strong="H1121">Los</char> israelitas <char style="w" strong="H6213">hicieron</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> trabajo exactamente <char style="w" strong="H3651">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3651">se</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 39:42"/> <verse number="43" style="v" sid="EXO 39:43"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> revis&#243; <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> trabajo, y <char style="w" strong="H7200">vio</char> <char style="w" strong="H3605">que</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> hab&#237;an <char style="w" strong="H6213">hecho</char> <char style="w" strong="H3651">tal</char> <char style="w" strong="H3651">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>. <char style="w" strong="H3068">Y</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H1288">bendijo</char>.<verse eid="EXO 39:43"/></para>
  <chapter eid="EXO 39"/>
  <chapter number="40" style="c" sid="EXO 40"/>
  <para style="p"><verse number="1" style="v" sid="EXO 40:1"/>Yahv&#233; le <char style="w" strong="H1696">habl&#243;</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> y le <char style="w" strong="H1696">dijo</char>:<verse eid="EXO 40:1"/> <verse number="2" style="v" sid="EXO 40:2"/>&#8220;El <char style="w" strong="H7223">primer</char> <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> del <char style="w" strong="H7223">primer</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char> <char style="w" strong="H6965">levantar&#225;s</char> el santuario de la Carpa de Reuni&#243;n.<verse eid="EXO 40:2"/> <verse number="3" style="v" sid="EXO 40:3"/><char style="w" strong="H7760">Pondr&#225;s</char> <char style="w" strong="H8033">all&#237;</char> adentro <char style="w" strong="H5921">el</char> arca <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> ocultar&#225;s detr&#225;s <char style="w" strong="H5921">del</char> velo.<verse eid="EXO 40:3"/> <verse number="4" style="v" sid="EXO 40:4"/>Meter&#225;s la <char style="w" strong="H7979">mesa</char> y acomodar&#225;s en ella todo lo que lleva encima. Meter&#225;s <char style="w" strong="H7979">tambi&#233;n</char> el candelabro y le encender&#225;s sus <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char>.<verse eid="EXO 40:4"/> <verse number="5" style="v" sid="EXO 40:5"/><char style="w" strong="H5414">Pondr&#225;s</char> el <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> <char style="w" strong="H5414">para</char> el incienso frente al arca <char style="w" strong="H4196">del</char> pacto, y colgar&#225;s la cortina <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada <char style="w" strong="H4196">del</char> santuario.<verse eid="EXO 40:5"/></para>
  <para style="p"><verse number="6" style="v" sid="EXO 40:6"/>&#8220;<char style="w" strong="H5414">Pondr&#225;s</char> el <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> los <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> frente <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada <char style="w" strong="H4196">del</char> santuario <char style="w" strong="H6440">de</char> la Carpa <char style="w" strong="H6440">de</char> Reuni&#243;n.<verse eid="EXO 40:6"/> <verse number="7" style="v" sid="EXO 40:7"/><char style="w" strong="H5414">Pondr&#225;s</char> el lavamanos <char style="w" strong="H8033">entre</char> la Carpa <char style="w" strong="H5414">de</char> Reuni&#243;n y el <char style="w" strong="H4196">altar</char>, y lo llenar&#225;s <char style="w" strong="H5414">de</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char>.<verse eid="EXO 40:7"/> <verse number="8" style="v" sid="EXO 40:8"/>Armar&#225;s el <char style="w" strong="H2691">patio</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char>, y colgar&#225;s la cortina en la entrada del <char style="w" strong="H2691">patio</char>.<verse eid="EXO 40:8"/></para>
  <para style="p"><verse number="9" style="v" sid="EXO 40:9"/>&#8220;<char style="w" strong="H3947">Tomar&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H8081">aceite</char> de <char style="w" strong="H3605">la</char> <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char> y <char style="w" strong="H4886">ungir&#225;s</char> <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6944">santuario</char> y <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3605">lo</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> <char style="w" strong="H1961">hay</char> adentro. As&#237; consagrar&#225;s <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H6944">santuario</char> y <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus muebles, y <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> un lugar <char style="w" strong="H6944">sagrado</char>.<verse eid="EXO 40:9"/> <verse number="10" style="v" sid="EXO 40:10"/><char style="w" strong="H4886">Ungir&#225;s</char> tambi&#233;n <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> de <char style="w" strong="H3605">los</char> <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> con <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus utensilios. As&#237; consagrar&#225;s <char style="w" strong="H3605">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, y <char style="w" strong="H1961">ser&#225;</char> un <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H6944">sant&#237;simo</char>.<verse eid="EXO 40:10"/> <verse number="11" style="v" sid="EXO 40:11"/><char style="w" strong="H4886">Ungir&#225;s</char> el lavamanos con su base, y lo consagrar&#225;s.<verse eid="EXO 40:11"/></para>
  <para style="p"><verse number="12" style="v" sid="EXO 40:12"/>&#8220;Llevar&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n y <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada <char style="w" strong="H1121">de</char> la Carpa <char style="w" strong="H1121">de</char> Reuni&#243;n, y all&#237; <char style="w" strong="H1121">los</char> lavar&#225;s con <char style="w" strong="H4325">agua</char>.<verse eid="EXO 40:12"/> <verse number="13" style="v" sid="EXO 40:13"/>Vestir&#225;s <char style="w" strong="H3068">a</char> Aar&#243;n con la ropa sagrada, lo <char style="w" strong="H4886">ungir&#225;s</char> y lo consagrar&#225;s para que me sirva como sacerdote.<verse eid="EXO 40:13"/> <verse number="14" style="v" sid="EXO 40:14"/>Llevar&#225;s tambi&#233;n <char style="w" strong="H3068">a</char> sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> y les pondr&#225;s las <char style="w" strong="H3801">t&#250;nicas</char>.<verse eid="EXO 40:14"/> <verse number="15" style="v" sid="EXO 40:15"/><char style="w" strong="H1961">Los</char> <char style="w" strong="H4886">ungir&#225;s</char>, tal <char style="w" strong="H1961">como</char> ungiste <char style="w" strong="H3068">a</char> su padre, <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H1961">que</char> me sirvan <char style="w" strong="H1961">como</char> sacerdotes. <char style="w" strong="H1961">Esta</char> <char style="w" strong="H4888">unci&#243;n</char> confirmar&#225; <char style="w" strong="H1961">que</char> ellos y sus descendientes <char style="w" strong="H1961">ser&#225;n</char> sacerdotes <char style="w" strong="H1961">para</char> <char style="w" strong="H5769">siempre</char>.&#8221;<verse eid="EXO 40:15"/> <verse number="16" style="v" sid="EXO 40:16"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H6213">hizo</char> <char style="w" strong="H3605">todo</char> <char style="w" strong="H3651">esto</char>; cumpli&#243; con <char style="w" strong="H3605">todo</char> exactamente <char style="w" strong="H3651">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H3651">se</char> <char style="w" strong="H6213">lo</char> <char style="w" strong="H6213">hab&#237;a</char> <char style="w" strong="H6680">ordenado</char>.<verse eid="EXO 40:16"/></para>
  <para style="p"><verse number="17" style="v" sid="EXO 40:17"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> as&#237;, el <char style="w" strong="H7223">primer</char> d&#237;a del <char style="w" strong="H7223">primer</char> <char style="w" strong="H2320">mes</char> del <char style="w" strong="H8145">segundo</char> <char style="w" strong="H8141">a&#241;o</char>, <char style="w" strong="H1961">se</char> <char style="w" strong="H6965">levant&#243;</char> el santuario.<verse eid="EXO 40:17"/> <verse number="18" style="v" sid="EXO 40:18"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H6965">levant&#243;</char> el santuario: coloc&#243; las bases, <char style="w" strong="H7760">puso</char> las <char style="w" strong="H7175">tablas</char>, meti&#243; los travesa&#241;os y par&#243; los postes.<verse eid="EXO 40:18"/> <verse number="19" style="v" sid="EXO 40:19"/><char style="w" strong="H6566">Extendi&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> carpa <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> santuario <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> <char style="w" strong="H7760">puso</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> cubierta <char style="w" strong="H5921">por</char> <char style="w" strong="H4605">encima</char>, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 40:19"/> <verse number="20" style="v" sid="EXO 40:20"/><char style="w" strong="H3947">Tom&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> tablas <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">las</char> <char style="w" strong="H7760">puso</char> <char style="w" strong="H5921">dentro</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> arca, <char style="w" strong="H5921">le</char> coloc&#243; <char style="w" strong="H5921">las</char> varas <char style="w" strong="H5921">al</char> arca <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">le</char> <char style="w" strong="H7760">puso</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> propiciatorio <char style="w" strong="H4605">encima</char>.<verse eid="EXO 40:20"/> <verse number="21" style="v" sid="EXO 40:21"/>Meti&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> arca <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> santuario, colg&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> velo protector <char style="w" strong="H5921">y</char> ocult&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> arca <char style="w" strong="H5921">del</char> pacto, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 40:21"/> <verse number="22" style="v" sid="EXO 40:22"/>Coloc&#243; <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Carpa <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3409">lado</char> <char style="w" strong="H6828">norte</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> santuario, <char style="w" strong="H2351">afuera</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> velo.<verse eid="EXO 40:22"/> <verse number="23" style="v" sid="EXO 40:23"/><char style="w" strong="H5921">Sobre</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> mesa acomod&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3899">pan</char> <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233;, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 40:23"/> <verse number="24" style="v" sid="EXO 40:24"/>Coloc&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> candelabro <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Carpa <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n, frente <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H7979">mesa</char>, <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H3409">lado</char> sur <char style="w" strong="H5921">del</char> santuario.<verse eid="EXO 40:24"/> <verse number="25" style="v" sid="EXO 40:25"/><char style="w" strong="H3068">Y</char> encendi&#243; las <char style="w" strong="H5216">l&#225;mparas</char> en la <char style="w" strong="H6440">presencia</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> Yahv&#233;, tal como Yahv&#233; se lo hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 40:25"/> <verse number="26" style="v" sid="EXO 40:26"/>Coloc&#243; el <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H6440">de</char> <char style="w" strong="H2091">oro</char> en la Carpa <char style="w" strong="H6440">de</char> Reuni&#243;n, frente al velo,<verse eid="EXO 40:26"/> <verse number="27" style="v" sid="EXO 40:27"/><char style="w" strong="H5921">y</char> quem&#243; <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> incienso <char style="w" strong="H5561">arom&#225;tico</char>, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 40:27"/> <verse number="28" style="v" sid="EXO 40:28"/>Colg&#243; la cortina <char style="w" strong="H3068">a</char> la entrada del santuario.<verse eid="EXO 40:28"/> <verse number="29" style="v" sid="EXO 40:29"/>Coloc&#243; <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> <char style="w" strong="H5930">holocaustos</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> entrada <char style="w" strong="H5921">del</char> santuario <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Carpa <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5927">ofreci&#243;</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">&#233;l</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> <char style="w" strong="H5930">holocausto</char> <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H4503">ofrenda</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> grano, tal <char style="w" strong="H5921">como</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H5921">lo</char> hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 40:29"/> <verse number="30" style="v" sid="EXO 40:30"/>Coloc&#243; el lavamanos <char style="w" strong="H8033">entre</char> la Carpa <char style="w" strong="H5414">de</char> Reuni&#243;n y el <char style="w" strong="H4196">altar</char>, y lo llen&#243; <char style="w" strong="H5414">de</char> <char style="w" strong="H4325">agua</char> <char style="w" strong="H5414">para</char> lavarse.<verse eid="EXO 40:30"/> <verse number="31" style="v" sid="EXO 40:31"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>, Aar&#243;n y sus <char style="w" strong="H1121">hijos</char> <char style="w" strong="H4480">se</char> <char style="w" strong="H7364">lavaban</char> all&#237; las <char style="w" strong="H3027">manos</char> y <char style="w" strong="H1121">los</char> <char style="w" strong="H7272">pies</char>.<verse eid="EXO 40:31"/> <verse number="32" style="v" sid="EXO 40:32"/>Siempre que entraban <char style="w" strong="H3068">a</char> la Carpa de Reuni&#243;n <char style="w" strong="H3068">o</char> se acercaban al <char style="w" strong="H4196">altar</char>, se <char style="w" strong="H7364">lavaban</char>, tal como Yahv&#233; se lo hab&#237;a <char style="w" strong="H6680">ordenado</char> <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char>.<verse eid="EXO 40:32"/> <verse number="33" style="v" sid="EXO 40:33"/>Finalmente, <char style="w" strong="H6965">levant&#243;</char> el <char style="w" strong="H2691">patio</char> <char style="w" strong="H5439">alrededor</char> <char style="w" strong="H4196">del</char> santuario y <char style="w" strong="H4196">del</char> <char style="w" strong="H4196">altar</char>, y colg&#243; la cortina en la entrada <char style="w" strong="H4196">del</char> <char style="w" strong="H2691">patio</char>. <char style="w" strong="H5414">De</char> <char style="w" strong="H6965">esta</char> manera, <char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> termin&#243; la <char style="w" strong="H4399">obra</char>.<verse eid="EXO 40:33"/></para>
  <para style="p"><verse number="34" style="v" sid="EXO 40:34"/>Entonces la <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H3680">cubri&#243;</char> la Carpa de Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H3519">y</char> la <char style="w" strong="H3519">gloria</char> de Yahv&#233; <char style="w" strong="H4390">llen&#243;</char> el santuario.<verse eid="EXO 40:34"/> <verse number="35" style="v" sid="EXO 40:35"/><char style="w" strong="H4872">Mois&#233;s</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3201">pod&#237;a</char> entrar <char style="w" strong="H3068">a</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> Carpa <char style="w" strong="H5921">de</char> Reuni&#243;n, <char style="w" strong="H3588">porque</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> <char style="w" strong="H3588">hab&#237;a</char> posado <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">ella</char> <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H3519">gloria</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233; llenaba <char style="w" strong="H5921">el</char> santuario.<verse eid="EXO 40:35"/> <verse number="36" style="v" sid="EXO 40:36"/><char style="w" strong="H5921">En</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus viajes, cuando <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> levantaba <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H5921">encima</char> <char style="w" strong="H5921">del</char> santuario, <char style="w" strong="H1121">los</char> israelitas levantaban <char style="w" strong="H5921">el</char> campamento <char style="w" strong="H5921">y</char> <char style="w" strong="H5921">se</char> pon&#237;an <char style="w" strong="H5921">en</char> marcha.<verse eid="EXO 40:36"/> <verse number="37" style="v" sid="EXO 40:37"/>Pero <char style="w" strong="H3808">si</char> la <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> levantaba, ellos <char style="w" strong="H3808">no</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> <char style="w" strong="H5265">mov&#237;an</char> <char style="w" strong="H5704">hasta</char> el <char style="w" strong="H3117">d&#237;a</char> <char style="w" strong="H5704">en</char> <char style="w" strong="H3808">que</char> la <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H3808">se</char> levantaba.<verse eid="EXO 40:37"/> <verse number="38" style="v" sid="EXO 40:38"/><char style="w" strong="H3588">Porque</char> durante <char style="w" strong="H3605">todos</char> sus viajes, <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> Yahv&#233; <char style="w" strong="H1961">estaba</char> <char style="w" strong="H5921">sobre</char> <char style="w" strong="H5921">el</char> santuario <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3119">d&#237;a</char>, <char style="w" strong="H3588">y</char> <char style="w" strong="H5921">de</char> <char style="w" strong="H3915">noche</char> <char style="w" strong="H1961">hab&#237;a</char> fuego <char style="w" strong="H5921">en</char> <char style="w" strong="H5921">la</char> <char style="w" strong="H6051">nube</char>, <char style="w" strong="H5921">para</char> <char style="w" strong="H3588">que</char> <char style="w" strong="H3605">todos</char> <char style="w" strong="H5921">los</char> israelitas pudieran verla.<verse eid="EXO 40:38"/></para>
  <chapter eid="EXO 40"/>
  </usx>

